akšauhiṇi S. (അക്ഷ + ഊഹിനി.) A complete army consisting of 21870 elephants, as many chariots, 65610 horses, 109350 infantry. (In the Bhārata war the Pāndavas have 7, their foes 11 akšauhiṇis. One elephant, 1 chariot, 3 horses and 5 footmen form a സേനാമുഖം; this tripled ഗുന്മം, tripled ഗുണം, tripled വാഹിനി, പുതന, ചമു കം, അനീകിനി, തദ്ദശ ഗുണിതയാകന്നതും അ ക്ഷൗഹിണി. Bhr.)

anδarvāhaγaǹ S. (= അന്തറ്യ്യാമി) ജഗതി അ. God AR 2.

andōḷam S. vu. അന്തോളം, ഐ ന്തോളം What swings, a litter. അ.ഏറി പുറ പ്പെട്ടു Nal 2. അന്ദോളികവാഹകന്മാര്‍ Bhg. the palankin bearers. അന്തോളിതം S. swinging, agitated, അ'മായി തന്നേരം ആവഹം, അ'മായ്ചമഞ്ഞു യുദ്ധം Bhr 7. waxed doubtful.

ašattụ S. Not good, pl. അസത്തു ക്കള്‍ fem. അസതി unchaste. അസതിയാംനി ന്നെ സതി എന്നു ചൊല്ലി അറിയാതെ കണ്ടു വി വാഹം ചെയ്തു KR. mistook thee for a good wife. — In comp. അസല്‍ഗ്രഹം ഇല്ല അസ ത്സംഗം ഇല്ല KR. Previous page Next page

āvāhanam S. (വഹ) Invitation; quickening an idol, stealing the presence of a God for a newbuilt temple, നീ ആവാഹിച്ചാല്‍ വേണ്ടും ദേവന്മാര്‍ വരും Bhr. ഇന്ദ്രനെ ആ'ച്ചു; ഭൂസുരന്മാരില്‍ മഹാദേവനെ ഭൂസുരസ്ത്രീകളില്‍ പാര്‍വ്വതിദേവിയെ ആവാഹനം ചെയ്തു SiPu3. worshipped Brahmans as if they were incarnations of the 2 Gods. ശ്രീഭഗവതിയെ ആ വാഹിക്ക KU. to make to come, ആവാഹിച്ചു Previous page Next page

utram, & ഉത്തിരം (Tdbh. ഉത്തര ഫ ല്ഗുനി) 12th asterism, tail of Leo. ഉത്രമാം ന ക്ഷത്രം കൊണ്ടവര്‍ വിഠ്വാഹം ചെയ്തു UR1. ഉത്തി രനക്ഷത്രത്തില്‍ ചെയ്യിക്ക വിവാഹം KR. ഉത്രാ ടം (S. ഉത്തരാഷാഢ) 21st asterism, shoulder of Sagittarius. ഉത്രട്ടാതി (S. ഉത്തരഭാദ്രപദം) 26th asterism, head of Andromeda.

udvahaǹ S. (വഹ്) Carrying on (the family), descendant സിന്ധൂദ്വഹനാകും സിന്ധുഷേണന്‍ Mud. den V. ഉദ്വഹിക്ക to marry. ഉദ്വാഹം marriage = വേളി.

kāḍụ T. M. C. Tu. (Te. കാറു) VN. of കടു 1. Wilderness, wood, jungle (in പാലക്കാടു, കോങ്ങാടു etc. — opp. നാടു) — കാടുംപടലും; കാ ടായിട്ടുള്ള രാജ്യം കാടു കളഞ്ഞു നാടാക്കി TR. (after wars). കാടായ്ക്കിടക്ക to lie waste — fig. കാടും മലയും കയറുക to work hard. — കാടു ക യറുക to retire into the jungle, flee from enemies, betake oneself to austerities or to rebellion & robbery കാ. കയറുക എന്നു നിരൂപി ച്ചു; പ്രജകള്‍ — കുഞ്ഞികുട്ടി കാ. കയറി പോയി; so also വഴിയില്ലാതെ കാ. ചേര്‍ന്നു പിടിച്ചു പറി ച്ചു ദിവസം കഴിക്ക, നിര്‍വ്വാഹം ഇല്ലായ്മ കൊണ്ടു കാ. വിശ്വസിക്ക TR. നീ കാട്ടില്‍ ആയീടും VetC. will be dethroned (so നിണക്കു വനം തു ണ). കാട്ടിലാക്ക to expatriate, banish. 2. waste ground for burning corpses = ചുടലക്കാടു f. i. കാടു വാ വാ വീടു പോ പോ എന്നു പറയുന്ന കാലം death time. 3. number of faults കാടു കൂ ടാതെ വശമാക്കി Anj. ഈ ഗ്രന്ഥത്തില്‍ വളരെ കാ., ആനെക്കു നില്പാന്‍ കാ., മുയലിന്നുള്ള കാ. vu. ഏതേനും കാടായി ചൊല്ലുവന്‍ CG. relate somewhat confusedly. — sin is called കൊടുങ്കാ ടു; കള്ളക്കാട് എന്നു നിരൂപിച്ചു Bhr. O what a crime! രാക്ഷസര്‍ കാട്ടില്‍ പിടിപ്പെട്ടു കത്തു ന്ന രാമാഗ്നി RS. 4. N. pr. of men; a way of calling dogs. Hence: കാടന്‍ 1. jungle dweller (opp. നാടന്‍) N. pr. of a jungle-caste കാടരും വല കെട്ടും SiR. കാടര്‍ കുറിച്ചിയര്‍ TP. 2. wild hog; കാ. നായി black dog; കാ. പൂച്ച കലങ്ങള്‍ ഉടെച്ചു Anj. tom-cat; male tiger V1. (= കണ്ടന്‍). കാടന്‍പുല്ലു Scleria Lithospermia കാടുവാരം a tax on lands bordering on waste in lieu of any assessment on tracts that may be cultivated within it W. കാടോടി jungle-roamer, savage, also കാട്ടന്‍, f. കാട്ടാത്തി B. കാട്ടരും വല കെട്ടി SiPu. കാട്ടത്തി M. an അത്തി (in Winsl. = Bauhinia tomentosa; B. Bauh. parviflora). കാട്ടപ്പ 1. Ceanothus cæruleus. 2. = പപ്പായം. ട്ടാടു see ആടു; — കാട്ടാന wild elephant. കാട്ടാളന്‍ forester = കാടന്‍, also കാട്ടവന്‍. in 14 castes, of whom പണിയര്‍ are called the highest, to which കാട്ടുവാഴ്ച is ascribed. — കാട്ടാളന്‍ വഴി (huntg.) killing game from ambush കുടില്‍ പന്നി കൊല്ലുക. f. കാട്ടാളത്തി. കാട്ടി (T. കാട്ടാ jungle-cow) Bos cavifrons, bison. കാട്ടികള്‍ കരടികള്‍ VCh.; also (loc.) കാട്ടുകന്നു, കാട്ടെരുമ. കാട്ടിക്കണ്ട & — ത്തണ്ട a fragrant grass (S. ദേവജഗ്ധം). കാട്ടുകോഴിക്കുണ്ടോ ശനിയും സങ്ക്രാന്തിയും prov. കാട്ടുചക്ക Rh. = കടന്പു. കാട്ടുജന്തു wild animal (കാട്ടുജാതി B. wild pig). കാട്ടുതീ forest fire പറന്പുകളില്‍ കാ. വീണിട്ടു കത്തിപ്പോയി TR. കാട്ടുദിക്കു jungle land, പുഴവായി കാ'ക്കാക കൊണ്ടു TR. കാട്ടുനായര്‍ a rebel TR. കാട്ടുവാഴ Canna Indica. കാട്ടുള്ളി Erythronium Indicum = കാന്തങ്ങ med. against hæmorrhoids കാ. പോള Pancratium zeylanicum. കാട്ടെരുമ 1. = കാട്ടി. 2. Euphorbia. തിരുക്ക ള്ളി, the milk of which is compared to wild buffalo milk. കാട്ടുമാടത്തു നന്പൂരിപ്പാട്ടു (S. വനപ്രാസാദബ്രാ ഹ്മണന്‍) N. pr. the family of the first Previous page Next page

k/?/tam S. (part. കൃ, കരിക്ക) 1. Done, made കൃതപ്രയാസരായി their work being done, കൃത വിവാഹനായി KR. married, കൃതസമയാന്തേ KR. at the end of that time. 2. well done. കൃതം എന്നു KR. well, I thank. Cpds. കൃതകൃത്യന്‍ who has done what was to be done. ഇപ്പോള്‍ കൃത കൃത്യനായേന്‍ AR. my work is now done, I am content, so കൃതകാര്യന്‍. കൃതഘ്നന്‍ ungrateful; കൃതപ്രത്യുപകാരമില്ലാ തൊരു കൃതഘ്നന്‍ KR. — അതില്‍ കൃ തഘ്ന തഫലം Mud. Ingratitude. കൃതജ്ഞന്‍ grateful. — കൃതജ്ഞതവേണം VCh. കൃതബുദ്ധി, കൃതമതി resolved for, പാപത്തിങ്കല്‍ കൃതമതിയായി KR. കൃതയുഗം (2) the first age of the world, സത്യയുഗം Bhg. കൃതാഞ്ജലി having the hands humbly joined Bhr. (കൂപ്പി). കൃതാത്മാവ് of a purified mind. കൃതാന്തന്‍ who makes an end of all, Yama, destiny. കൃതാര്‍ത്ഥന്‍ successful, (fem. കൃതാര്‍ത്ഥം AR.); പൂ ര്‍ണ്ണമാം കൃതാര്‍ത്ഥത്വം ആനന്ദപ്രാപ്തിയല്ലോ KeiN. VN. കൃതി 1. action, work; കാളിദാസകൃതി, പാ ണിനികൃതി composition — merits കൃതി തതി ഗമിക്കും ChVr. (= സുകൃതി). 2. experienced, successful. den V. ശ്ലോകം കൃതിക്കുക to compose. കൃല്‍, കൃത്ത് doing, as ധര്‍മ്മകൃല്‍, പാപകൃല്‍.

klamam S. = ശ്രമം Fatigue, വാഹനങ്ങളില്‍ ക്ലമശ്രമം VCh. part. ക്ലാന്തന്‍ tired f.i. ശ്രമക്ലാന്തന്‍ Bhg.

gandham S. 1. Smell, odour. മൂക്കടെച്ചു ഗ. അറിയരുതാതേ ഇരിക്ക a med. അവിടെ മുറിഞ്ഞാല്‍ കെ. അറിയരുതു MM. 2. smelling substance അഷ്ടഗന്ധങ്ങളെകൊണ്ടു ധൂപിക്ക Nal. ഗ. കൊളുത്തുക to season food.—In VCh. the scents are 9: ദുര്‍ഗ്ഗന്ധം, സുരഭി, കടു, മധുരം, സ്നിഗ്ധം, സംഹതം, രൂക്ഷം, നിര്‍ഹാരി, വിശദം. ഗന്ധകം brimstone GP. ഗന്ധതൈലം scented oil, ഗ'ങ്ങള്‍ വീഴ്ത്തി KR. on torches. ഗന്ധവഹന്‍, ഗന്ധവാഹന്‍ wind. denV. ഗന്ധിക്ക v. a. & n. to smell ഗന്ധിച്ചു ഗന്ധിച്ചു വന്നു കടിപ്പതിന്നു Bhr. അതു ഗ ന്ധിച്ചതില്ല തൊട്ടില്ല Bhr. I did not smell it. ഗന്ധോപജീവി KR. പരിമളവസ്തുവുണ്ടാക്കുന്ന ഗ'കള്‍ etc.

čaδur (S. ചത്വര്‍, L. quatuor) Four. ചതുരംഗം 1. four membered; esp. ച'ഗപ്പട a full army of infantry, cavalry, chariots & elephants ച'ഗവാഹിനി & ച'ഗിണിയായ സേന Bhr. 2. chess. ച. വെക്ക, കളിക്ക, പൊരുക; ച. തോററ വാണിയന്‍, ചതുരം ഗപ്പോര്‍ പോരും Pay. The chess board ച' പ്പലക has the following figures (കരുക്കള്‍): രാജാ, മന്ത്രി, ആന, കുതിര, തേര്‍, കാലാള്‍. Terms: ഇഷ്ടരചു, വെച്ചരച്ചു, രാജാ നിന്നു (= check-mate). ചതുരണു CS. the lowest fraction = 1/51 തലവര വു = 1/104,315,904,000 ചതുരശ്രം quadrangular. ചതുരാനനന്‍ AR. = ചതുര്‍മ്മുഖന്‍ q.v. ചതുര്‍ഗ്ഗുണം fourfold; അതില്‍ ച. നന്നു SiPu. 4 times better. ചതുര്‍ത്ഥം the fourth, ചതുര്‍ത്ഥസ്നാനം ചെയ്താള്‍ Bhr. = നാലുകളിക്ക after menstruation. — ചതുര്‍ത്ഥന്മാര്‍ KR. Sūdras.— ഗൂഡ ച'ങ്ങള്‍ the 4 Vēas. ചതുര്‍ത്ഥി the fourth lunar day; the Dative case (gram.) ചതുര്‍ദ്ദശ 14. ച. ഭുവനങ്ങള്‍ കുലുങ്ങു KU. = ൦രം രേഴുലകും — ച. വൃത്തം, a poem in 14 odes or praises of Vishṇu. ChVr. ചതുര്‍ദ്ദശി the 14th lunar day, a fast. — ച. മാഹാത്മ്യം a treatise in SiPu. ചതുര്‍ഭാഗം the fourth part, as revenue ച. രാ ജഭോഗം വാങ്ങിയാന്‍ Bhr. ചതുര്‍മ്മുഖന്‍ = നാന്മുഖന്‍ Brahma. ചതുര്‍യ്യുഗം the 4 ages. ൧൦൦൦ ച. പോകിലേ ആ യ്വരും പകല്‍ PrC. ച. ൭൧ കഴിയുന്പോള്‍ ദേവേന്ദ്രനും മുടിഞ്ഞീടും VCh. ചതുര്‍വ്വര്‍ഗ്ഗം the 4 objects of pursuit: virtue, love, wealth, beatitude. ചതുര്‍വര്‍ണ്ണം the 4 castes. ചതുശ്ശതം 400. ചതുശ്ശാലം KR. a building, enclosing an open square (നാലുകെട്ടു). ചതുഷ്കം, ചതുഷ്ടയം consisting of 4, as യുഗച. ചതുഷ്ടോമം a fourfold Stōma KR. അശ്വമേധ ത്തിന്‍റെ മുന്പിലേ ദിനം. ചതുഷ്പദം, —ഷ്പാത്തു quadruped; but ചതുഷ്പാ ദങ്ങള്‍ ധര്‍മ്മത്തിന്നാകുന്നതു Bhg. = 4/4. ചതുസ്സരില്‍പതി the ocean ച'ക്കകത്തകപ്പെട്ട ഭൂമി KR. ചതെക്ക see ചത. ചത്ത adj. P. Dead, see ചാക.

čō/?/ikka S. (ചുദ്) 1. To incite, urge ശൂലം ചോതിച്ചു ചാടി RC. drove. 2. to demand, ask ചോദിച്ചിരന്നുകൊണ്ടുണ്ണാം Pay. നാ മങ്ങള്‍ ചോദിച്ചു KR. 3. to question, inquire എന്ന് അവനോടു ചോദിച്ചു jud. ചോദിച്ചു കേട്ടു കൊണ്ടു having taken counsel V2. VN. ചോദനം 1. driving വാഹചോ. ചെയ്ക Nal. 2. command; so ദേവചോദിതം Brhmd. fate. CV. ചോദിപ്പിക്ക f.i. എന്നു നമ്മോടു ചോദിപ്പി ച്ചു TR. sent to solicit my assistance. ചോദ്യം 1. question, inquiry. യുവതിമാര്‍ക്ക് എ ന്തു ചോ. Ch Vr. what is that to girls? 2. examination, trial ചോ'ങ്ങി ദിവസം V1., അവരോടു ചോ'വും തുടങ്ങി കഴിഞ്ഞു; ആയതിന്ന് ഒരു ചോ. കാണ്മാനില്ല TR. he is not brought to trial. നല്ലപോല്‍ ചോ. കഴിച്ചു Genov. 3. torture വേണ്ടുംവണ്ണം ചോ. ചെയ്തു etc. 4. notice taken of, ചോ. ഇല്ല TR. ഇതിനെ ചൊല്ലി ചോ. കുറഞ്ഞു little interest in. നാനാവിധം കാട്ടുന്നതിന്നു ചോദ്യം ഇല്ല എന്നു വന്നാല്‍ TR. if misdemeanors are left unpunished (= വിചാരം, വേദന). ചോദ്യപ്പെടുക to examine എങ്ങനേ എന്നു നല്ല വണ്ണം ചൊ'ട്ടു വിസ്തരിപ്പാന്‍ TR., അതിനെ കുറിച്ചു ചോ'ട്ടതില്‍ MR. ചോദ്യോത്തരം questions & answers അര്‍ത്ഥമി ല്ലാത ചൊ'ത്താല്‍ എന്തു ഫലം സിദ്ധിക്കും Bhg. അതിര്‍കൊണ്ടു പരിന്ത്രിസ്സും നാമുമാ യിട്ടു വളരേ ചോ. കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു TR. long disputes & transactions. അവനോടു ചോ. ചെയ്തു examined him.

ǰalam S. Water; urine — ജലം ചൊരി ച്ചല്‍ diabetes. ജലകണം a drop. ജ'ങ്ങളെ ഒഴുക്കി KR. tears. ജലകൂര്‍മ്മം (delphin), a disease, Nid14. ജലക്രിയ libation, അവനെ കൊല്ലാതേ ജ. ചെ യ്കയില്ല Mud. ജലക്രീഡ bathing sport. Bhg. ജലജം waterborn, aquatic. ജലജപം a ceremony to prooure rain. D. ജലദം cloud, ജലദാളികള്‍മാല KR. ജലദോഷം a cold. ജ. പിടിച്ചു. ജലധാര pouring fresh water on the body, med. ജലധി, — നിധി the sea; fig. സല്‍കഥാരത്നജ. ഭവാന്‍, കരുണാജ. Brhmd. ജലധരം id. (also cloud). ജലപങ്കം എന്ന പോലേ AR. thorough mixture. ജലപാനം drinking water ജ. ചെയ്തു. ജലപിശാചു superstitious anxiety about purity. ജലപ്രളയം a flood; the deluge. ജലപ്രാണി, — ജന്തു aquatic creatures. Arb. ജലപ്രായം swampy (of soil = അനൂപം). ജലബാധ urinary impulse. പുറത്തു ജ'ധെക്കു പോയി MR. to make water. ജലമയം watery. ജലയന്ത്രം a water-work, syringe, clepsydra. ജലരേഖ writing on water, ജ. പോലെ prov., നിന്നോടു ചൊന്ന ഉപദേശം ജ. യാതിതോ Bhr. ജലവാഹം cloud. ജലശൂല hydrocele (ആന്ത്രശൂല). ജലസൂത്രം a dam or passage for water (= ജലയന്ത്രം.) ജലസ്ഥലം f.i. എങ്ങു ജ. AR. where is water to be found (for bathing etc.) ചിത്തേ ജല സ്ഥലഭ്രാന്തി ഉണ്ടായ്വരും Bhg. ജലാധാരം reservoir, ജലാശയം. ജലാശനം V1. water-diet.

dīkša S.(desid. of ദക്ഷ് to try & fit oneself) 1. Initiation, esp. for sacrifice; all the observances. 2. consecration. ശിവദീക്ഷ V1. devoting oneself to Siva = ശൈവം. — ഗര്‍ഭദീക്ഷ (Brahmans not shaving during each pregnancy of their wives; low castes seldom & then only during the first one). 3. mourning & ceremonies for the deceased, (in lower castes വാലാ യ്മ). Tdbh. തീക്ക തിരുനെല്ലിക്കൂട്ടി വെക്ക TP.; അവന്‍ നന്പൂതിരിക്കു ദീക്ഷയായി വെലി മുത ലായ്തു ചെയ്തു MR.; സംവത്സരം ദീക്ഷ എത്തി ക്കേണം Anach. mourning for a year, duty of the next heir. ദീക്ഷകന്‍ a leader in ceremonies V2. ദീക്ഷക്കാരന്‍ (1.3) one who practises abstemiousness for the above objects. ദീക്ഷപിരിക 1. to observe abstinence, as newly married Brahmans for three nights, വിവാഹം കഴിഞ്ഞാല്‍ ദീക്ഷ പിരിച്ചു നാലാം നാള്‍ KU. 2. to cease from mourning. ദീക്ഷാശാല = യാഗശാല, f. i. ദീ. യില്‍ വാണരു ളും മാധവന്‍ SG. denV. ദീക്ഷിക്ക 1. to consecrate oneself to an observance യാഗം ദീ'ച്ചാന്‍ AR.; ദീക്ഷിച്ചു മു നീ രാമന്‍ യുദ്ധയാഗത്തിന്നായി ൬ നാള്‍ അഹോരാത്രം വീതനിദ്രന്മാരായി KR.; അന ശനം ദീ. Bhr. to fast. രാജസം ദീ'ച്ചു കൊള്‍ക Anach. to live in princely style. മൌനഭാ വം ദീ. VetC; ആശ്രമത്തെ, ബ്രഹ്മചര്യത്തെ ദീ. Anach. 2. to vow വ്രതം ദീ. SiPu., Bhg. നമ്മെയും കൊല്ലുവാന്‍ ദീ'ച്ചു KR.; തന്നുടെ കാര്യത്തിങ്കല്‍ ദീക്ഷിച്ചു വസിക്കുന്ന ദുര്‍ന്നയ ന്മാരെച്ചെന്നു സേവിക്കുന്നവന്‍ ഭോഷന്‍ Nal. immersed in their own affairs. 3. to mourn. 4. (= ദീക്ഷിപ്പിക്ക) to initiate, രാമന്‍ ദീക്ഷി ക്ക എന്നു മുനിയോടു ചൊല്ലിനാന്‍ KR. ദീക്ഷിതന്‍ 1. initiated; the Brahman presiding at the സോമയാഗം. 2. a mourner V2. CV. ദീക്ഷിപ്പിക്ക (= ദീക്ഷിക്ക 4). സഗരനെ ദീ' ച്ചിത് ഔര്‍വ്വന്‍ Brhmd. before coronation. ആ രണര്‍ വേദങ്ങളെ സൂക്ഷിച്ചുകൊണ്ടു ദീ' ച്ചീ ടിനാര്‍ മന്നവനെ CG. initiated the prince.