buddhaǹ S. (part. pass. of ബുധ്). 1. Awake, enlightened. 2. a sage, esp. Sākyamuni Bhg. ബുദ്ധമുനീമതം ആശ്രിച്ചു Mud. — ബുദ്ധം known. ബുദ്ധി S. 1. understanding (higher than മനസ്സ് & ചിത്തം). എനിക്കു ബു. പോരായ്ക കൊണ്ടു TR. inconsiderately; so ബു. അറി യ്യ്ക V1.; ബു. വെക്ക prov. to grow wiser. ബു. യില്‍ കൊള്ളിക്ക V1. to comprehend. മനസ്സു സംശയിക്കും ബു. നിശ്ചയിച്ചീടും Bhg. 2. advice. ബു. ചൊല്ക, കൊടുക്ക, also ബു ദ്ധികളെ പറക No. ഏവരോടു നിങ്ങള്‍ ബു ദ്ധി പറഞ്ഞിട്ടുള്ള vu. to warn, admonish, etc. 3. mind അവനു മുന്പിലേത്തു ബു. പോ ലേ അല്ല TR. he is somewhat deranged. ഭൂപതിക്കു ബു. പകര്‍ന്നു Nal.; also ബു. മറി യുക, അറിയായ്ക V. 4. feeling ബു. താപ മാംവണ്ണം വിളിച്ചു SiPu. in a way to move compassion. വിനാശകാലേ വിപരീതബു. prov. രാത്രിയില്‍ പിടിപെട്ടു ബന്ധിച്ച തസ്ക രനു രാത്രി ശേഷത്തിങ്കല്‍ തോന്നീടിന ബു. പോലേ KR. ത്യജ രാക്ഷസബു. യേ AR. abandon the Rāxasas' way of thinking & feeling, the Rā.s' religion. ബുദ്ധികെടുക to become stupid, ബു. യും കെട്ടു നിന്നു AR. (in consternation). ബുദ്ധികേടു foolishness. ബുദ്ധിക്രമം the right way of proceeding ഞാന്‍ നടക്കേണ്ടുന്ന ബു'ങ്ങള്‍ക്കു കല്പന എഴുതുക TR. ബുദ്ധിക്ഷയം id. ബു. പൂണ്ടു Si Pu. bewildered. ബു. വരുത്തുക V., also to offend one to the quick. എത്രയും ബു. നമുക്കുണ്ടു Nal. = ബുദ്ധി മുട്ടു. ബുദ്ധിതിരക്കു (3) madness. ബുദ്ധിപാകം humility. രാജാവിന്നു ബു. വരേ ണ്ടതിന്നു TR. to sober him down. ബുദ്ധിപൂര്‍വ്വം S. intentionally. ബു'മായി മരിച്ചു KU. committed suicide. ബു'ര്‍വ്വേണ ചെയ്ത തല്ല TR. without bad intention. ബുദ്ധിമതി S. 1. perfect understanding. ബു. പറക to admonish, warn. 2. f. of foll. ബുദ്ധിമാന്‍ S. intelligent, wise, ബു'ന്മാര്‍, — മത്തുകള്‍ pl. Bhr.; also ബുദ്ധിശാലി. ബുദ്ധിമാന്ദ്യം S. folly ബു'ത്തിന്നു നന്നു a. med. against insanity; so ബുദ്ധിഭ്രമം. ബുദ്ധിമുട്ടു 1. perplexity, embarrassment. അ വര്‍ക്ക് എത്രയും ബു'ട്ടാക്കിനാന്‍ Nal. made them jealous. 2. distress കടക്കാരുടെ ബു. കൊണ്ടു വ്യസനം dunning. ബു'ട്ടി distressed, dispirited. ബു'ട്ടിക്ക to harass. ബു'ച്ചീടുക യോഗ്യമോ Si Pu. to drive out of one's wits. ബുദ്ധിമോശം So. = ബുദ്ധിക്ഷയം. ബുദ്ധിയുത്തരം (2) letter of a superior കൊടു ത്തയച്ച ബു. വായിച്ചു, ബു. കല്പിച്ചെഴുതി TR. ബുദ്ധിയോട്ടം quick sense. ബുദ്ധിവിലാസം = foll., sagacity Mud. ബുദ്ധിവിസ്താരം genius അവന്‍റെ ബു. KU. ബുദ്ധിസമ്മതം assent; also ബുദ്ധിസന്പാതം വരുത്തുക V1. to make to fall in with one's views = ബുദ്ധി ഒപ്പിക്ക. ബുദ്ധിഹീനന്‍ = മൂഢന്‍; ബു'നത folly. ബുദ്ധ്യതിശയം genius — ബു'യയുക്തന്‍ V1. very intelligent.

bībhalsam S. (ബാധ). Disgusting, loathful, terrible എത്രയും ബീ'രൂപന്‍ Nal.; ബീ'വേഷം Bhg.; ഘോരമായുള്ള ബീഭത്സാദി കള്‍ എന്ന കൂട്ടം Mud. devils? denV. ബീഭത്സിക്ക S. to feel repelled, to loathe. ബീഭത്സു S. id. ബീ. ബാണങ്ങള്‍ Bhr.

bimb/?/am S. 1. The disk of the sun or moon ധൂളിയാല്‍ മിത്രബി. മറഞ്ഞു Bhr. 2. reflected image, figure; an idol. ബി'ത്തിന്നു ചാ ര്‍ത്തിയ വെള്ളികൊണ്ടുള്ള പാന്പിന്‍ പടം MR. denV. ബിംബിക്ക to be reflected, as in water മുഖം ബി'ച്ച പോലേ Nal. part. pass. S. ബിംബിതന്‍ CG. മണി നിലത്തില്‍ ബി. നായിട്ടു തന്നെ കണ്ടാല്‍ CG. ത്രിഗുണ ബി'നായി Bhg.; നമുക്കുള്ളില്‍ ബിംബിതം PT. I perceived (indistinctly). ബിയാരി (Tu. byāri, bēri = വ്യാപാരി) No. A Māpiḷḷa മങ്ങലോരത്തു ബി. TR.

bōḷ No. A rice-cake; so ഉമിബോള്‍ — in Palg. ബോല്‍ a cake of pollard.

bōdham S. (ബുധ്). 1. Awaking, consciousness കുടിച്ചു ബോ. മറക്ക V2. to be fuddled. ബോ. കെട്ടു വീണു swooned. ബോ. മറന്നേന്‍ Bhr. I slept. ബോ. മറന്നു വിവശനാ യി Sit Vij. പോതം ഉണ്ടാവാന്‍ നന്നു a. med. ബോ. തെളിഞ്ഞു Sk. 2. understanding, insight കാര്യബോ —, ആത്മ —. 3. conviction, satisfaction. കുടിയാന്മാരുടെ ബോധത്തോടേ TR. with the concurrence of. ബോധകന്‍ S. an informer, teacher. ബോധകരന്‍ S. an awakener (= പള്ളി ഉണ ര്‍ത്തുവോന്‍). — ബോധകരം instructive. ബോ ധകരസാധനം V2. an official letter. ബോധക്കേടു insensibility, swoon; folly; also ബോധക്ഷയം വന്നു വീണു jud. ബോധജ്ഞന്‍ having all his wits about him ബോ. എങ്കില്‍ കഴിവുണ്ടു VyM. ബോധം വരിക to come to his senses, to perceive, agree, to be satisfied. ബോധം വരുത്തുക to bring to senses, convince. ഏവന്‍ എന്നു ബോ'ത്തിത്തരേണം Nal.; അനുജനെ ബോ'ത്തി TR.; അവ നെ പറഞ്ഞൊക്ക പോതം വരുത്തി TP. satisfied, persuaded him. ബോധഹീനന്‍ S. unintelligent, Sah. denV. ബോധിക്ക 1. v. n. to present or approve itself to the mind. ബോധിച്ചു I understand you; quite so; well. ബോ. യില്ലവന്‍ Nal. will not please. With Dat. എന്നു തങ്ങള്‍ക്കു ബോ. രുതു TR. don't suppose. കുടിയാന്മാര്‍ക്കു വാക്കു ബോധിച്ചു കഴികയില്ല they will not believe; even double Dat. ആ അവസ്ഥെക്കു നിങ്ങള്‍ക്കു ബോധിച്ചുവെങ്കില് if you have decided about it. ആ കാര്യത്തിന്നു ഇരുവര്‍ക്കും ബോധിച്ചു തീര്‍ന്നു TR. agreed about. With Loc. എന്നു സന്നിധാനത്തിങ്കല്‍ ബോധി ക്കും MR. you will perceive. ഇനി നിങ്ങ ടേ മനസ്സില്‍ ബോധിച്ച പോലേ TR. do as you think best (= തെളിക, തോന്നുക). 2. v. a. to perceive, know, own ബോ. നീ എന്‍ വാക്കുകള്‍ VilvP.; നേര്‍ എന്നു നാല രും ബോധിച്ചതത്ഭുതം Nal. fancied. നാം എല്ലാം ബോധിക്കുന്നു Bhg.; ബോധിച്ചുകൊ ള്‍്ക be persuaded! ബോധിതന്‍ S. (part. V. C.) instructed ഗുരുവി നാല്‍ ബോ. AR. CV. ബോധിപ്പിക്ക 1. to make to understand, teach; with double Acc. പഞ്ചാക്ഷരം അടി യനെ ബോ. Si Pu. 2. to persuade. ലോക രെ ബോ'ച്ചു KU. gained over. 3. to inform, tell superiors (= ഉണര്‍ത്തുക). കുന്പഞ്ഞി യില്‍, സന്നിധാനത്തിങ്കല്‍ TR. to state to Government. താലൂക്കില്‍ അന്യായം ബോ. MR. to complain. 4. to pay to Government മൂന്നാം ഗഡുവിന്‍റെ ഉറുപ്പിക സര്‍ക്കാ രില്‍ ബോ., പണം കുന്പഞ്ഞിയില്‍ ബോ'ച്ചു തരിക, തികെച്ചു ബോ. TR. to pay in full. മുളകു പാണ്ടിയാലയില്‍ ബോ. to deliver up.

b/?/mhaṇam S. (II. ബര്‍ഹ് L. farcio). Fattening GP., strengthening Bhg. ബൃംഹിതം S. (III. ബര്‍ഹ് L. barrire) roar of elephants ഗജഗണ ബൃ'തശബ്ദം KR. ഹസ്തി ബൃ'ധ്വനി Brhmd. ബൃഹത്തു S. (part. of ബര്‍ഹ്), f. ബൃഹതി large, stout, great ബൃഹത്തായ്വന്നു vu. — ബൃ ഹന്നദി KM. = പേരാറു. ബൃഹച്ചരണം a class of Paṭṭars. ബൃഹസ്പതി S. (& ബ്രഹ്മണസ്പതി the Lord of prayer & pious effort). N. pr. a God (also = ഗണപതി); the planet Jupiter = വ്യാഴം; a lawgiver രാജനീതിഗ്രന്ഥത്തില്‍ ബൃ. വച നം TR.

bad/?/ari S. Zizyphus jujuba ബ. ഫലം = ഇലന്തപ്പഴം Mud., also = തുടരി. ബദരികാശ്രമം N. pr. the old residence of the /?/shis (Bhg.).

baγam S. The crane, Ardea nivea = കൊക്കു, കൊച്ച PT.; also ബകോടത്തിന്‍റെ ധര്‍മ്മം PT. ബകുളം S. = ഇരഞ്ഞി.

P. bādām, Almond; also ബദാം, വാ തം. (നാട്ടു ബാ. Terminalia).

bandhu S. (ബന്ധ്). 1. A kinsman, relation ബ. ൬ കരയുന്നതിനേക്കാള്‍ ഉടയവന്‍ ൧ കരഞ്ഞാല്‍ മതി prov. 2. a friend, protector ദൂരത്തേ ബ. prov. നിനക്കു ഞാന്‍ ബ. വായി ചൊന്നതു Mud. അവര്‍ക്കു ബ. വുണ്ടടിയങ്ങള്‍ CrArj. കൃഷ്ണനെ ബ. വായ്വരിക്ക an ally, ബ. വായിക്കൊള്‍ക Bhr., ബ. വര്‍ഗ്ഗങ്ങളുമായി പാര്‍ക്ക to live among his people. എന്‍റെ വെന്തു TP. my love! (to man or woman). അവനെ ബ. വാക്കി എടുത്തോളുക TP. marry him. ബന്ധുകൃത്യം the duty of an ally ബാ. എല്ലാം ചെയ്യേണം Brhmd. ബന്ധുക്കാരന്‍ a relation, നമ്മളെ ബ. TR. connected with us. ബന്ധുക്കെട്ടു a league, plot. ബ'ട്ടാക B. to conspire. ബന്ധുത S. affinity ദീനര്‍ക്കു ബ. ചെയ്ക SiPu. to show affection, help. ബന്ധുത്വം S, id. നിന്നുടെ ബ. Mud. thy friendship. ബ'വും സ്നേഹവും TR. alliance. നമ്മി ലുള്ള ഒരു ബ. മാറാതേ ഇരിക്കട്ടേ UR. faithfulness. ബന്ധുമാന്‍ Bhr, having many relations. ബന്ധുശത്രുക്കള്‍ ശത്രുക്കള്‍ ആകുന്നതു Bhg. false friends ബന്ധുശത്രൌദാസീനഭേദം Bhr. ബന്ധുസ്വരൂപം Vl. a royal ally.