akšaram S. (undecaying.) 1. A letter of the alphabet, syllable. 2. word ദീ നാക്ഷരങ്ങള്‍ Nal. pathetic words. വാമാക്ഷരങ്ങള്‍ അതുള്‍ചെയ്തു CC. refused; അ. കൂട്ടി വാ യിക്ക to spell; അ. പിരളുക, പിണങ്ങുക, വീഴു ക slip of the pen; എന്‍െറ കൈയക്ഷരം ത ന്നെ TR. my handwriting. Cpds. അക്ഷരജീവി a clerk (po.) അക്ഷരപരിജ്ഞാനം learning. അക്ഷരമാല the alphabet. അക്ഷരശ്ളോകം (ചൊല്ലി) alphabetical song. അക്ഷരാഭ്യാസം learning letters, etc. അക്ഷരാരാഭം setting a child to learn.

agni S. (ignis L.) 1. Fire. 2. God of fire. 3. grief ഉള്ളത്തില്‍ അഗ്നി പിടിച്ചു ഞങ്ങള്‍ക്കു SiP. 3. — 4. digestive power; അ. വദ്ധിപ്പിക്ക, കെടുക്ക GP. അഗ്നിക്കു ബലം ഇല്ലാ ത്തോര്‍ Nid. persons of weak digestion. Cpds. അഗ്നികണം spark; അഗ്നികായ്യ്രം (S) kindling the holy fire KR. അഗ്നികണ്ഡം (1) hole to receive the holy fire. അഗ്നികോണം (2) south-cast; ചതുരശ്രത്തിന്‍റെ അഗ്നികോണ്‍ Gan. അഗ്നിക്കാററു (preceding) SE. wind. അഗ്നിദന്‍ (1) incendiary Bhr. അഗ്നിപ്രവേശം self-immolation (as of widows). അഗ്നിബലം (4) digestion. അഗ്നിമയം flery. അഗ്നിമാന്‍ who sustains the holy fire; അഗ്നി മാന്‍ ഉപാദ്ധ്യായന്‍ AR. 1. അഗ്നിമാന്ദൃം and അഗ്നിസാദം indigestion Nid. Asht. അഗ്നിമൂല SE. = അഗ്നികോണം. അഗ്നിഭ്ര Sk. Subrahmaṇya. അഗ്നിശിഖ flame V2. = ജ്വാല. അഗ്നിഷ്ടോമം (സ്തോമം) Agni's praise, a peculiar sacrifice KR. 1. അഗ്നിസാക്ഷികം covenanted before Agni; അ ഗ്നിസാക്ഷികമായ സഖൃം ചെയ്തു KR. 4. അഗ്നിസാക്ഷിയുള്ള പത്നി Vch. the legal wife. അഗ്നിഹോത്രം burnt offering maintaining the holy fire. The Brahman, who does it is called അഗ്നിഹോത്രി Tdbh. അക്കിത്തിരി.

aččụ 5. (Tdbh. അക്ഷം) 1. Sign, type. 2. mould, ഉണ്ട വാര്‍ക്കുന്ന അച്ചു for bullets, അച്ചു കൊത്തുക TR. for coining. അച്ചും നെ ല്ലും royal revenue. നായര്‍ക്കു അച്ചും അരിയും കൂലിച്ചേകവും കൊടുത്തു KU. 3. വണ്ടിയച്ചു axle tree, also അച്ചി(ല്‍)ത്തടി. 4. weaver's reed or stay, നൂല്‍ അടുപ്പിപ്പാന്‍ അച്ചു. 5. a mistake (= തെററു). അക്ഷരശ്ളോകം ചൊല്ലീട്ട് അച്ചു കൊള്ളുക നിശ്ചയം (po.) 6. a little snail (T. നത്ത്, അചറു). Cpds. അച്ചടി (1) printing. അച്ചടിക്കുപ്പായങ്ങള്‍ chintzes Nal 3. അച്ചടിക്ക 1. print, stamp. 2. to mould (= കരുപിടിക്ക.) അച്ചടിക്കാരന്‍ printer. അച്ചുകുത്തു type-cutting. അച്ചുകോല്‍ ramrod (and അച്ചുകുററി). അച്ചുക്കൂടം printing-press Tr P. (= അച്ചടി യന്ത്രം.) അച്ചിത്തടി (3) axle-tree; ഉരുളുകള്‍ ആണികള്‍ പാരം ഉറച്ചുള്ളൊരച്ചിത്തടികളും നേരെ മുറിച്ചു KR 3. അച്ചുത്തണ്ടു axle-tree, axis. ആദിത്യരഥചക്ര ത്തിന്‍റെ അച്ചുത്തണ്ടു മേരുതന്മുകളിലും മാന സോത്തരഗിരിതന്മേലും കൂടയല്ലോ. Bhg 5. Previous page Next page

ašram S. Corner, hence ചതുരശ്രം, ത്രൃശ്രം, അഷ്ടാശ്രം Gan.

ašṭam, — au S. (L. octo) Eight. അഷ്ടദിക്പാലകര്‍ the guardians of the 8 points, അഷ്ടദിഗ്ഗജങ്ങള്‍ their 8 elephants. അഷ്ടദിക്കാക്കുക disperse to the 4 winds (vu. അഷ്ടാരം ആക്കുക). അഷ്ടമം eighth. അഷ്ടമഭാവം, അഷ്ടമരാശി ക്കൂറു, അഷ്ടമശനി a very dangerous time (astrol.) അഷ്ടമി 8th lunar day, quarter of the moon, inauspicious അ'രോഹിണിനോന്പു VetC. a feast in Chingam. അഷ്ടവര്‍ഗ്ഗം a medicine of 8 drugs. പ്രശ്നം വെച്ചു നിരൂപിച്ച് അ'വും ഇട്ടു SG. അഷ്ടസിദ്ധി the 8 miraculous attainments, as അണിമ, മഹിമ etc. അഷ്ടാംഗം 1. the 8 members, f. i. hands, feet, knees, elbows (?) അഷ്ടാംഗപ്രണാമം, അ ഷ്ടാംഗാഭിവാദം perfect prostration or adoration. 2. 8 parts f. i. അഷ്ടാംഗയോഗം 8 kinds of meritorious exercises. (യമം, നി യമം, ആസനം, പ്രാണായമം പ്രത്യാഹാരം, ധാരണ, ധ്യാനം, സമാധി). അഷ്ടാംഗഹൃദയം a famous medical work. അ. എന്ന വൈദ്യം; അ'ഹീനന്മാര്‍ ചികിത്സിക്കും ചികിത്സയില്‍ prov. അഷ്ടാക്ഷരം the famous mantram ഓംനമോ നാരായണായ; അത്യുത്തമാഷ്ടാക്ഷരം ജപി ക്ക Bhg 6. അഷ്ടാക്ഷരിയെ ജപിക്ക, അഷ്ട വര്‍ണ്ണാഖ്യമന്ത്രം Vilv P. അഷ്ടാദശപുരാണം the 18 Purānas. അഷ്ടാവക്രന്‍ Bhr. a humpbacked Rishi, prov. അഷ്ടൈശ്വര്യം = അഷ്ടസിദ്ധി. അഷ്ടോത്തരം ശതം കാതം Nal. = 108.

ahimarašmi S. Sun (having not cold rays) അ. അവനിയെ ഉണര്‍ത്തുന്ന പോലെ KR.

āyaδam S. (യമ) Stretohed, long = നീണ്ട. ആയതമായ തോണി AR. ആയതമിഴി യാള്‍ Bhr. ആയതചതുരശ്രം Gan. oblong. ആയതി 1. length = ആയാമം. 2. futurity ആ യതിക്ഷമന്‍ VCh. looking to future use.

kušalam S. Welfare, ability. കുമാര ന്‍റെ കു. ചോദിക്ക KR. to ask how he is. അന്യോ ന്യം കു. ചോദിച്ചാര്‍ KR. saluted each other, (also കു. കേട്ടാര്‍) with questions like അവര്‍ക്കു കു'മോ കു'മല്ലെന്നോ DM. അന്യോന്യം '' കുശലം '' എന്നോതിനാര്‍ ഇരിവരും KR. both answered 'well'. കുശലപ്രശ്നാദികള്‍ Bhr. customary salutations. കുശലന്‍ clever; — N. abstr. കുശലത. കുശലി prosperous. കു. യായിരിക്കുന്നൊരു രാ മന്‍ KR. കുശല്‍ 1. artifice, trick (T. aM.) ഒന്നായിരമ ല്ല കുചല്‍ കണ്ടോ RC. — കുശല്ക്കാരന്‍ V2. = ഉപായി. — കുശല്പണി V2. artifice. 2. backbiting, see കുശുന്പു. 3. fine words കുശലു കള്‍കൊണ്ടു നാരിമാരെ രക്ഷിക്കാവു; കുശ ല്‍പറക to teach an elephant. denV. കുശലിക്ക 1. to deal cleverly സാരഥിയാ യി കുശലിച്ചൊരു മുകില്‍വര്‍ണ്ണന്‍ Anj. 2. to whisper, mumble V2. (കുശു.)

kaušalam S. (കുശല) 1. Welfare കൌശലപ്രശ്നം ചെയ്തു KR. 2. cleverness, art, പണികൌശലങ്ങള്‍ ornamented works, clever contrivances. ബുദ്ധികൌശലം കൊണ്ടു സാധിക്കാം സമസ്തവും Nal. with cunning. കൌശലക്കാരന്‍ 1.a clever & expert workman. കുന്പഞ്ഞിയവര്‍കള്‍ക്കു പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്ന കൌശല ക്കാരന്മാര്‍ TR. artists & artisans. 2. inventor, contriver; schemer. ‍കൌശല്യം S. = കൌശലം f. i. തേരാളികളുടെ യുദ്ധകൌ. AR.

kēnd/?/ram S. (G. kentron) 1. Centre വൃത്ത കേ. Gan. ഇവിടെ ചതുരശ്രമദ്ധ്യം കേ ന്ദ്രമായിട്ടെനി ഉണ്ടാക്കുന്ന വൃത്തം ഉള്ളു Gan. 2. the 1st, 4th, 7th & 10th signs in astrol. denV. കേന്ദ്രിക്ക facing, being opposed (astrol.) ലഗ്നത്തെ ബുധനും ശനിയും കേന്ദ്രിക്കിലും Hor.

koδumbụ & കൊതുന്പില്‍ 1. Husk of corn before the ears burst, covering of cocoanut-blossoms. 2. the strong fibrous fruit stalk of cocoanut, used for strings = കൊതന്പ, തേങ്ങാക്കണ്ണി. (കൊതുന്പിന്‍ ചൂട്ട. a kind of torch). ആദിത്യരശ്മി കയറോ കൊതുന്പോ കാ ണുന്നു എന്നു തോന്നും Nid 28.

gaṇam S. 1. A flock, troop, assemblage as മുനിഗ., പശൂ ഗ. etc. 2. number; hence; ക ണക്കു. 3. Siva's hosts of deities, attending him under the rule of his son. Hence: ഗണകന്‍ (2) calculator, astrologer ഗ ണകരെ കൂട്ടിയും പ്രശ്നം വെപ്പിച്ചു PT. ഗണഗ്രാമം 12 of the 64 ഗ്രാമം are ഗ. KM. (see കണം). ഗണനം calculation, counting. ഗണപതി (3) Siva's son called ഗണനാഥന്‍, ഗണനായകന്‍ etc. വേണ്ടും ഗണപതി പി ന്നേയും കിട്ടും Anj. an idol? or a remover of difficulties. ഗണപതിപൂജ ceremony on commencing any new work. ഗമപതിഹോമം KM. ceremony to counteract enchantments. ഗണിക (1) a harlot. denV. ഗണിക്ക to count, calculate; to regard (= എണ്ണുക). ഒന്നുരണ്ടെന്നു ഗണിച്ചു Nal. ഗണിതം (part.) 1. counted. 2. arithmetic, calculation. ഗ്രഹഗതിയിങ്കല്‍ ഉപയോഗമു ള്ള ഗണിതങ്ങള്‍ distinguished from സാമാ ന്യഗണിതങ്ങള്‍ Gan. common operations. 3. a division of time നാലു മാത്ര ഒരു ഗ.. Bhg. ഗണിതക്കാരന്‍ = ഗണകന്‍ an astrologer ഗ' രോടു നിരൂപിച്ചാലും നീ Mud. ഗണിതശാസ്ത്രം arithmetic. ഗണിതസാരം id.—an astrological treatise. ഗണേശന്‍ = ഗണപതി. ഗണ്യം 1. numerable ഗ. അല്ല innumerable. 2. deserving of regard ഗ. ആക്കാതേ Arb. not minding, despising.

gabhasti S. Ray, രശ്മി. ഗഭസ്തിമാന്‍ the sun. ChVr.

čakram S. 1. Wheel ചക്രഭ്രമം പോലെ മാറിവരും Bhg. throwing disk of Vishṇu & of Jōgis V1. 2. circle; also of magical figures ച. വെട്ടുക, വായില്‍ ചക്രവും മന്ത്രവും എഴുതി MM. in case of a chest wound. 3. sphere, dominion, realm; also crowd നക്രചക്രമകരൌ ഘ ഭയങ്കരം വരുണാലയം AR. 4. a Travancore coin from 1/28 to 1/28.5 Rup. 5. = ചക്രവാകം. ചക്രകുത്തിയാര്‍ (4) money-coiners KN. ചക്രപാണി (1) Vishnu. ചക്രം ചവിട്ടുക to clear a ricefield of water preparatory to sowing. അതിമോഹം ച'ട്ടും prov. ചക്രം തിരിക Bhr. to roll oneself. വീര്‍ത്തുച' ഞ്ഞു Bhg. (in sickness); to whirl ച'ഞ്ഞുചെ ന്നു Sk. went about.— ചക്രംതിരിക്ക v. act.; — ചക്രംതിരിപ്പു VN. ചക്രവര്‍ത്തി (3) whose chariot may be driven over the world, universal ruler.— ചക്രവ ര്‍ത്തിത്വം ലഭിച്ചു Bhg. sovereignty. ചക്രവാകം (5) Anas casarca, ruddy goose, praised for matrimonial faithfulness, expressed by nightly moaning. ചക്രവാണം wheel-rocket. ചക്രവാളം ring; horizon, surrounding the earth as with a chain of mountains CC. ചക്രശ്വാസം turning or rolling on the bed whilst panting after air; dying breath, ച. വലിക്ക. the death-rattle to be in the throat. ചക്രാകാരം the figure of a circle, ച'രേണ കുറിക്ക (2); ഒരുത്തനെ ച'രം തിരിപ്പിക്ക (wheel-like) to vex. ചക്രായുധന്‍ C/?/shṇa, ച'നുടെ പാദത്താണ Cr. Arj. ചക്രാശ്രയം reliance on magical figures (2), മൂ ഢന്മാര്‍ക്കു ച.. KeiN. ചക്രി 1. a potter. 2. an oilpresser ചക്കോന്‍. 3. a snake. ചക്രികള്‍ Bhr. ചക്രേശ്വരന്‍ 1. Vishṇu. 2. = ചക്രവര്‍ത്തി f.i. in titles മഹാരാജേന്ദ്രച. തിരുവടി Col. KU.

čaδur (S. ചത്വര്‍, L. quatuor) Four. ചതുരംഗം 1. four membered; esp. ച'ഗപ്പട a full army of infantry, cavalry, chariots & elephants ച'ഗവാഹിനി & ച'ഗിണിയായ സേന Bhr. 2. chess. ച. വെക്ക, കളിക്ക, പൊരുക; ച. തോററ വാണിയന്‍, ചതുരം ഗപ്പോര്‍ പോരും Pay. The chess board ച' പ്പലക has the following figures (കരുക്കള്‍): രാജാ, മന്ത്രി, ആന, കുതിര, തേര്‍, കാലാള്‍. Terms: ഇഷ്ടരചു, വെച്ചരച്ചു, രാജാ നിന്നു (= check-mate). ചതുരണു CS. the lowest fraction = 1/51 തലവര വു = 1/104,315,904,000 ചതുരശ്രം quadrangular. ചതുരാനനന്‍ AR. = ചതുര്‍മ്മുഖന്‍ q.v. ചതുര്‍ഗ്ഗുണം fourfold; അതില്‍ ച. നന്നു SiPu. 4 times better. ചതുര്‍ത്ഥം the fourth, ചതുര്‍ത്ഥസ്നാനം ചെയ്താള്‍ Bhr. = നാലുകളിക്ക after menstruation. — ചതുര്‍ത്ഥന്മാര്‍ KR. Sūdras.— ഗൂഡ ച'ങ്ങള്‍ the 4 Vēas. ചതുര്‍ത്ഥി the fourth lunar day; the Dative case (gram.) ചതുര്‍ദ്ദശ 14. ച. ഭുവനങ്ങള്‍ കുലുങ്ങു KU. = ൦രം രേഴുലകും — ച. വൃത്തം, a poem in 14 odes or praises of Vishṇu. ChVr. ചതുര്‍ദ്ദശി the 14th lunar day, a fast. — ച. മാഹാത്മ്യം a treatise in SiPu. ചതുര്‍ഭാഗം the fourth part, as revenue ച. രാ ജഭോഗം വാങ്ങിയാന്‍ Bhr. ചതുര്‍മ്മുഖന്‍ = നാന്മുഖന്‍ Brahma. ചതുര്‍യ്യുഗം the 4 ages. ൧൦൦൦ ച. പോകിലേ ആ യ്വരും പകല്‍ PrC. ച. ൭൧ കഴിയുന്പോള്‍ ദേവേന്ദ്രനും മുടിഞ്ഞീടും VCh. ചതുര്‍വ്വര്‍ഗ്ഗം the 4 objects of pursuit: virtue, love, wealth, beatitude. ചതുര്‍വര്‍ണ്ണം the 4 castes. ചതുശ്ശതം 400. ചതുശ്ശാലം KR. a building, enclosing an open square (നാലുകെട്ടു). ചതുഷ്കം, ചതുഷ്ടയം consisting of 4, as യുഗച. ചതുഷ്ടോമം a fourfold Stōma KR. അശ്വമേധ ത്തിന്‍റെ മുന്പിലേ ദിനം. ചതുഷ്പദം, —ഷ്പാത്തു quadruped; but ചതുഷ്പാ ദങ്ങള്‍ ധര്‍മ്മത്തിന്നാകുന്നതു Bhg. = 4/4. ചതുസ്സരില്‍പതി the ocean ച'ക്കകത്തകപ്പെട്ട ഭൂമി KR. ചതെക്ക see ചത. ചത്ത adj. P. Dead, see ചാക.