adhišṭhānam S. 1. Residence, element in which one lives, practice. ലോകങ്ങ ള്‍ക്ക് അ'മായ മുരരിപു Bhr. കാമക്രോധങ്ങ ള്‍ക്ക് അ. ഇന്ദ്രിയം Bhg. 2. high station, sovereignty V1. അധിഷ്ഠിതന്‍ fixed, incumbent, Lord V1. അധിഷ്ഠിതം set up, tenanted, seat of God V1. Previous page Next page

ind/?/ian S. (= ഇനന്‍) 1. The king of the Gods ദേവേന്ദ്രന്‍; ഇന്ദ്രാണി his wife, ഇന്ദ്രത്വം, ഇന്ദ്രപദം his sovereignty. — ഇന്ദ്ര നോട് ഒക്കും സ്വാമി PT1. ഇന്ദ്രക്കാററു east-wind V1. 2. lord താപസേന്ദ്രന്‍ the great devotee, കാകേന്ദ്രന്മാര്‍ PT. etc. ഇന്ദ്രജാലം 'Indra's net.' — sorcery, superior juggling. ഇന്ദ്രജാലക്കാരന്‍ എത്രയും Nal 4. ജഗത്തു മോഹിക്കും മഹേന്ദ്രജാലവും KR. (the grand deception of worldly lust.) ഇന്ദ്രധനുസ്സ് ഇന്ദ്രവില്ല് rainbow. ഇന്ദ്രനീലനിറത്തില്‍ KumK. sky-blue, sapphire. ഇന്ദ്രലോകം (പ്രാപിച്ചു) the heaven of the Gods & heroes. ഇന്ദ്രവളളി Cissus pedata, used in Mal. for സോമവളളി. ഇന്ദ്രാദികള്‍, ഇന്ദ്രാദിദേവകള്‍ etc. KU. ഇന്ദ്രിയം S. (ഇന്ദ്രന്‍) 1. Male power, semen. മാനസമഴിഞ്ഞ് ഇന്ദ്രിയസ്ഖലനം വന്നു ബാലനു TP.) Bhr 1. = ഇന്ദ്രിയം വീഴുക (vu. ംരംണം വീണു TP.) emissio seminis. 2. organ, sense. a.) ജ്ഞാനേന്ദ്രിയം = ശ്രോത്ര ത്വക്ക ചക്ഷു ജി ഹ്വഘ്രാണം, their objects (വിഷയം) ശബ്ദസ്പര്‍ശ രൂപ രസ ഗന്ധം. b.) കര്‍മ്മേന്ദ്രിയം organs of action വാക്ക പാണി പാദം ഗുഹ്യ ഗുദം, their objects വചനം ദാനം ഗമനം ആനന്ദം വിസ ര്‍ഗ്ഗം. c.) in Vēdānta 4 അന്തരിന്ദ്രിയം (മനഃ ബുദ്ധി അഹങ്കാരം ചിത്തം.) ഇന്ദ്രിയഗ്രാമം ജയിക്ക AR 6. to subdue the whole of the senses and organs, ഇന്ദ്രിയജയം, നി ഗ്രഹം. ഇന്ദ്രിയജിതന്‍, ഇന്ദ്രിയവശഗന്‍ sensual. ഇന്ദ്രിയവൃത്തി (1) carnality V1. —

čaiδanyam S. (ചേതന) 1. Consciousness. പഞ്ചമേ മാസി ചൈതന്യവാനാ യി വരും AR. (fœtus). 2. liveliness, vigour ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ ചെയ്തന്നിയം കിഴിക a med.

ǰiδam S. (part, of ജി) 1. Conquered ല ങ്കയും നിന്നാല്‍ ജിതയായി AR. — സ്ത്രീജിതന്‍ AR. subdued by a woman. 2. having conquered, as ഇന്ദ്രിയജിതന്‍, നിജശ്വാസത്തെ ജി തനായി Bhg. 3. = ചിതം, ഉചിതം Tdbh. ജിതകാമനായി AR. suppressed lust. ജിതബുദ്ധി subdued mind. ജിതശ്രമം without trouble ചെന്നുപിടിച്ചു ജി. Prahl., AR. — ജി'ത്വം കണ്ടു Brhmd. ease. ജിതേന്ദ്രിയന്‍ (Bhg. — ന്ദ്യ്ര —) one, who has brought his organs into subjection. ജി'നാ യിരിക്കയും വേണം Tantr. esp. chaste. ജിതേന്ദ്രിയത്വം continence, Bhg. ജിത്തു conquering അതിസാരജില്‍, പ്രമേഹ ജില്‍ GP. removing diarrhœa, etc.

layam S. (ലീ). 1. Adhering, entering, പ്രകൃതി പരബ്രഹ്മണി ല. Bhg 12. will be absorbed in Br. 2. vanishing, destruction മേ ലില്‍ ഒരു ല. ഇല്ലാത്ത സല്ഗതി Bhg. eternal. ലയകാലം = പ്രളയം; സര്‍ഗ്ഗവും സ്ഥിതില. Bhg. denV. ലയിക്ക 1. To adhere, to be drawn in, dissolved in സ൪വ്വവും ലയിപ്പതെങ്കല്‍ Bhg. സായുജ്യം പ്രാപിച്ചു നിശ്ചലാനന്ദേ ലയിക്കും AR. ദേഹം പരമാത്മനി ചേര്‍ന്നു ലയിക്കേണം Bhr. പരന്‍ തങ്കലേ Bhg. ജീവന്‍ പരനോടു ലയിച്ചു വസിക്കും SidD. ബ്രഹ്മത്തോടു ലയിച്ചാ നന്ദിച്ചു Si Pu. 2. to be absorbed, lost in ചൂ തു പൊരുതു ല. Sk. കഥയില്‍ ലയിച്ചുപോയി vu. കാ൪യ്യവിസ്താരേ മനസ്സു ല. യാല്‍ VetC. taken up with judicial duties. 3. to be sanctified. മോഹം തീര്‍ന്നു മനസ്സു ല. GnP. to vanish. CV. ലയിപ്പിക്ക 1. to absorb ആത്മനി സ്വാ ത്മാനം യോഗേന ല'ച്ചു Bhr. ഇന്ദ്രിയം കാ രണങ്ങളില്‍ ചേര്‍ന്നു ല'ച്ചുKumK. ഭഗവാനെ നിജമനോകര്‍ണ്ണികാഗ്രേ ല'ച്ചു Bhg. 2. to destroy എല്ലാം ല'ക്കുന്ന മഹേശ്വരന്‍ Bhg. 3. to allure, woo.

vi S. 1. (ദ്വി, L. dis —) Particle of separation, privation, wrongneas, difference, spreading. 2. വിസ്സ് (L. avis) a bird. വിംശതി S. (ദ്വി). Twenty വി. കോടികള്‍ Sk. In Cpds. വിംശകം, വിംശല്‍. (വി) വികചം S. Blown, വികസിതം. വികടം S. 1. uncommon, huge, hideous കരാള വി'നായി AR. 2. T. So. opposition, impediment, danger. അകട (൦) വികടം, അകടു (p. 3), വികടു. അകടവികടാക്കി frustrated, also വികടിക്ക B. വികടക്കാരന്‍ disturber, meddler. വികരാളം S. dreadful ദംഷ്ട്രങ്ങള്‍കൊണ്ടു വി. VCh. വികര്‍ത്തനന്‍ S. the sun. വികര്‍മ്മം S. wrong; exploit, feat Vl. വികലം S. defective നയനവി'ന്‍ ഞാന്‍ ChVr. blind. വികലാംഗന്‍ maimed. വികല = വിനാഴിക. വികല്പം S. 1. Alternative; doubt, indecision ബുദ്ധിക്കു വി. വന്നു Bhr. അണുവളവും വി. ഇല്ല KeiN. അതിനേതും ഒരു വി. ഇല്ല Mud. who doubts it? കല്പിച്ച കല്പനെക്ക് അല്പം വി. ഇല്ല, നില്പാന്‍ വി. ഇല്ലാത്തവന്‍ SiPu. In gramm. optional (= വിഭാഷാ 'either — or'). 2. mistake വികല്പകല്പിതം മായ എന്നറിയേണം SidD. ഇന്ദ്രിയവി'ങ്ങള്‍ പോകും Bhg. illusions of senses. abstr. N. വികല്പത്വം state of doubt or illusion, മായയാല്‍ വി. ബുദ്ധിക്കുണ്ടാക്കപ്പെട്ടു Bhg. വികല്പനം, — ല്പിതം optional, doubtful. denV. വികല്പിക്ക to alternate, waver, Bhg. വ്യാ ഘ്രരൂപേണ വി'ക്കുന്ന ചിത്തവൃത്തി ക്രോധം Vednt. (interchangeable, like? or going astray?). വികസിക്ക S. to blow, expand താമര, മുഖം Bhg. CV. ലിംഗം വികസിപ്പിച്ചു കൂടായ്ക Nid. = നിരുദ്ധമണി. part. pass. വികസിതം blown (= വികാസം). വികാരം S. 1. Change, വികരിക്ക Vl. to alter; transition to action അഗ്നീടെ വി'മാം ഉഷ്ണം Bhg. കാലിന്നു വി. ഇല്ല cannot move the leg. 2. altered appearance വക്ത്രനേത്രങ്ങള്‍ക്കു വി. ഇല്ല AR. (though wounded). പീഡയോ മോഹമോ എന്നറിവാന്‍ മുഖവി'ത്തെ പരീ ക്ഷിച്ചു നോക്കി KR. = ഭാവം workings of the face; in med. dangerous symptoms to appear. 3. agitation esp. through passion, perturbation 8 വി. കാമക്രോധലോഭമോഹാദിമദമാത്സര്യഡംഭാ സൂയ Vedt D. ആത്മാവിന്‍ വി. ൩ അദ്ധ്യാത്മി കം, അധിദൈവികം, അധിഭൌതികം Bhg. കാമ —, മാരവി. etc. Bhr. വികാരി 1. producing or undergoing a change. 2. Port. vigario, a parson എന്‍റെ വിഗാരി

višayam S. (വിഷ് to rule). 1. Country, province, department. പാഞ്ചാലമാം വി. Bhr. മഗധവി. ആമിതു KR. 2. range, object of sense or desires കര്‍മ്മവി., ജ്ഞാനവി. VedD. ഇന്ദ്രിയവി'ത്തില്‍ തൃപ്തിയില്ല, ക്ഷണികങ്ങളാം വി'ങ്ങള്‍ ഭുജിക്ക Bhg. വി'ങ്ങളില്‍ വീണു മുങ്ങി Anj., നീന്തി വലക ChVr. വി'ങ്ങളെ മഞ്ഞളിഞ്ഞു കാണ്ക Nid. The വി. of the 4 അന്തഃകരണ ങ്ങള്‍ are: of മനസ്സു: സങ്കല്പം of ബുദ്ധി: നിശ്ചയം, of ചിത്തം: ചാഞ്ചല്യം, of അഹ ങ്കാരം: അഭിമാനം Vednt. വാങ്മ നോവി'മല്ലാത പരബ്രഹ്മം Brhmd. unspeakable, unknowable. 3. object, relation പണം വി'മായി concerning money. ജന്തുക്കള്‍ വി'മായി കൃപയില്ല SiPu.

visam S. = താമരവളയം, Lotus fibres. വിസനം Tdbh. (=വ്യ —). മൂത്രം വീഴ്ത്തരുതാതേ വി വി. a. med. (വിസമ്മതം): S. (part. pass. of മന്) dissent, വി. പറക. വിസംവാദം S. contradiction, breach of promise. വിസരം S. spreading, multitude രശ്മിവി'ങ്ങള്‍ അദ്രിയില്‍ വിളങ്ങുന്നു KR. വിസര്‍ഗ്ഗം S. (സൃജ്). 1. Abandoning; secondary creation കാര്യസംഭ്രതിവി. എന്നായതു, സ ര്‍ഗ്ഗവും വി'വും (=ത്രിഗുണങ്ങളുടെ അവസാനമാം സ്വരൂപം) Bhg. 2. final ഃ (gramm.). വിസര്‍ജ്ജനം 1. dismissal. — denV. അവളെ ദൂരത്തു വിസര്‍ജ്ജിച്ചു. 2. evacuation (involuntary) പേടിച്ചു മൂത്രമലങ്ങള്‍ വി'ച്ചു AR. ഇന്ദ്രിയം വി. & വി'ക്കേണം എന്നു ഗുദത്തിന്നു Bhg. വിസര്‍ജ്ജനീയം to be abandoned. വിസര്‍പ്പം S. spreading; inflammation; a kind of പുണ്‍ with 3 varieties Nid 17. അഗ്നിവി. Erysipelas.

skhalanam S. (L. scelus, G. skairō). Stumbling, tumbling. നാമസ്ഖ. mistaking the name. വാക്കിന്നു സ്ഖ. വന്നുപോയി (as begging for നിദ്രാവത്വം where നിര്‍ദ്ദേവത്വം was intended) to stutter, fail. സ്ഖലിതം S. (part.) 1. staggering, slipped. 2. = ഇന്ദ്രിയസ്ഖലനം nocturnal pollution. 3. സ്ഖ'ന്‍ bald-headed V1.

īṇam 1. = ഇന്ദ്രിയം vu.—2. So. A singing noise, also ൦രംണക്കം. 3. regularity B. (= ഇണ?).