a. Found in Tdbh's before initial ര, ല, as അരക്കര്‍, അരങ്ങു; — passes easily into the sound of എ, as ചെടയന്‍ from ജട, തെ പമി = ദശമി. The final അ has often the character of a palatal vowel and corresponds with T. ഐ, C. എ. f. i. തല, തലയില്‍, തലെക്കു; പറ, പ റെഞ്ഞു. I.

anδaram S. 1. Interior, interval. അ ന്തരം കൊളളാം Mud. that's the moment. ദശാ ന്തരേ whilst, also വിലാപിക്കും അന്തരേ as he wailed (po.) തുടങ്ങുമാന്തരേ CC. whilst. 2. difference. തമ്മില്‍ വളരെ അന്തരം, കീഴ്മാററും മേല്മാററും തങ്ങളിലുളള അന്തരം CS. ശിക്ഷ ചെയ്യുന്നതിന്ന് അ'വും ഇല്ല TR. shall be punished without fail. അതിന്ന് അ. വരിക ഇല്ല jud. shall be surely done. അ. എന്നിയേ doubtless.

anδarāḷam S. Intermediate space. പോയൊരു ദശാന്തരാളേ CC. (= ദശാന്തരേ) അന്തരാളത്തില്‍ ഉളളവര്‍ KN. castes placed between the 4 original ones (as അന്പലവാ സി etc.)

aǹbụ, ambụ T. M. (C. Te. അന്‍ക, Tu. അംഗു) 1. Love, affection. അ ന്പോടു കൊടുത്താല്‍ അമൃതു (prov.) അന്പററാല്‍ തുന്പററു if love fails, the right fails also (of family connection, joint possession), hence അ ന്പും തുന്പും KU. അന്പില്ലാത്ത മനുഷ്യരും കന്പി ല്ലാത്ത കായലും VyM. 2. also trust, devotion. തല്‍പാദം അന്പോടു കുന്പിടുന്നേന്‍ VilP. അ ന്പാം ആഴിയില്‍ മുങ്ങി KeiN. അന്പലം പുക്ക് അ. പൊഴിഞ്ഞു വസിച്ചു CG. അന്പില്‍ എടുത്തു gladly. hence അന്പെഴും loving കുന്പന് അ.തന്പി RC24. ദശമുകനന്‍പേറിനമകന്‍ RC. dear child. അന്‍പന്‍ 1. lover, friend. അന്പരില്‍ അന്‍പനും വന്പ രില്‍ വന്പനും Bhr 2. 2. husband മലമകള്ക്കന്‍പന്‍ RC118. അന്‍പുക (po.) to be fond of, connected with. വങ്കനിവന്‍പുന്ന പങ്കജലോചനന്‍ the very merciful. ചില്ലിവില്ലോടു കണ് കോണമാ Previous page Next page

artham S. (√ അര്‍) 1. Aim, scope. അര്‍ത്ഥാര്‍ത്ഥമായി for money's sake; adv. പരാ ര്‍ത്ഥം Nal. for others. രാമകാര്യര്‍ത്ഥം ഉണര്‍ന്നി രിക്കുന്നു AR4. attends to R.'s business. അഗ്ര ഹാര്‍ത്ഥങ്ങള്‍ വന്നുകൂടും Bhg 4. the desired objects. 2. gain, wealth, riches; chiefly money. അന്നു പെറും അറുത്തവില പൊന്‍കാണം കൊടുത്തു TR. doc. 3. meaning, sense, അ. പറക to explain. വേദശാസ്ത്രാര്‍ത്ഥതത്വജ്ഞന്‍ Bhr. knowing the substantial meaning of V. & S. വാചകങ്ങള്‍ ഒന്നും നമുക്ക് അ'മാകുന്നില്ല TR. are not plain to me, not intelligible. Derivatives: അര്‍ത്ഥന (1) begging, petition. അര്‍ത്ഥകം (in comp.) having the meaning of — അര്‍ത്ഥക്കാരന്‍, അര്‍ത്ഥവാന്‍ rich V1. അര്‍ത്ഥപ്രയോഗം usury B. അര്‍ത്ഥം പുക്കവാറു a receipt for money. അര്‍ത്ഥസംഖ്യ sum of money. അര്‍ത്ഥാഗ്രഹം covetousness, അര്‍ത്ഥാശ. അര്‍ത്ഥാല്‍ abl. in fact, meaning, viz. അര്‍ത്ഥി desirous, ശാപമോക്ഷാര്‍ത്ഥിയായി KR. അര്‍ത്ഥിക്കു പ്രസാദം വരുത്തുക Nal. to satisfy a beggar. അര്‍ത്ഥിഅര്‍ത്ഥവാനായി വരും AR6. the beggar will become rich. den V. അര്‍ത്ഥിക്ക to desire, beg, f. i. മൂന്നു ലോ കങ്ങളെ മഹാബലിയോടു UR. part. അര്‍ത്ഥിതം begged. അര്‍ത്ഥ്യം proper.

avaδaraṇam (അ. ചെയ്ക AR.) അവതരിക്ക S. To descend, നാരദന്‍ അ'ച്ചു AR. came down, chiefly God's appearing on earth. അവതാരം descent, incarnation (thro' human parents) നാനാവിധാവതാരങ്ങളാല്‍ രക്ഷ യും AR6. ദശാവതാരം, രാമാവതാരം etc. അവതാരിക preface B.

ašṭam, — au S. (L. octo) Eight. അഷ്ടദിക്പാലകര്‍ the guardians of the 8 points, അഷ്ടദിഗ്ഗജങ്ങള്‍ their 8 elephants. അഷ്ടദിക്കാക്കുക disperse to the 4 winds (vu. അഷ്ടാരം ആക്കുക). അഷ്ടമം eighth. അഷ്ടമഭാവം, അഷ്ടമരാശി ക്കൂറു, അഷ്ടമശനി a very dangerous time (astrol.) അഷ്ടമി 8th lunar day, quarter of the moon, inauspicious അ'രോഹിണിനോന്പു VetC. a feast in Chingam. അഷ്ടവര്‍ഗ്ഗം a medicine of 8 drugs. പ്രശ്നം വെച്ചു നിരൂപിച്ച് അ'വും ഇട്ടു SG. അഷ്ടസിദ്ധി the 8 miraculous attainments, as അണിമ, മഹിമ etc. അഷ്ടാംഗം 1. the 8 members, f. i. hands, feet, knees, elbows (?) അഷ്ടാംഗപ്രണാമം, അ ഷ്ടാംഗാഭിവാദം perfect prostration or adoration. 2. 8 parts f. i. അഷ്ടാംഗയോഗം 8 kinds of meritorious exercises. (യമം, നി യമം, ആസനം, പ്രാണായമം പ്രത്യാഹാരം, ധാരണ, ധ്യാനം, സമാധി). അഷ്ടാംഗഹൃദയം a famous medical work. അ. എന്ന വൈദ്യം; അ'ഹീനന്മാര്‍ ചികിത്സിക്കും ചികിത്സയില്‍ prov. അഷ്ടാക്ഷരം the famous mantram ഓംനമോ നാരായണായ; അത്യുത്തമാഷ്ടാക്ഷരം ജപി ക്ക Bhg 6. അഷ്ടാക്ഷരിയെ ജപിക്ക, അഷ്ട വര്‍ണ്ണാഖ്യമന്ത്രം Vilv P. അഷ്ടാദശപുരാണം the 18 Purānas. അഷ്ടാവക്രന്‍ Bhr. a humpbacked Rishi, prov. അഷ്ടൈശ്വര്യം = അഷ്ടസിദ്ധി. അഷ്ടോത്തരം ശതം കാതം Nal. = 108.

ēγuγa (T.C.Te. to go, accomplish) 1. To give, bestow ഭക്ഷണം ഏകീടുന്നു PT. yields food. അന്‍പേണം എന്‍ മനസി HNK. (= ഏകേണം?) 2. (T. ഏവു command) to say, command വന്പട നടക്കുമാറു മുതൃന്നേകി RC. രണ്ടു വാക്കേകുവാന്‍ ബന്ധം പറ Vil. അമാത്യ നോടേകി Mud. തിക്ക് ഏകിവിളിക്ക to call out, so as to show the position of each hunter (huntg.) — to reprove V1. 3. (C.) to get ഒ രുവനോട് ഒരുവന്‍ ജന്മം ഏകും ദശായാം VyM. when one buys a freehold. VN. ഏകല്‍ 1. command അതു വാരുവാന്‍ ഏ. ഇല്ലേതും ഇക്കൈകള്‍ക്കു CG. no permission. 2. blessing. അള്ളന്‍റെയും നെവിന്‍റെയും മുതലിന്‍റെയും (മുതലി) ഏ. കൊണ്ടു TR. — hence destiny, luck. എന്നുടെ കയ്യാലേ ചാക എന്നിങ്ങനെ മുന്നമേ ഉണ്ടിവനേകല്‍ CG. ഏ. ഇല്ലായ്കയാല്‍ ഏശിയില്ല prOv. (= ഭാ ഗ്യം, വിധി).

5. = അഞ്ചു (T. ഐന്തു Tu. ഐനു C. Te. ഐദു) in ഐവര്‍, also ഐം in അഞ്ഞൂറു 500 etc. ആയിരത്തൈയാം 1005th (doc.) ഐങ്കാതം district of 5 Cos. & ഐക്കാതം മുക്കാ തം എന്നു ഖണ്ഡിച്ചു KU. ഐങ്കുടി the 5 tribes of Cammāḷar, also called ഐങ്കൊല്ലന്മാര്‍ loc. ഐങ്കോണ്‍ 5 cornered. ഐനാങ്കു 5X4. ഐന്തല നാഗം VCh. 5 headed serpent ആരി ഹ ഐ'ത്തോടു കളിക്കുന്നു prov. KR. ഐന്പതു 50 (= അന്പതു) ഐന്പതും ഒന്നും പഠി ക്ക Anj. learn the letters. ഐന്പൊന്നു 5 chief metals. ഐമ്മുല cow with 5 teats (claimed by Rājas, as also മുമ്മുല). ഐയടി 5 feet. ഉച്ച തിരിഞ്ഞ് ഐ. സമയം about 3 P.M. ഐയാണ്ടു, അയ്യാണ്ടു 5 years. ഐയായിരം, അയ്യായിരം 5000. ഐയിരണ്ടാനന൯ = ദശമുഖന്‍ Ram. ഐവിരല്‍ Ricinus c. = പഞ്ചാംഗുലം. ?

E. guard ൩ കാടദശിപ്പായി TR.

kuṇḍu T. M. (Te. ഗുണ്ടു, C. കുണ, Tu. കുട) 1. What is hollow & deep, low. കുണ്ടു കണ്ണു V2. sunk eyes. കു. ചട്ടി V1. porringer. എത്രയും കണ്ടുള്ള ഒരു കൂപം PT. കുണ്ടുനീളവും CS. depth & diameter of an Iḍanga/?/i. 2. hole, pit. കുണ്ടും കുഴിയും. — തൈക്കണ്ടു of 3 kinds ചതുരക്കു. square, വട്ടക്കു. round, അമ്മിക്കു. oblong. പന്നിക്കുണ്ടാക്കി the weaver put his feet into the കാല്ക്കീഴ്ക്കുണ്ടു. — കുണ്ടില്‍വീണു CC. കുണ്ട 1. No. the connected roots & stems of plantains planted in one pit, വാഴക്കുണ്ട, കായ്ക്കുണ്ട. f. i. ൫ കുണ്ട വാഴ വെച്ചു MR. ആ കുണ്ടയില്‍ വാഴ കുലെക്ക ഇല്ല prov. 2. So. stack of straw, ഒരു കണ്ടപ്പുല്ലു, പുല്ക്കു. hay- rick. 3. slave V1. 2., dirty woman; fish-basket B. കുണ്ടകുരണ്ടം Nal. a certain flowerbush. കുണ്ടക്കം മണ്ടക്കം നടക്കം So. to trudge along. കുണ്ടണി, കുണ്ടാമണ്ടി So. backbiting കുണ്ട ണ്ടധികന്‍ (sic.) നാരദന്‍ SiPu. കുണ്ടന്‍ Tu. C. Te. M. 1. cripple (S. കുണ്ഠന്‍) മിണ്ടുവാനരുതാതെ കുണ്ടനായി വശംകെടും VCh. invalid. 2. a young, weak, bad workman. 3. (comp.) deep. — also N. pr. കുണ്ടനാടിക്ക to cripple? or to enslave? outvie. തൊണ്ടിയെ കു'ച്ച നിന്‍വായി Stuti. എച്ചി ല്ക്കു കുണ്ടാടിനില്ക്കും ദശാസ്യന്‍ RS. കുണ്ടപ്പണി low, mean work. കുണ്ടപ്പുല്‍ Choloris barbata. കുണ്ടം = കുണ്ടു, കുണ്ഡം small pit. അതിര്‍ക്കക ത്തുള്ള രു. അടമാറിയോടു കൂടി MR. കുടല്‍ തിരകളുടെ കുണ്ടത്തില്‍ MM. pit of stomach. തീക്കു. V1. = കുണ്ഡം. കുണ്ടറ cellar, dungeon. അന്ധതമിസ്രസമാന മാം കു. തന്നില്‍ ഇട്ടീടുക Mud. കുണ്ടലി Palg. T. = മിടാവ്. കുണ്ടാടുക see കുണ്ടനാടിക്ക. കുണ്ടി T. M. C. Tu. 1. posteriors, anus; bottom of a vessel. പന്നിയുടെ കുണ്ടിയും കുടലും പ ട്ടില്‍ പൊതിഞ്ഞു തിരുമുല്ക്കാഴ്ച വെച്ചു TP. penis. — കുണ്ടിക്കുണ്ടു (obsc.) Sodomy. — കു ണ്ടിയിടുക to break, tear in the middle (as clothes, vessels). — കുണ്ടിയാട്ടി loc. = ഊര യാടിപക്ഷി. 2. കുണ്ടിക്കായി Cashew fruit without the nut & other analogies (kidneys). തേങ്ങയുടെ കുണ്ടി opp. മൊത്തി.

guṇam S. 1. Thread, bowstring ധനു ര്‍ഗ്ഗുണം KR. 2. in comp. — fold ദ്വിഗുണം two-fold, twice; ദശഗുണോത്തരസംജ്ഞകള്‍ Gan. the numbers 10, 100, 1000, etc. 3. ingredient, property, quality; chiefly the three chief qualities (സത്വ —, രജൊ —, തമോ — reality, passion, darkness) — also 52 categories (ഗുണ ങ്ങള്‍ ൫൨ VCh.). അവന്‍റെ ഗുണം കെടുത്തു കളഞ്ഞു deformed, disfigured him. 4. good quality; what is good, healthy, profitable ഗു. വരുത്തുക to benefit. ഗുണം നുരിച്ചു മൂര്‍ത്തി പി ടിച്ചു ഗുണം വരുത്തി TP. blessed. വേണ്ടുന്ന ഗു ണങ്ങള്‍ക്ക് ഒക്കയും സായ്പവൃകളെ വിശ്വസി ച്ചു TR. I place all my hopes in you. പണമേ ഗുണം prov. അവന്‍റെ നടപ്പു ഗുണമില്ലായ്ക കൊണ്ടു TR. as he behaves ill. Hence: ഗുണകരം (4) doing well അഗുണം ഗുണാ തീതം ഗുണകരം ഗുണമക്ഷരം ഭജിക്കെടോ VCh. ഗുണകാരം Gan. multiplicator (2). ഗുണക്കേടു (4) evil ഗുണക്കേടതു ചെയ്യുന്നവര്‍ക്കേ അകപ്പെടൂ Bhr. തമ്മില്‍ ഉണ്ടായ ഗുണവും ഗ'ടും പറഞ്ഞു TR. ഗുണദോഷക്കാരന്‍ (see foll. 4.) 1. a lover, husband (as Brahmans in Sūdra houses) 2. So. adviser. ഗുണദോഷം 1. good & evil നിനക്കുണ്ടാകുന്ന ഗു'ങ്ങള്‍ എനിക്കും ഉണ്ടാം എന്നുറെക്ക KR. 2. news, matters പല ഗു. കൊണ്ടു പറയാനു ണ്ടു, ഗു. പറയേണം to have a talk. ആ കാ ര്യത്തിന്‍റെ ഗു'ങ്ങള്‍ കൊണ്ടു സര്‍ക്കാരില്‍ അ റിവുള്ളതല്ലോ ആകുന്നു TR. Govt. knows the particulars, the merits of the case. ചില ഗു'ങ്ങളെ ഞങ്ങളോടു കേള്‍്പിച്ചു TR. reported. ആ കാര്യംകൊണ്ടുള്ള ഗു'ങ്ങള്‍ ഒ ന്നും കത്തില്‍ കാണ്മാനില്ല TR. no details. ഗു'ത്തിന്‍വണ്ണം ആളെ അയച്ചു TR. spies for information's sake. 3. subject of conversation, താനുമായി കണ്ടു ചില ഗു. വിചാരി ക്കേണം to confer about. നിങ്ങളുടെ നല്ല മന സ്സായിട്ടുള്ള ഗു'ങ്ങള്‍ your friendly proposals, advices, suggestions. ഗു'ങ്ങളായി പറഞ്ഞു advised. നല്ല ഗു. ചൊന്നതു KR. 4. connexion. അവരോടു ഗു'ത്തിന്നു പോകയില്ല TR. have nothing to do with; intimacy ഗു. തുടങ്ങുക Anach. = ബാന്ധവിക്ക amour; marriage. — met. താടിയും മൂക്കുമായി ഒന്നി ച്ചു കൂടി ഗു'മായ്വന്നു Sil. (in an old man). ഗുണനിധി AR. of transcendent worth. ഗുണന്‍ in comp. സല്ഗു'ന്മാര്‍, ഉത്തമഗുണര്‍ KR. ഗുണപാഠം (3) a niateria medica GP. ഗുണപ്രാപ്തി (4) attaining happiness ഗു. ഉണ്ടാ കയില്ല TR. ഗുണമാക to get better, to be cured. അസാരം ഒരു ഗു'യാല്‍ TR. when somewhat recovered.— അന്യായക്കാര്‍ക്കു ഗുണമായി ഒരു വാക്കു MR. in behalf of the plaintiffs. ആ ഭാഗം ഗു ണമായി കല്പന കൊടുപ്പാന്‍ MR. in favor of. ഗുണമാക്കുക to mend, cure പിതാവിന്നൊരു പിഴ വന്നു പോയാല്‍ അതു ഗു'ക്കിച്ചമെക്കേ ണം പുത്രന്‍; അവന്‍ പറഞ്ഞതു ദേവി ഗു'ക്കി ച്ചൊന്നാള്‍ KR. corrected his words, suppiled the other side of the case. പ്രജകള്‍ക്കു ഗു'ക്കി തരിക TR. to render happy. കാര്യ ങ്ങള്‍ക്ക് ഒക്കെക്കും ഗു'ക്കി രക്ഷിക്ക TR. to arrange all. ഗുണവര്‍ണ്ണനം (3. 4) praising the qualities or attributes. ഗുണവാന്‍ —, ശാലി — ശീലന്‍ a virtuous, excellent man. ഗുണസന്പന്നന്‍ in സകല ഗു'ര്‍ TR. the most perfect (complim. style). ഗുണസിദ്ധി = ഗുണപ്രാപ്തി f.i. വാദത്തിലേക്കു ഗു. ഉള്ളതായി കാണുന്നില്ല MR. does hardly better the case. Previous page Next page

gud/?/am S. Anus, ഗുദപ്രദേശം med. കുത ത്തിന്നു മൂവിരല്‍ മേല്‍ ഒരു മര്‍മ്മം MM. ഗുദനരം a disease (fistula?) ഗു'ത്തിന്നു ഗുദം വീങ്ങി നീളത്തില്‍ മൂവിരല്‍ നീളം ഉണ്ടാം അതിന്നു കീറി കളക a med. ഗുദന്ധരം (എന്നു ൨ മര്‍മ്മം തണ്ടെല്ലിന്‍റെ രണ്ടു പുറത്തും a Marma. MM. ഗുദശില (യാകുന്നതു അപാനത്തിന്‍റെ ചുഴലവും ഉളവാം). a med. a disease. ഗുദാങ്കുരം piles, also ഗുദ്യം f.i. ഗുദ്യം ഇളെക്കും a med.

čaδur (S. ചത്വര്‍, L. quatuor) Four. ചതുരംഗം 1. four membered; esp. ച'ഗപ്പട a full army of infantry, cavalry, chariots & elephants ച'ഗവാഹിനി & ച'ഗിണിയായ സേന Bhr. 2. chess. ച. വെക്ക, കളിക്ക, പൊരുക; ച. തോററ വാണിയന്‍, ചതുരം ഗപ്പോര്‍ പോരും Pay. The chess board ച' പ്പലക has the following figures (കരുക്കള്‍): രാജാ, മന്ത്രി, ആന, കുതിര, തേര്‍, കാലാള്‍. Terms: ഇഷ്ടരചു, വെച്ചരച്ചു, രാജാ നിന്നു (= check-mate). ചതുരണു CS. the lowest fraction = 1/51 തലവര വു = 1/104,315,904,000 ചതുരശ്രം quadrangular. ചതുരാനനന്‍ AR. = ചതുര്‍മ്മുഖന്‍ q.v. ചതുര്‍ഗ്ഗുണം fourfold; അതില്‍ ച. നന്നു SiPu. 4 times better. ചതുര്‍ത്ഥം the fourth, ചതുര്‍ത്ഥസ്നാനം ചെയ്താള്‍ Bhr. = നാലുകളിക്ക after menstruation. — ചതുര്‍ത്ഥന്മാര്‍ KR. Sūdras.— ഗൂഡ ച'ങ്ങള്‍ the 4 Vēas. ചതുര്‍ത്ഥി the fourth lunar day; the Dative case (gram.) ചതുര്‍ദ്ദശ 14. ച. ഭുവനങ്ങള്‍ കുലുങ്ങു KU. = ൦രം രേഴുലകും — ച. വൃത്തം, a poem in 14 odes or praises of Vishṇu. ChVr. ചതുര്‍ദ്ദശി the 14th lunar day, a fast. — ച. മാഹാത്മ്യം a treatise in SiPu. ചതുര്‍ഭാഗം the fourth part, as revenue ച. രാ ജഭോഗം വാങ്ങിയാന്‍ Bhr. ചതുര്‍മ്മുഖന്‍ = നാന്മുഖന്‍ Brahma. ചതുര്‍യ്യുഗം the 4 ages. ൧൦൦൦ ച. പോകിലേ ആ യ്വരും പകല്‍ PrC. ച. ൭൧ കഴിയുന്പോള്‍ ദേവേന്ദ്രനും മുടിഞ്ഞീടും VCh. ചതുര്‍വ്വര്‍ഗ്ഗം the 4 objects of pursuit: virtue, love, wealth, beatitude. ചതുര്‍വര്‍ണ്ണം the 4 castes. ചതുശ്ശതം 400. ചതുശ്ശാലം KR. a building, enclosing an open square (നാലുകെട്ടു). ചതുഷ്കം, ചതുഷ്ടയം consisting of 4, as യുഗച. ചതുഷ്ടോമം a fourfold Stōma KR. അശ്വമേധ ത്തിന്‍റെ മുന്പിലേ ദിനം. ചതുഷ്പദം, —ഷ്പാത്തു quadruped; but ചതുഷ്പാ ദങ്ങള്‍ ധര്‍മ്മത്തിന്നാകുന്നതു Bhg. = 4/4. ചതുസ്സരില്‍പതി the ocean ച'ക്കകത്തകപ്പെട്ട ഭൂമി KR. ചതെക്ക see ചത. ചത്ത adj. P. Dead, see ചാക.

I.takkuγa (C. to stumble) 1. To stammer, hesitate (തങ്ങുക 3., കക്കുക). തക്കി ത്തക്കിപ്പോക to go most cautiously. 2. to press on. തക്കിച്ചോദിക്ക to interrogate closely V1. മുലപ്പാല്‍ തക്കിക്കളക V2. to flow spontaneously. തല്‍പ്രയത്നേന — ദശാനനന്‍തക്കിനാന്‍ യുദ്ധം ചെയ്തു KR. continued to fight. 3. T. (C. Te. ദക്കു) to be obtained, hence ഒക്കത്തക്ക. (p. 173). II.