abarādham S. 1. Offence, guilt. കുന്പഞ്ഞിയോട് ഏറിയ അ. ചെയ്തു TR. against the C. 2. esp. trespass that implies loss of caste. അവകാശത്തിന്നു വാചകം അ പരാധത്തിന്നു മുക്കു in civil cases pleading, in criminal the ordeal. അന്തര്‍ജ്ജനത്തിന്നു പുതുച്ചേരി മൂസതിന്‍റെ അ. ഉണ്ടു TR. she Previous page Next page

ašattụ S. Not good, pl. അസത്തു ക്കള്‍ fem. അസതി unchaste. അസതിയാംനി ന്നെ സതി എന്നു ചൊല്ലി അറിയാതെ കണ്ടു വി വാഹം ചെയ്തു KR. mistook thee for a good wife. — In comp. അസല്‍ഗ്രഹം ഇല്ല അസ ത്സംഗം ഇല്ല KR. Previous page Next page

taδam S. (തന്‍) Stretched, wide തരച്ചൊ ല്ലാള്‍ RC. a fine speaker, or far famed. കുങ്കുമച്ചാ റണിന്ത തതച്ചൊല്ലേ RC. Sīta! തതി S. a line, row, mass, തുരഗതതി Mud.; ശ രതതി തറെച്ചു KR.; വളര്‍ന്നുള്ള ശ്വാസതതി കള്‍ KR. of one dying.

tāmasam S. (തമസ്സു) 1. The dark quality, താ'മല്ലോ ജഡത്വമാകുന്നതു AR.; താ. എപ്പോള്‍ ഉദയം അതു കലി Bhg.; താമസവാക്കു കള്‍ കേട്ടു AR. words of dark import. താമസ സ്വഭാവന്മാര്‍ Bhr. dull. 2. indolence, sloth; (mod.) delay, procrastination വരുവാന്‍ താ. ഉണ്ടു, ദിവസതാ. കൂടാതേ, കാര്യങ്ങള്‍ക്കു കാല താ. വരാതേ TR. താമസന്‍, താമസശീലന്‍ sluggard; dilatory. denV. താമസിക്ക to tarry, linger അയപ്പാന്‍ താ'ച്ചു പോയി, വരുവാന്‍ സാമതിച്ചതു (sic! often), ഇതിന്നു താ'ച്ചു പോകരുതു TR. നേ രം താ'ച്ചു it became too late. താമസിയാണ്ടു vu. without delay. CV. താമസിപ്പിക്ക to defer, postpone കാര്യത്തെ ത്താ'ക്കും TR. will retard the matter. താമിസ്രം S. darkness; a hell. Bhg.

dhamanam S. & ധമിക്ക To blow. ധമനി a tube; vein, lymphatic vessel, etc. med. ഘമനിസമുദായസതതഗാത്രന്‍ Bhr.

maṇi S. (fr. മണല്‍?, മണ്‍). 1. A bead, grain നെന്മ., എണ്മ., കുണ്മ., കൃഷ്ണമ. etc. മണി പിടിക്ക to granulate. മ. ആക്ക to thresh. 2. a gem, pearl നവമണികള്‍ കൊ ണ്ടണിഞ്ഞു KR. = രത്നം; of different jewels ചാ പത്തിന്‍ മണി തന്‍ നിനാദം AR.; fig. അരക്കര ്‍മ. KR. the best of Rākšasas, Rāvaṇa. പെ ണ്മണിയാള്‍ Bhg. 3. gem-like, grain-like, as wattles on the throat of sheep; glans of penis, നിരുദ്ധമ. Nid. a kind of impotency. 4. little bells, worn as jewels മ. കിലുക്കുക; hence also Brahman's bell (an āchāram ഘണ്ടം S.), a gong ആനെക്കു മ. കെട്ടുക prov. മ. ഇളക്കുക, കിലുക്കു ക to ring a bell. മുട്ടുക, തട്ടുക, കൊട്ടുക to strike a bell. നാഴികമ. V1. a clock. 5. hour by the bell എത്ര മ. യായി 8 മണി. (mod.). മണികാരന്‍ S. 1. a jeweller. 2. So. = മണെ കാരന്‍ a revenue officer. Trav. നഗരമ'നാം ചെട്ടി Mud. മണിക്ക (4) to strike a bell, play lute, sing a child asleep കുഞ്ഞനെ മണിച്ചുറക്കി; മണി ച്ചുവിളിച്ചു joyful noise. തട്ടി അടിച്ചു മണിച്ചു വിളിച്ചപ്പോള്‍ KU. to a dog (or മണ്ടിച്ചു).ഉറു പ്പിക മ'ച്ചു നോക്ക No. to test coin by the sound. മണിക്കങ്കണം SiPu. a fine bracelet. മണിക്കഞ്ജകം S. the small-leaved Tuḷasi (S. പ്രസ്ഥപുഷ്പം). മണിക്കട്ടില്‍ SiPu. a royal bed. മണിക്കണ്ടം (3) the wrist ഇടത്തേ മ'ത്തിന്നു മീതേ കൊത്തി jud. — മണിക്കണ്ടനീച്ച a large insect. മണിക്കരിങ്ങാലി the root of a small bambookind. മണികലശം Mud. a fine pot, (met.) ഗുണഗണ ങ്ങള്‍ക്കു സതതം വാഴുവാന്‍ മ'ശനാം നൃപന്‍ = രത്നപാത്രം. മണിക്കാതില an ear-ornament (7 or 9 goldbeads). മണിക്കാല്‍ (3) 1. the ribs of a ship, boat. So. 2. a rope on which leaden bits (മണി) are strung, attached to a net to sink it. No. മണിക്കിണറു Sil. a fine or deep well. — മണി ക്കിണറു W. of Tirunāvai, a well which received at the Mahāmakham (q. v.) feast the corpses of those who fell in cutting their way to Tāmuri's throne (ആനയെ ക്കൊണ്ടു ചവിട്ടിക്കും). (Tradition).

mānasam S. (മനസ്സ്). 1. Mental. 2. mind എല്ലാജനങ്ങള്‍ക്കും ഒന്നല്ല മാ. VCh. taste. വള്ളിയില്‍ മുളകു കാണാതേ മാ. കൊണ്ടു മുളകു മതിച്ചു TR. 3. = മാനുഷം 3. മാനസതാരിടം the heart. Bhg. മാനസനാഥ Bhr. = പ്രാണനാഥ the wife. മാനസന്‍ in Cpds., f. i. പരിതപ്തമാനസന്മാര്‍ AR. with a grieved mind. മാനസപൊയ്ക Arb. = മാനസസരോവരം N. pr. a lake in Tibet. മാനസാന്തരം repentance (Christ.).

rabhasam S. (രഭ് to catch, clutch; L. robur, labor). Vehemence, eagerness മനസി തിരളും ഒരു ര., അകമലരില്‍ നിറയും ര'വും അമര്‍ത്തു Mud. അതിര. PT. very quickly. രഭ സതരം ഇവിടേ വരുവാന്‍ Bhr.

vasaδi S. (വസ്). 1. Stay during night, abode തവ വ. ക്കു പെരിക നല്ലൊരു ഗിരി KR. 2. the night വ. തന്നില്‍ ചെന്നു KR. 3. (loc.) useful, commodious, homely. വസനം S. 1. dwelling, വസനാര്‍ത്ഥം Bhg. = വ സിപ്പാന്‍. 2. cloth, Nal. വസന്തം S. (വസ് to shine, L. ver) 1. spring, March-May (2 months) വന്നു വ. വിളങ്ങി വനങ്ങളും Si Pu. നല്ക്കാലവ. അക്കാലം വ ന്നു KR. വ'ക്കാലം; വസന്തക്കാററു SW. wind, considered as causing small-pox. 2. a plague, dysentery വ'ജ്വരം; വ'ക്ലേ ശം V1. denV. വസിക്ക 1. To dwell. മനസ്സില്‍ വ' ക്കും TR. I cannot get it out of the mind. 2. to sit വ'ക്കേണം ഭവാന്‍ അരുതല്ലോ നില്പാന്‍ Mud. 3. auxV. = ഇരിക്ക, f. i. കരഞ്ഞു വ'ച്ചു Bhg. wept on. CV. വസിപ്പിക്ക 1. to settle, place നിന്നെ സ്വരാജ്യേ വ'ക്കും Nal. മുന്നം ഇരുന്നവണ്ണം വ'ച്ചു Bhg. സ്വര്‍ഗ്ഗത്തില്‍ സുഖിച്ചു വ'ച്ചാന്‍ UR. — fig. ൦രംശ്വരനെ ചേതസി വ'പ്പാന്‍ എന്തുപായം SiPu. 2. to make to sit പീ ഠാന്തേ വ. CC. രത്നാസനാഗ്രേ വ'ച്ചു Si Pu. enthroned. ആസനേ Bhg. വസിഷ്ഠന്‍ S. richest; N.pr. a Rishi. വസു S. 1. weal, wealth. വസുധ the earth. —. വസുദേവന്‍ N. pr. K/?/šṇa's father. 2. a god or demi-god വസുക്കള്‍ എണ്മരും, ഉന്പ രില്‍ വന്പുതേടും വ. ക്കള്‍ Bhr. (333 or 8). വസുന്ധര S. 1. the earth = വസുധ, വസുമ തി. 2. a time of great mortality (വ.ായോ ഗം Mars, Jupiter & Saturn meeting in one sign), see വസന്തം 2. വസുവാസി, വസ്വ —, (വചുവാശി T.) a medicine or spice V1.

v&/?/ttam S. (part., pass.; L. verto). 1. Turned, past, പൂ൪വ്വവൃ. Bhg. done. 2. round, Tdbh. വട്ടം; കോണസംഖ്യ ആവോളം ഉണ്ടാ ക്കിയാല്‍ വൃത്തപ്രായമായി Gan. a square, assimilated to a circle. വൃ. ഒത്തുള്ള ഗളം PrC. a fine round neck; also = പപ്പടം. 3. conduct, behaviour വൃ'ത്തെ രാജനീതിയിലക്കി, വൃ'ത്തെ ക്കൊണ്ടു കുലം രക്ഷിക്ക Bhr. കുലാംഗനമാര്‍ക്കു വൃ'മതേ മറവായതു KR. their mere manner serves as veil. പര്‍ത്ഥിവവൃ. പരവശമാം Sah. doings of kings. ഭുജംഗപ്രയാസത്തിന്ന് ഒക്കുന്ന വൃ. ഉപേക്ഷിക്കയില്ല ChVr. his crooked ways. സത്യമായുള്ള വൃ. മറെച്ചു Nal. the real case. 4. verse, metre ചതുര്‍ദ്ദശവൃ. ChVr.; വൃത്തഭേദം. വൃത്തവാന്‍ S. well behaved, neat നല്ലവൃ. Bhr. (സദ്ഥൃത്തന്‍, ദുര്‍വൃത്തന്‍, സുവൃത്തന്‍). — വൃത്ത ഹീനന്‍ ill behaved Bhr., a bore വൃത്താകാരം S. (2) round. വൃത്താന്തം S. (1. 3) = വാര്‍ത്ത occurrence, circumstance, detail കഥാവൃ. ഒക്കവേ കേട്ടു Nal. വൃ. ഒക്കയും നന്നായറിഞ്ഞു Bhg. tale, report, tidings. ലോകവൃ'ജ്ഞന്‍ എന്നു തോ ന്നുന്നു Nal. an experienced traveller. വൃത്തി S. 1. Occupation, action, work രാ ഗാദി ൧൬ വൃത്തി Vednt. സകലജീവാത്മക്ക ള്‍ക്കും നിത്യവൃ. കളായി വിധിച്ചിട്ടുള്ളവ നാലു (ഭുക്തി, സുഷുപ്തി, മൈഥുനം, വിഹാരം) Chintar. ഗുണവൃ. കള്‍ Bhg. the workings of സാത്വി കരാജസതാമസം (= ശാന്തഘോരമൂഢ എന്നീ മൂന്നും KeiN.). അരികളുടെ വൃ. കള്‍ക്ക് ഒത്ത പോലേ ഫലം വരും ChVr. കുലമാകാ വൃ.പോ രാ Bhr. her manner? (or 2. 3.). 2. livelihood, maintenance നിത്യ —, ദിവസ —, കഷ്ടവൃത്യാ പരിവര്‍ത്തിച്ചു Bhg. led a poor life. പുരാവൃ. the highest Brahmanical situation, തന്ത്രവൃ. a lower office, പട്ടവൃ. of Sanyāsis KU. — നിലവൃ. Government income, രാജവൃ. land given in reward of service KU. വൃ. കല്പിക്ക to appoint a maintenance. വൃ. കഴിക്ക to live. 3. neatness. 4. gloss, explanation. വൃത്തികെട്ടവന്‍ (1) immoral; (3) a sloven. — വൃത്തികേടു uncleanliness. വൃത്തിക്കാരന്‍ (4) a commentator. വൃത്തിസാധനം (3) means of subsistence. വൃത്തിവിഹീനന്‍ Bhr. destitute. വൃത്രന്‍ S. N. pr. A demon. വൃത്രഹാ Indra, so വൃത്രാരിപുരം പുക്കു AR. etc.

Ar. sadqah, Alms നിസ്കാരം സ. നോ ന്പു ഹജ്ജ് കാനൂത്ത് മുകലായ കര്‍മ്മങ്ങള്‍ Mpl.; also സതക്കു see സഗക്കം. 1032.

saḍa S. = ജട Clotted hair. (സ): സതതം S. (തന്‍) continual: always. സതാപ്പു P. sudāb, Rue.

Saδi S. (f. of സല്‍). A virtuous wife പാ തിവ്രത്യനിഷ്ഠയോടേ മരുവുന്ന സതികള്‍ AR. സതികര്‍മ്മം a 'Suttee'. സല്‍, സത്തു S. (part. of അസ്, L. ens) 1. being, real. 2. = ആകുന്ന being, what ought to be; right, good. 3. entity, God സത്തുരൂ പം 4: പുരുഷന്‍ കാലം പരം വ്യോമം VedD.

hiδam S. (part. pass. of ധാ). 1. Fit, suitable മിത്രങ്ങള്‍ ചൊല്ലും ഹി. നിരസിപ്പവര്‍ PT. ഹിതത്തെ പറഞ്ഞു RS. advised well. 2. agreeable, advantageous. ഹിതമായിരിക്ക to get better, feel well. യിതമാകി (sic) വില്ക്കുന്ന വാണി യം Pay. cheaply; Tdbh. ഇതം 2,105, ഇതവി യ, ഇതൊത്തുറുമ്മി TP. 3. wish തങ്ങളുടെ ഹി തപ്രകാരം സാക്ഷിപറയിക്ക MR. ഹിതകാരി S. salutary, beneficial. ഹിതന്‍ S. a worthy person; a friend, lover. denV. ഹിതമിക്ക V1. to feel contented. ഹിതവചനം S. a word in time. ഹി. അഹിത നൊടും ഉചിതം SiPu. advice. ആത്മഹി. RS. proper consolation. ഹിതവാദി S. advising well, സതതഹി. കു റയും ഇഹലോകേ ChVr. ഹിതവാക്കു 1. good advice. 2 speaking what will please, (opp. പത്ഥ്യം). ഹിതാഹിതം more or less to the point. ഹി'ങ്ങ ളെ വിചാരിക്ക പ്രിയാപ്രിയങ്ങളെ വിചാരി യാതേ KR. to mind the matter, not the feelings. ഹി. മന്ത്രിച്ചു വശത്താക്കി PT. ഹി' ങ്ങള്‍ പറക to give mixed advices. ഹിതോപദേശം S. salutary instruction; N. pr. a book of moral fables.