vet/?/t/?/i T. aM. (വെല്ലുക). Victory. വെ. കൊള്‍വതിന്നു എന്നു വെന്നി വിളയിന്ന കന്പക രുണന്‍ I shall conquer, said the victorious K., നമ്മോടു ഒഴിവുതെന്നി മറെറല്ലാം വെ. RC.

vittụ T. M. C. Tu. (വിത) 1. Seed; esp. grain kept for seed (dried 10 days, the rice for use നെല്ലു only 2 days). കോഴിക്കു നെല്ലും വി.൦ ഒക്കും, വി. കുത്തി ഉണ്ണാം prov. seed sown. കണ്ടത്തില്‍ ഇടുന്ന വിത്തു മുടക്കുക, കൊത്തി മറെക്ക, വി.൦ വിളയും വിരോധിക്ക TR. to prevent cultivation. കന്നു പൂട്ടി വി. മാറി MR.; to sow കണ്ടം വിത്തൂട്ടുന്നു TP. (കൂട്ടുന്നു), വി. എ റിയുക (ചേററുവിത); പൊടിയുക 710, ഇരുപൂ വില്‍ ആക 695 to spoil; ചാല്‍വിത്തു 359. — fig. അധര്‍മ്മവി. മുളയാതേ Bhr. 2. semen; race പിതാ മകനായ വിത്തു വിതെച്ചാന്‍ Anj. —cause മൂലപ്രകൃതിക്കു വിത്തായ കൃഷ്ണന്‍ Bhr. 3. S. (vid) knowing വേദവിത്തുകള്‍ etc. വിത്തര So. rent or tax amounting to half the quantity of seed sown (similar വിത്തു കാല്‍). വിത്തിടുക to sow. വി'ടും ചാല്‍ ഉഴവാക്കി MR. prepared the field for sowing. വിത്തുകെട്ടല്‍ moistening seed for sowing. വിത്തുപാടു quantity of ground sown. വിത്തുപാട്ടം rent equal to the amount of the seed sown. വിത്തുപാതി agreement by which the proprietor allows the cultivator half the seed and receives half the produce. വിത്തുമാററം harrowing after sowing. വിത്തുവല്ലി expenses of cultivation, seed & labour ഏറിയ വി. ചെലവിട്ടു MR. (വിത്തും വല്ലിയും കഴിച്ചു TR. to be deducted in assessing). (വി): വിത്യാസം Tdbh. of വ്യ — vu.; വാക്കുകള്‍ അന്യോന്യവി'ങ്ങളായി MR. contradictory. വിതസ്തം S. (part. of ത്രസ്) terrified. — വി'ന്‍ m., വിതസ്തയാം f. VetC. — വി'പ്പെണ്ടു മണ്ടി, വി'ചിത്തന്മാര്‍ Bhr. വിദഗ്ദന്‍ S. (part pass. of ദഹ്) experienced, clever, shrewd ചോറു വെപ്പാന്‍ വിദഗ്ദ ത്വം Nal. വിദഗ്ദവൈദ്യര്‍ ഉണ്ടു KR. വിദഗ്ദി S. being cooked, digested പി ത്തവി. യില്‍ Nid 29. വിദര്‍ഭ N. pr. a country; വി. ജ Damayanti. Nal. വിദളം S. dividing; work of split bamboos. വിദാനം, see വിധാനം. വിദാരണം S. rent, split. — ബാണവിദാരിത ന്മാര്‍ AR. (wounded). — (part; ദര്‍). വിദിക S. = മൂല f. i. ദിക്കുവിദിക്കുകള്‍ എല്ലാം KR.

vāṇiǰyam S. (വണിജ്). Trade, അ ങ്ങാടിവാണിജ്യഭോഗം ChVr. taxes levied on merchants. വാണിഭം Tdbh. (fr. വാണിയം). 1. trade തെ രു കെട്ടി വാ. തുടങ്ങി KN. കപ്പല്‍ —, കൂ ററു—, കററു —, പീടിക — etc. വഴിവാ. hawking. അങ്ങാടിവാ. വെച്ചു വസിച്ചു Nal. kept a holiday. ബാലകന്മാരെക്കൊണ്ടു വാ. ചെയ്യുന്നോന്‍ എന്ന പോലേ CG. exchanged the children. — വാ'ക്കാരന്‍ a merchant. — വാ'ഭച്ചരക്കുകള്‍ വില്പതിന്നു Nal. to sell his goods. 2. merchandize പീടികക്കാരനോ ടു വാ. വാങ്ങുന്നു, വാ. കൊടുത്തു jud. വല്ല വാ'ങ്ങള്‍ വാങ്ങാന്‍ TR. വാണിഭന്‍ m., വാര്‍ത്തി f. V1. a trader. വാണിയം aM. = വാണിഭം 1. പല തുറവുക്കുളള വാ. ചെയ്താര്‍ Pay. 2. പലതരം വാ'ങ്ങള്‍ എന്തു ഞാന്‍ വാ. കൊണ്ടു പോവു Pay. 3. No.

viṇṇu T. M. Te. (Te. also മിണ്‍ fr. മിന്‍?; rather Tdbh. of വിഷ്ണു). The sky, heaven വി ണ്ണോടുരുമ്മും Bhg. reaching to heaven. പുണ്യ ങ്ങള്‍ ചെയ്തുള്ള മാനവര്‍ വിണ്ണിലും ചെന്നങ്ങു പൂകും, ധന്യര്‍ വിണ്ണിലേ നിന്നു കളിക്കുന്നു CG. മണ്ണിലും വിണ്ണിലും Bhr. വിണ്ണുലകം Bhg. വിണ്ണവര്‍ Gods. വി. കോന്‍ CG. Indra. വി ണ്ണോര്‍ നദി Bhr. Ganga. വിണ്ടലര്‍ id. (വിണ തലം), വി. കൊണ്ടാടിനാര്‍ CG. വി. കാലനാം രാവണന്‍ KR. (also = Asuras, വി. കാലന്‍ KR. = രാമന്‍ KR. അലര്‍ being considered as neg.; similar വിണ്ടാര്‍ കുലാന്തകന്‍ വിഭീഷണന്‍, വിണ്ടാര്‍മന്നിടേ RC). വിണ്ണുക്കിറന്തി = വിഷ്ണുക്രാന്തി a. med.

varaḍa S. a goose ഇടികേട്ട വ. പോ ലേ RS. = അരയന്നം.

vā/?/a T. M. (C. bāḷe, Tu. bāre). 1. The plantain-tree, Musa paradisiaca, symbol of plenty (marriage). വാഴ വെക്ക to plant. വാഴ ക്കുലെച്ചു MR. bears. 2. what is like it കററവാ., കനകവാ., പെരുവാ., മരവാ., വണ്ടുവാഴ. Kinds: അടക്ക —, അടുക്കന്പൂവല്‍ —, അണ്ണാ ര്‍ക്കണ്ണന്‍ —, ഏറാടന്‍ (V2. sugar-plantain), ക ദളി — Anj., കരു —, കര്‍പ്പൂര — KR., കല്ലു — (wild), കാട്ടു — (also = Canna Ind.), കുന്നന്‍ — (or കുന്ദന്‍), ചിങ്കന്‍ — (Anj. ചിങ്ങന്‍), ചെവ്വാ. (or ചുവന്ന), തെക്കു —, തെഴുതാണി — (Palg. പൊണ്ണന്‍ — i. e. തടിയന്‍), നൈന്ത്ര — (best sort, vu. നേന്ത്ര —; also തെഴു —: കന്നുഉണക്കി ട്ടേ കുഴിച്ചിടുകയാല്‍), പടല്‍ — V1., പടു —, (No. = മണ്ണന്‍ —), പൂവന്‍ —, പൊതു —, മണ്ണ ന്‍ —; മലവാഴ Palg. exh. [പടുവാഴ 599. all kinds except നൈന്ത്ര —, മൈശ്ശൂര്‍ —, തെഴുതാ ണി — & പൂവന്‍]. Parts: വാഴക്കന്നു shoots, — ക്കണ the rib of a plantain-leaf, — ക്കണ്ട bulb of shoots (eaten), — ക്കാന്പു the heart of the pl. tree ആനക്കൊന്പും വാ.ം ശരിയോ prov., — ക്കായി green plantains [— ക്കാ (യ്) ക്കറി; ഉട (= ഉടഞ്ഞു) വാഴക്കാ No. ripe Neintra — boiled, cut, dried & eaten with ചക്കരക്കട്ടി poured over the hot fruit; വറുത്ത വാഴക്കായി Cal. or പൊരിച്ചകായി No. made of green Neintra], — ക്കിഴങ്ങു (വാഴക്കിഴങ്ങിലേ വെള്ളം GP.), — ക്കുടപ്പന്‍ (— ന്‍റെ അല്ലി MC.), — ക്കുടം = prec., മാന്പു, — ക്കണ്ട = മുരടു, — ക്കുല (ഉണ്ണ വാഴക്കുല fee of 1 gold fanam, equivalent to a plantain bunch payable by tenants, exclusive of rent), — ക്കൂന്പു, — ക്കൈ (rib of pl. വാ. മുറി ക്ക or വാഴയണു മുറിക്ക a delicate sword-exercise), — ച്ചീപ്പു (or — പ്പടല, — പ്പള്ള) comb, — ത്തട (or — പ്പിണ്ടി) stem, — ത്തലെക്കലേപ്പൂ (GP 67. or മാണി, മാന്പു), — നാര്‍ (പട്ടുനൂലും വാ'രും prov.), — പ്പഴം (വാ'ങ്ങളെ കാണുന്ന നേരത്തു ബാലകര്‍ ചാരത്തു ചെല്ലുമല്ലോ CG.), — പ്പോള rind, — മാണം Trav. (= വാഴക്കിഴ ങ്ങു), — മാണി 807, — യില leaf (used as plate etc.). വാഴക്കണ്ണന്‍ CrP. a kind of paddy. വാഴപ്പുല്ലു a lily-grass.

vīram S. (വൃ, L. vir). l. Strong, brave. 2. പൊന്നാരിവീ. = പൊന്നാംതകര; also = പീ രം. 3. വീരന്‍ (വയഃ) a hero, warrior; officer KU. ഉണ്മാന്‍ അതിവീരന്മാര്‍ Mud.; also a boaster; N. pr. m., so വീരാണ്ടി Palg. വീരകുടിയാന്‍ T. So. holding the office of village trumpeter. വീരകേരളന്‍ title of the 3rd Cochin Rāja. വീരചങ്ങല a bracelet in form of chain-work,

vidhava S. (വിധ്, void). A widow നില്പതില്ല വി. മാര്‍ നിലെക്കു Sah. — വിധവാ പുത്രന്‍ Bhg. a bastard. (വി): വിധാതാവു S. dispenser, ruler, Brahma. ഏകവി'വിന്നനു വിനാശവും Bhg 12., വിധാ തര്‍നിയോഗം Bhr. — (ധാതാവു 519.) വിധാനം S. 1. arrangement, ordering, levelling. 2. method, rule പഞ്ചരാശികവി. കൊ ണ്ടു CS. 3. M. (വിതാനം) measure, width. മുട്ടുവി. വെള്ളത്തില്‍ ഇറങ്ങുക knee-deep. വിധി S. 1. order, injunction വിധിയും നി ഷേധവും Bhg. പൂജാവി. കേള്‍പ്പിച്ചു, വി. ക ളും ക്രമങ്ങളും ഉപദേശിച്ചു Si Pu. rules. വി ധിയല്ലെന്നവര്‍ വിലക്കി KR. not right. വി. കല്പിച്ചു sentenced. 2. fate വി. ബലം എന്നോര്‍ത്തു Bhr. Mud. വി. ഫലം, ഊയി വിതിഫലം പൊന്നാങ്ങളേ TP. (lamenting). വിധിവശാല്‍ etc. ഹാ വിധി എന്നലറി AR. (= ഹാ പാപം). ഈ നാടു നമ്മുടെ സ്വരൂപ ത്തിങ്കല്‍ വി. ആകുന്നതു KU. destined for us (or = 1 belongs). 3. Brahma വിധിഹ രിഹരാദി ഏകനദ്വയന്‍ നിത്യനും നീയേ SidD. വിധിവിധിയാല്‍ Bhr. (= വിധാതൃ നിയോഗം). വി. ബലവാന്‍ തുലോം Anj. 4. act, manner, time ഉണര്‍ന്നിരിക്കും വി ധിയിങ്കല്‍ Bhg. = വിധൌ, പോള്‍. വിധികര്‍ത്താവു (1) a judge, (f. i. in Kur̀umb.), വിധികാരി.

Ar. Va'ż. A sermon, exhortation in the mosk വൈ. ചൊല്ലുക, ഓത്തും വൈത്തും Mpl. വൈത്യന്‍ (loc.) = വൈദ്ദ്യന്‍, വേലന്‍. വൈദഗ്ധ്യം S. (വി —). Cleverness, chiefly വാക്കിന്നു വൈ. Bhr. eloquence. അതു ചൊല്ലു വാന്‍ വൈ. ഇല്ല എന്‍ നാവിന്നു CG. വൈദനാസ്തിക്യന്‍ S.(വേദ —). An infidel, atheist, Bhr1. വൈദര്‍ഭി S. (വി —). Damayanti, Nal. വൈദികം S. Relating to the Vēdas; scriptural വൈ'ന്മാരെ വരുത്തി TR. Doctors of law, also = വേദിയന്‍, a Brahman who has ഓത്തു. വൈദുഷ്യം S. (വിദ്വംസ്) Science; വൈ. ക ലര്‍ന്ന നീ Bhr. learned. വൈദേഹി S. (വി —). Sīta, KR.

vīrkuγa M. (fr. വീങ്ങുക). 1. To swell വയറു a. med. — fig. മതിയും കെട്ടു വീ'ന്നു GnP. to be inflated, arrogant. 2. to sigh, breathe ദീര്‍ഘമായി വീര്‍ത്തു AR. (= നെടുവീര്‍പ്പിടുക). കോ ഴയും തീര്‍ത്തുനിന്ന് ഒന്നു വീത്താര്‍ CG. വീ'ന്ന വീര്‍പ്പു CG. breath drawn. അത്തല്‍ തീര്‍ന്ന് ഒന്നു വീര്‍ത്തീടിനാന്‍ Bhr. respired. വീര്‍ത്തും വിയ ര്‍ത്തും തളര്‍ന്നും പണിപ്പെട്ടും SiPu. panting, under a burthen. നിടിയശ്വാസവും തെരുതെര വീ ര്‍ത്തു KR. വീര്‍പ്പു 1. breath വീ. കളക, കഴിക്ക, വിടുക, അയക്ക to breathe out. തന്നുടെ വീര്‍ക്കുന്ന വീ. കള്‍ ദീര്‍ഘങ്ങളായ് വന്നു, നീളത്തിലുള്ള വീ. sigh = നെടുവീര്‍പ്പു 578. വീ. കൊള്‍ക, ഇടുക to take breath. വീ. കള്‍ പാര്‍ക്കയും Bhr. (of the wounded). കണ്ഠമടഞ്ഞു വീ. കള്‍ പോകാഞ്ഞു Bhg. could not breathe. ധൂന പ്രതാപേന വീര്‍പ്പടെച്ചു PT. വീ. മുട്ടിത്തന്നെ ആശു മരിച്ചാര്‍ Mud. suffocated; met. ഒരു കാററും വീര്‍പ്പുമില്ല prov. not a breeze is stirring. 2. a moment, 6 വീ. = 1 വിനാഴിക CS. ഗണിതം ൧൧ വീര്‍പ്പു Bhg. 3. inflation, swelling V1. വീര്‍പ്പിക്ക 1. CV. to cause to swell or perspire. 2. to take breath V1.