aδinid/?/ra S. Excessive sleep.

ašvam S. (L. equus) Horse, cavalry. അശ്വകാരകന്‍ the chief of the horse Mud. അശ്വത്ഥം = അരയാല്‍ Ficus religiosa. അശ്വപതി 1. lord of horses, a title V1. 2. കോലത്തിരി KU. (because of the horse trade at Caṇṇanūr between Persia & the Rāyar's country). അശ്വപരീക്ഷ Bhr. knowledge of horses. അശ്വപാലന്‍ groom. അശ്വമേധം sacrifice of horses KR. prov. the most meritorious act of a king. അശ്വവൈദ്യം veterinary art. അശ്വസാരഞ്ജന്‍ Nal. clever about horses. അശ്വി, അശ്വികള്‍ the 2 charioteers of Indra celebrated as Gods of light & helpers. അ ശ്വികള്‍ ആദരം പൂണ്ടുവന്നാര്‍ CG. അശ്വി നിദേവന്മാര്‍ വന്നാല്‍ സാധിക്കും the disease is too desperate for earthly physicians.

āharaṇam S. (ഹര്‍) Fetching. den V. ആഹരിക്ക to fetch. ആഹാരം (taking to one's self) Food പിലാവി ന്‍റെ കായി കുടിയാന്മാര്‍ക്ക് ആ'ത്തിന്ന് ആകു ന്നതു TR. ആഹാരങ്ങളും ഇല്ല നിദ്രയും ഇല്ല KR. no meals. den V. ഫലമൂലം ആഹാരിച്ചു AR 6. lived upon.

uṇaruγa T. M. (C. ഉണ്മു to come forth) 1. To awake ഉറക്കം ഉണര്‍ന്നുപോം ഗുരുവിനു Bhr. will be disturbed. മുന്നേപ്പോ ലെ ഉണര്‍ന്നു വന്നീടേണം Brhm. be resuscitated, ശബ്ദം ഉണര്‍ന്നു broke forth. 2. to watch, care രാമകാര്യാര്‍ത്ഥം ഉണര്‍ന്നിരിക്ക AR. to be up for R. ഖിന്നനായുണര്‍ന്നുടന്‍ ചൊല്ലിനാന്‍ KR. having collected himself. 3. to be conscious, perceive. God is തന്നിലേത്താന്‍ ഉണ ര്‍ന്നെല്ലാറ്റിന്നും മീതെ Bhr. VN. 1. ഉണര്‍ച്ച watchfulness. 2. ഉണര്‍വ്വു intelligence, smartness ഉണവ്വെഴും RC. lively (monkey). ഉള്‍ക്കാന്പില്‍ ഉണര്‍വ്വേ റ്റംഉണ്ടു Bhg. ഉള്ളം നല്ലുണര്‍വ്വുള്ളോര്‍ ഇ ല്ലാരും AR. a. v. ഉണര്‍ത്തുക 1. to awaken, rouse ഗായക ന്മാര്‍ പള്ളി ഉണര്‍ത്തി KR. ഉറക്കം ഉണര്‍ത്തി Bhg. എന്നുടനെ നിദ്ര ഉണര്‍ത്തുവാന്‍ KR. 2. to inform ഒന്നുണര്‍ത്തീടുന്നേന്‍ KR. എന്ന് ഒരു വാര്‍ത്ത ഉണര്‍ത്തി CG. hinted that. എഴു ന്നെള്‍വാന്‍ അവനോട് ഉണര്‍ത്തി KR. exhorted. നിന്തിരുവടിക്ക് ഒന്നുണ്ടുണര്‍ത്തുന്നു KR. with Dat. or Soc. CV. ഉണിര്‍ത്തിക to inform a superior, with double Acc.; also Dat. ഇക്കാര്യത്തിന്ന് ഉ. ഇല്ല TR. The heading of letters from subjects to ministers: N. ഉണര്‍ത്തിക്കേണ്ടും അ വസ്ഥ TR.

unnidram S. Sleepless. ഉന്നിദ്രനാ യൊരു മന്മഥന്‍ CG. ഉന്നിദ്രകാന്തി കലര്‍ന്ന ര ത്നം PrC. ലോകര്‍ എല്ലാം ഉ'നാമാരായി മേവു ന്നു CG.

kākkuγa 5.1. To keep, defend, watch. നെല്ലു കാക്കുന്ന ആള്‍ TR. ഉന്നിദ്രന്മാരായിട്ടു കാ ത്തുനില്പതു MR. preserve. കാത്തുകൊള്‍കെന്നെ Bhr. ആരിന്നിപ്പൈതലെ കാപ്പോരയ്യോ CG. (= രക്ഷിക്ക). കളത്രത്തെ കൊണ്ടു തടുത്തു പ്രാ ണനെ കാത്തു കൊണ്ടു Mud. പ്രമാണം കാപ്പാന്‍ Nasr. po. observe the law. ഗോപുരവാതില്‍ കാ ത്തീടും നിശാചരര്‍ PatR. guarding. 2. to wait, expect. കാത്തിരിക്ക, കാത്തുനില്ക്ക. — കാത്തുകളി (loc.) a certain play. Previous page Next page

gāḍham S. (part. of ഗാഹ്) Deeply fixed ഗാഢനിദ്ര, firm, close ഗാഢാശ്ലേഷം, ഗാഢാലിംഗനം; ഗാഢാന്ധകാരം = കൂരിരിട്ടു. —adv. ഗാഢം പുണര്‍ന്നു Bhr.

čapparam T. C. Te. M. (ചപ്പു ?) 1. A shed or thatch മണത്തണച്ചപ്പാരം (sic.) വാതു ക്കല്‍ TP. ചപ്പാരം ക്ഷേത്രം where the Nāyars eat. 2. litter of an idol, ശപ്രം V1., & place where it is kept. ചപ്രത്തലയന്‍ a man, who wears his hair hanging down like a thatch. ചപ്രമഞ്ചം canopied chair or bedstead ച'ത്തില്‍ ചാരി നിദ്ര ചെയ്യുന്നു KR5. In VyM. തപ്രമ ഞ്ചകട്ടില്‍ = ശയ്യ.

čīr 1. (C. Te. ചീരു scratch = കീറു, C. Te. ജീര്‍, ശീര്‍ line) A line. ഒരു ചീര്‍ പാടുക Palg. to chant a line. — ചീര്‍വാലന്‍ a striped royal tiger. 2. T. Tdbh., ശ്രീ good condition, stoutness, increase. ചീരൊത്തമുലകള്‍ Bhr., ചീര്‍മി കും RC. well favored. ചീര്‍ അഴിഞ്ഞു പോയി Palg. he looks disfigured. ചീര്‍ക്ക, ര്‍ത്തു 1.To swell, bloat, to become stout. കൊങ്കകള്‍ ചീര്‍ത്തു CG.; ചീര്‍ത്ത വേദന Bhr.; ഉഗ്രവാതം മേലെല്ലാം ചീര്‍ത്തിരിക്കും a med.; ചീര്‍ത്തൊരു നിദ്രയെ പൂണ്ടാര്‍ CG.; ചീര്‍ത്തതപം Bhg. 2. = ചീറുക f.i. ഉന്പര്‍ ആര്‍ത്തനര്‍ അ രക്കര്‍ ചീര്‍ത്തനര്‍ RC. ചീര്‍പ്പന്‍ stout in ചീര്‍പ്പന്‍കിഴങ്ങ് No. = തടിച്ച പൊടിക്കിഴങ്ങ്. CV. ചീര്‍പ്പിക്ക to increase. VN. ചീര്‍മ്മ a M. (T. splendour, gracefulness; decorum) ചീര്‍മ്മ ഉള്ളവന്‍, ചീ. ചേര്‍ കര ങ്ങള്‍ RC. (see ചീര്‍ 2.)

tamassụ S. (തമ്) 1. Darkness. നിശി തമസി VetC. a hell. 2. the 3rd quality, delusion നിദ്രയും ആലസ്യവും തന്ദ്രിയും പ്രമാദ വും ഭീതിയും അജ്ഞാനവും ഖിന്നവും വിഷാദവും താമസഗുണം VCh. = തമോഗുണം.

teḷiyuγa (തെളി) 1. To become clear, മതിയിടെ അവര്‍ക്കു ചാലുമതു പാലുനെയി പോലുമതു തെളിയവേ തരവേണം SidD. കാര്‍ തെളിഞ്ഞു it has cleared up. തെളിഞ്ഞ വെള്ളം transparent, clear. നിദ്ര തെളിഞ്ഞു awoke, met. അവനെ പിടിച്ചു വിസ്തരിച്ചു തെ ളിയാതേ വിട്ടു MR. as it could not be proved. 2. to brighten up പുണ്ണു വറളും കണ്ണു തെളിയും MM. തെളിയക്കടഞ്ഞ ബാണം KR. (= തെളി 2.) ശൈത്യത്താല്‍ തെളിയുന്നു VCh. said of trees. ഇതിന്നു തെളിയുന്നില്ല (as a bullock) inferior to. അവനില്‍ തെളിഞ്ഞു came off better No. തെ' ഞ്ഞു വിരിഞ്ഞു വന്നഗ്നി Bhr. മനസ്സു തെ. = പ്ര സാദിക്ക; so കേട്ടാലും തെളിഞ്ഞു നീ AR. cheer up & listen. ഭാവം തെ'ഞ്ഞു നല്കി Nal. gave gladly. നന്നിതെന്നു തെ'ഞ്ഞിതെല്ലാവരും Bhr. applauded. 3. to please. പറഞ്ഞതു തെളിഞ്ഞു is understood & pleases. തനിക്കു തെളിഞ്ഞേട ത്തു Bhr. where you like. കളഞ്ഞത് ഏതുമേ തെളിഞ്ഞില്ല Mud. people did not like his dismissal. രാജാവിന്നൊട്ടും മനസ്സില്‍ തെളിഞ്ഞില്ല Nal. മരക്കാര്‍ക്ക് അംശം തെളിഞ്ഞില്ല TP. തിരു വചനങ്ങള്‍ പെരിക ഞങ്ങള്‍ക്കു തെളിഞ്ഞു KR. — to be approved, നിങ്ങള്‍ക്കു തെളിഞ്ഞ രാജാ വു KU. the king you chose. നിണക്കു തെളി യട്ടേ TP. as you please, it is your business. 4. a matter to be decided. നിങ്ങള്‍ മുന്പാകേ തെളിഞ്ഞു തീരുന്നതത്രേ സമ്മതമായി TR. they want you to decide — തെളിവോളം till you come to a conclusion. VN. I. തെളിച്ചല്‍, f. i. അവന് ഏതും തെ. വ ന്നില്ല KR. he could not be cheered up. — (No. vu. തെളിച്ചയില്ല = പ്രസാദം). II. തെളിമ, as തെളിമതങ്കിന Anj. happy. III. തെളിവു 1. clearness, brightness, perspicuity. 2. proof കാര്യം തെളിവു കൊടുപ്പാന്‍ jud. തെളിവുണ്ടാകും TR. it will be proved. മേല്‍ കാണിച്ച തെളിവുകള്‍ MR. the evidences adduced. CV. I. തെളിയിക്ക 1. to clear, clarify, make Previous page Next page

dasraǹmār S. Wonderful helpers = അശ്വിനിദേവകള്‍.

dīkša S.(desid. of ദക്ഷ് to try & fit oneself) 1. Initiation, esp. for sacrifice; all the observances. 2. consecration. ശിവദീക്ഷ V1. devoting oneself to Siva = ശൈവം. — ഗര്‍ഭദീക്ഷ (Brahmans not shaving during each pregnancy of their wives; low castes seldom & then only during the first one). 3. mourning & ceremonies for the deceased, (in lower castes വാലാ യ്മ). Tdbh. തീക്ക തിരുനെല്ലിക്കൂട്ടി വെക്ക TP.; അവന്‍ നന്പൂതിരിക്കു ദീക്ഷയായി വെലി മുത ലായ്തു ചെയ്തു MR.; സംവത്സരം ദീക്ഷ എത്തി ക്കേണം Anach. mourning for a year, duty of the next heir. ദീക്ഷകന്‍ a leader in ceremonies V2. ദീക്ഷക്കാരന്‍ (1.3) one who practises abstemiousness for the above objects. ദീക്ഷപിരിക 1. to observe abstinence, as newly married Brahmans for three nights, വിവാഹം കഴിഞ്ഞാല്‍ ദീക്ഷ പിരിച്ചു നാലാം നാള്‍ KU. 2. to cease from mourning. ദീക്ഷാശാല = യാഗശാല, f. i. ദീ. യില്‍ വാണരു ളും മാധവന്‍ SG. denV. ദീക്ഷിക്ക 1. to consecrate oneself to an observance യാഗം ദീ'ച്ചാന്‍ AR.; ദീക്ഷിച്ചു മു നീ രാമന്‍ യുദ്ധയാഗത്തിന്നായി ൬ നാള്‍ അഹോരാത്രം വീതനിദ്രന്മാരായി KR.; അന ശനം ദീ. Bhr. to fast. രാജസം ദീ'ച്ചു കൊള്‍ക Anach. to live in princely style. മൌനഭാ വം ദീ. VetC; ആശ്രമത്തെ, ബ്രഹ്മചര്യത്തെ ദീ. Anach. 2. to vow വ്രതം ദീ. SiPu., Bhg. നമ്മെയും കൊല്ലുവാന്‍ ദീ'ച്ചു KR.; തന്നുടെ കാര്യത്തിങ്കല്‍ ദീക്ഷിച്ചു വസിക്കുന്ന ദുര്‍ന്നയ ന്മാരെച്ചെന്നു സേവിക്കുന്നവന്‍ ഭോഷന്‍ Nal. immersed in their own affairs. 3. to mourn. 4. (= ദീക്ഷിപ്പിക്ക) to initiate, രാമന്‍ ദീക്ഷി ക്ക എന്നു മുനിയോടു ചൊല്ലിനാന്‍ KR. ദീക്ഷിതന്‍ 1. initiated; the Brahman presiding at the സോമയാഗം. 2. a mourner V2. CV. ദീക്ഷിപ്പിക്ക (= ദീക്ഷിക്ക 4). സഗരനെ ദീ' ച്ചിത് ഔര്‍വ്വന്‍ Brhmd. before coronation. ആ രണര്‍ വേദങ്ങളെ സൂക്ഷിച്ചുകൊണ്ടു ദീ' ച്ചീ ടിനാര്‍ മന്നവനെ CG. initiated the prince.

dīrgham S., (G. dolichos). 1. Long മുണ്ട നോ ദീര്‍ഘനോ Nal. dwarfish or tall? ചുടുചുട ദീര്‍ഘമായി വീര്‍ക്ക KR. to sigh. ദീ. ഇരിക്കയില്ല മുതല്‍ Sah. last long. 2. length പറഞ്ഞാല്‍ ദീ. വളരേ ചെല്ലുന്നു TR. it might be too long. ദീ. തീര്‍ക്ക to settle the length of a house. ബുദ്ധി ദീ. കണ്ടു Bhg. great wisdom, ദീ'മാക്ക to protract. 3. (gram.) the sign of length — ാ — Hence: ദീര്‍ഘത length. ദീര്‍ഘദര്‍ശി far-seeing, ദീ. യാം സുഗ്രീവനേ നോ ക്കി KR.; ദീര്‍ഘനിശ്വാസവും ദീനഭാവങ്ങളും ദീ. ക്കു വളര്‍ന്നു Nal. to the king. — a sage = ത്രികാലജ്ഞന്‍. — ദാക്ഷിണ്യം വേ ണം നല്ല ദീര്‍ഘദര്‍ശിത്വം പിന്നേ VCh. far-sightedness, foresight (= ദീര്‍ഘദൃഷ്ടി). ദീര്‍ഘനിദ്ര long sleep, death. ദീര്‍ഘബാഹു KR. long-armed, as behoves a Kshatriya. ദീര്‍ഘവിചാരണ an enlarged mind. ദീ'ണെക്കു ശക്തനല്ല MR. weak minded. ദീര്‍ഘശ്വാസം a sigh, gasp. ദീര്‍ഘസൂത്രം long-threaded, tedious — ദീ. ന്‍ dilatory, slow VCh. ദീര്‍ഘായുസ്സ് 1. longevity. ദീ'യുരസ്തുതേ Bhg. live long! 2. adj. long-lived, അവന്‍ ദീ'സ്സായ്ഭ വിച്ചു Bhg.; also ദീര്‍ഘായുവാം VetC., ദീര്‍ഘായു ഷ്മാന്‍ AR. ദീര്‍ഘാവലോകനം VCh.; ദീ. ഉള്ളവന്‍ far-sighted, as a politician. ദീര്‍ഘിക a long pond. Bhg. denV. ദീര്‍ഘിക്ക to become long, grow rather tiresome, draw to the end, നാളുകള്‍ ദീ'ച്ചു വരുന്നു.

dhik S. Fie! woe! ധിഗസ്തു നിദ്രയും ധി ഗസ്തു ബുദ്ധിയും ധിഗസ്തു ജന്മയും KR.; ധിക ധിഗത്യന്തം ക്രൂരം ചിത്തം നാരികള്‍ക്കു AR. ധിക്കാരം reproach, contempt. ഞങ്ങളോടു തി ക്കാരമായി (or തിക്കാരക്കൈ) കാണിച്ചു TR. behaved most insolently. അച്ചനെ ധി. ചെ യ്തു TP., ധി. കാട്ടി insulted. ധി. നമ്മോടെടു ത്തു RS. — ബാലധി. വെക്ക V2. children to give up sulking. ധിക്കരിക്ക to reproach, insult. ആളെ ധി' ച്ചു TR. abused. ദൈലത്തെയും ധിക്കരിപ്പൊരു കശ്മലാ PT. മസൂരിയുള്ളേടത്തൊക്കേ ധി'ച്ചു നടക്കിലും Nid. defyingly. ധിക്കൃതം reproached, despised. ഇതു കാണു ന്പോള്‍ അതു ധി'മായ്വരും AR. poor in comparison. ഭ്രപനന്‍റെ സമ൪ദ്ധിയാല്‍ ശക്രമന്ദിര ത്തിന്‍ഭുതി ധി'മാക്കപ്പെട്ടു Nal. out-done. ധിക്കൃതി = ധിക്കാരം. (ഭവിപ്പതു ധി. PT.; ധി. യുള്ള കുസൃതികള്‍ Bhg.) ചെയ്തൊരു ധിക്രിയാ (sic) കൊണ്ടു കുപിതന്‍ Mud. a base, vile deed. ധിഗ്ദണ്ഡം VyM. a reproof, sharper than വാഗ്ദണ്ഡം.