abhyud/?/ayam S. Rise, prosperity, happy progress. ദേവകള്‍ക്ക് അ'ത്തിന്നായ്ക്കൊ ണ്ടും ദേവാരികള്‍ക്കു വിനാശത്തിന്നായ്ക്കൊണ്ടും DM. നന്ദനാഭ്യുദയങ്ങള്‍ AR1.

astam S. (√ അസനം) Thrown, finished; in Compds. അസ്തഭീത്യാ AR. fearlessly. അസ്തസന്താപം സ്വസ്ഥയായി മരുവിനാള്‍ AR l. she was comforted. എല്ലാം അസ്തമാക്കു വോന്‍ നീ CC.

ili (T. nonexistence) 1/21600. ഒര്‍ ഇലി കൊണ്ടുഗുണിച്ചാല്‍, ഇലികളെഗുണിച്ചു Gan. — used for a reis (1/400 Rup.) or വിനാഴിക (astr.)

uktam S. (part. വച്) Said, a saying. — ഇത്ഥം ഭൃഗുവിനാല്‍ ഉക്തനായ രാമന്‍ Brhm P. addressed, spoken to. — ഉക്തി word. ബൌദ്ധന്മാരുടെ ഉക്തി വീണു KU. the B. were defeated in argument. ഉക്തവാന്‍, ഊചീവാന്‍ po. having said. ഉക്ഥം a Vedic sentence.

T. M. C. Te. (Tu. blow) A bite, biting; (loc.) a cheat. മംഗലത്തിന്നു കടിയും കുടിയുമാ യി a good feed. ഒരു കടി പുല്ലു a mouthful. Hence: കടിക്കായി fruit picked by birds. കടികൂട്ടുക to bite. കാട്ടു പാന്പിനെ നമസ്കൃതി ചെയ്താല്‍ കൂട്ടുമേ കടിയും ChVr. കടിഞാണ്‍ bit, bridle. ക. ഇല്ലാത്ത കുതിര prov. also കടിയാണം, കടിയാണി V1. 2. കടിപെടുക 1. teeth to be set. പല്ലു കണ്ടായോ കടിപെട്ടു പോയി VCh. (in death). 2. ജന്തു വിനാല്‍ കടിപെട്ടതു GP. sugarcane touched by animals, bitten. കടിപെടുക്ക Bhr. to bite. കടിയന്‍ a dog, that bites. (see under കടി II.) കടിവാങ്ങി കൊടുക്ക to set the dog at. കടിവായി place of a bite. കടിവാളം bit, vu. കടുവാളം. കടിക്ക T. M. (Te. കറചു C. Tu. കച്ചു.) v. a. 1. to bite, chew. കടിച്ചെത്തുക to be mordacious (dogs or fig. men). കടിപ്പാന്‍ എന്തുണ്ടു to eat. — കടിക്കയും കുടിക്കയും ചെയ്യേണ്ട ആള്‍ a glutton. 2. to smart, pain, cheat. CV. കടിപ്പിക്ക f. i. ചാപ്പ, ചിരട്ട ചെവിക്കു ക. torture by pinching the ear. No. ഇറുക്കുപ്പിക്ക.

kōbam S. (കുപ്) 1. Anger കോപത്തി ന്നു കണ്ണില്ല prov. എന്നോടു കോ. ഉണ്ടാകാതെ Bhr. ഒരു കോ. കൊണ്ടങ്ങോട്ടു ചാടിയാന്‍ ഇ രുകോ. കൊണ്ടിങ്ങോട്ടു പോരാമോ KumK. 2. rage of the sea, inflammation, excitement of humours, etc. പുണ്ണിന്നും രക്തകോപത്തിന്നും ന ന്നു, എന്നാല്‍ വായുകോപം അടങ്ങും a med. കോപനന്‍. കോപവാന്‍ CC. കോപശീലന്‍ an angry person. കോപാലയം മേവിനാള്‍ AR. was all in anger. കോപി, (superl. കോപിഷ്ഠന്‍) angry. കോപിക്കു കുരണ prov. denV. കോപിക്ക (part. കുപിതന്‍) 1. to be angry അവന്‍ കോപിച്ച കോപം തണുത്തു KR. 2. humours to be excited ത്രിദോഷങ്ങള്‍ കോ പിച്ചാല്‍ Nid. CV. കോപിപ്പിക്ക to provoke, irritate.

kšaṇam S. (fr. ൦രംക്ഷണം) 1. Moment. കാല്ക്ഷണം കളയാതെ VCh. ക്ഷണാല്‍ (abi.) at once, immediately. — also = 4 minutes (10 വിനാഴിക), ഷള്‍ക്ഷണകാലം നാഴിക Gan. 2. opportunity, feast, so. സംഘക്ഷണം — Tdbh. കണം 2. ക്ഷണികം momentary. ക്ഷണികബുദ്ധി a fickle mind. denV. ക്ഷണിക്ക (2) 1. to invite to a feast, dinner. മുന്നമേ നീ വന്നു ക്ഷണിക്കാഞ്ഞത് അ ന്യായം Nal. ഭൂമിസുരന്മാരെ ക്ഷണിച്ചു SiPu. ക്ഷണിച്ചേച്ചു പോന്നു PT. I have just invited. 2. to beckon with the eye. — ക്ഷണിതം So. invitation.

gārhastyam S. The state of a ഗൃ ഹസ്തന്‍ f.i. ഗാ. ധര്‍മ്മം PT. also നല്ല ഗാര്‍ഹ സ്ഥ്യം അനുഷ്ഠിച്ചു മേവിനാന്‍ Bhg.

T. M. C. (തടം 3. 4) 1. Stout, robust തടിവെക്ക to get strong. 2. stick, staff പശു ക്കൂട്ടത്തില്‍ തടി എറിഞ്ഞു KR. തടിയും തുടര്‍ന്നെ റിഞ്ഞു RC. (in battle). — chiefly a log ഈന്തും മുരിക്കും തടി കൂട്ടി for a funeral pile. രണ്ടും ഉട ന്തടി വെപ്പിക്കുന്നു TP. to burn both corpses together. 3. body സര്‍ക്കാര്‍ക്കു വേണ്ടി തടിയും മുതലും ചെലവു ചെയ്യും; തടി ഉപേക്ഷിക്കുന്ന കാര്യമാണ്‍ TR. enough to lead one to suicide. ത ടിക്കു വിനാശം Anj. തടി കരുതി ഉരുവില്‍ ക യറി fled to the ships. കോട്ട ഒഴിച്ചു കൊടുത്തു തടിയും കൊണ്ടു പോരേണം Ti. Hence: തടിക്കച്ചവടം timber-trade. തടിക്കിങ്കരന്മാര്‍ (2) Yama's servants; ത. അടി ക്കുന്ന നേരം CG. when dying Previous page Next page

tāvuγa T. aM. 1. To rush in upon, തറയില്‍ താവിനാന്‍, എഴത്താവി കൊടുമയില്‍ നടന്നാര്‍ RC. അന്തര്‍ഭാഗേ താവിനാന്‍ Bhg. പൂമേനിയില്‍ താവി വരുന്ന തെന്നല്‍ CG. the zephyr blowing on him. 2. to spread തന്‍ മുഖത്തില്‍ താവുന്ന ലാവണ്യപീയൂഷം CG.; പൂമ ലരില്‍ താവുന്നോരാനന്ദത്തേറല്‍ CG. 3. = താ ഴുക to sink, fall താവുന്ന രോമങ്ങള്‍, നാകികള്‍ മൌലിയില്‍ താവി നിന്നീടുന്ന മണി CG. താവും എള്‍പ്പൂവിനുള്‍കോഴ കൊണ്ടീടെഴും നാസിക Anj. the nose compared to the drooping sesamflower.

pattụ 5. (prob. fr. പന്തി Tdbh. Of പങ്ക്തി as in പന്തിരണ്ടു; other forms പതിന്‍, പതു in ഇരുപതു etc., പതവാരം?) 1. Ten പ. കുറയ നാന്നൂറു KU. 390. പത്തിനഞ്ചായിട്ടു തോല്പിച്ചു ചെയ്തെന്നാല്‍ പത്തുപത്തേ Nasr. enough if you do half of what you are commanded. 2. ten months as the time of pregnancy പത്നിക്കു പ ത്തും തികഞ്ഞിതു മെല്ലവേ SG. (also പ. മാസവും നാഴികയും ദിനം പ'൦ ചെന്നു വിനാഴിക പ'൦ SG.). 3. used without meaning as the first step in mounting to higher numbers, പത്തു നൂറു not ten only, fully 100. പത്തുനൂറായിരം ഖണ്ഡമാക്കി CG. 100,000 pieces. പത്തിരുനൂറാ ളായിട്ടു TR. പത്തപ്പന്‍റെ മക്കള്‍ (abusing Sūdras). പത്തര 10½ പ. യിലുള്ളവര്‍ KU. the fighting Brahmans in 10½ Grāmas. പത്താമതു the tenth; also tenth part ചുങ്കമുതല്‍ പ. നമുക്കു കൊടുക്കേണം TR. പത്താമത്തേയം No., — മത്തയം So. the 10th of Tulā, ഉച്ചാലുംപ'ത്തേയും വന്നിരി ക്കട്ടേ No. a grand hunting day. പതിന്നാറു 6/10. — പാട്ടത്തില്‍നിന്നു പ. സര്‍ക്കാ ര്‍ക്കു വരേണ്ടിയതു TR. പത്തിന്നു രണ്ടു 1. the old land-tax, 1/5 of the net income. 2. the മാലിഖാന 1/5 of the revenue from a Rāja's territory paid to him by the H. C. രാജാക്കന്മാര്‍ക്കു കൊടുത്തു വന്ന പ. വകയായിട്ടുള്ള മുതല്‍, പ. വക യില്‍ നമ്മുടെ ഓഹരി TR. പത്തിരട്ടി 10 fold, മുന്നേതിലും പ. ഉണ്ടാക്കി നേന്‍ KR. പത്തിലൊന്നു tithe, as പത്തിന്നൊന്നു, പത്താലോന്നും, പത്താ മതു, പതവാരം.

puǹǰa (T. പുന്‍ചെയ് a sterile field, Te. C. puǹǰi). 1. Dry crop വേലി തന്നേ വിതെച്ച പുഞ്ചെക്കുവിനാശമൂലം CC. prov. [പുഞ്ചധാന്യം dry, opp. നഞ്ചധാന്യം wet cultivation, Palg. exh. Rev., T.] 2. a crop sown in Nov., reaped in Apr. B. പുഞ്ചനിലം, പു'പ്പാടം wet land, പു. കൃ ഷി. 3. a rice of early growth പു. വിള ന ടക്കുന്നു MR. planted in Kumbha, reaped in Mithuna or Karkaḍa. പുഞ്ചക്കണ്ടം field under irrigation, yielding even 3 harvests. പുഞ്ചയടക്ക an early, first nut.

pūrvam S. (പുര & പുരാ). 1. The forepart, front, East. 2. former, old. 3. In Cpds. accompanied or preceded by: നമസ്കാര പൂ. ചൊന്നാള്‍ SiPu. with a bow. മതിപൂ'മ ല്ലാഞ്ഞാല്‍ ക്ഷമിക്കേണം KR. ആദരപൂ. Mud. (മനഃ —, ബുദ്ധി — intentional). പൂ൪വ്വകം S. id. — (2) പൂ൪വ്വകന്മാര്‍ (So. പൂ൪വ്വിക ന്മാര്‍) V1. predecessors. — (3) ഭക്തിപൂ. വീ ണു VilvP. വിധിപൂ'മായി KR. according to law. വിശ്വാസപൂ. VetC. trustingly. പൂ൪വ്വകാലം S. old time. പൂ൪വ്വകാലേ once; lately. പൂ൪വ്വഖണ്ഡം S. the eastern, hilly part of Malabar. പൂ൪വ്വജന്‍, — ജന്മാവു S. an elder brother. ത്വല്‍പൂ൪വ്വജന്മാര്‍ CC. പൂ൪വ്വജന്മം S. a former birth പൂ'ന്മസ്നേഹബ ന്ധേന മേവിനാര്‍ SiPu. a love that seems the effect of having belonged to eaoh other in former births. പൂ൪വ്വദേവന്‍ S. an original God; Asura പൂ'ന്മാ രോടു ദേവകള്‍ നിരക്കേണം Bhg. — പൂ'വാ രതി AR. Rāma. പൂ൪വ്വധനം the capital (money) പൂ'മായി വെ ച്ചുകൊണ്ടു Arb. പൂ൪വ്വന്മാര്‍ the ancestors, predecessors. പൂ. വാ ണു Bhr. MR. പൂ൪വ്വന്മാര്‍ കാലമേ from generations. പൂ൪വ്വപക്ഷം S. the fortnight of the increasing moon (opp. അപര — ). പൂ൪വ്വപദം S. the first member of a compound word. gram. പൂ൪വ്വവല്‍ S. as before VetC. പൂ൪വ്വവൈരം S. old hatred (കുടിപ്പക) പൂ. ഉ ദിച്ചു നൃപനു Brhmd. പൂ൪വ്വശത്രു S. a hereditary enemy, sworn enemy. പൂ൪വ്വശിഖ S. the forelock of the Kērala Brahmans, മങ്കുടുമ KM. പൂ൪വ്വാംഗം S. the face. പൂ. വീണു Vil. prostrated himself. പൂ൪വ്വാചാരം S. ancient customs. പൂ൪വ്വാചികം V1. fate? (prob. പൂ൪വ്വാര്‍ജ്ജിതം S. obtained by former works). പൂ൪വ്വാനുഭവം S. time-sanctioned possession (VyM. limited to 3 generations = 105 years). പൂ൪വ്വാപരം S. 1. East & West, Brhmd. 2. the former & latter പൂ'രവിരോധം പറക V1. to contradict oneself. പൂ൪വ്വാഹ്നം better — ഹ്ണം S. forenoon (6 Nā/?/iγa after പ്രാഹ്ണം). പൂ'ത്തിങ്കല്‍ സാക്ഷ്യം ചോ ദിക്കേണം രാജാവു VyM.

buddhaǹ S. (part. pass. of ബുധ്). 1. Awake, enlightened. 2. a sage, esp. Sākyamuni Bhg. ബുദ്ധമുനീമതം ആശ്രിച്ചു Mud. — ബുദ്ധം known. ബുദ്ധി S. 1. understanding (higher than മനസ്സ് & ചിത്തം). എനിക്കു ബു. പോരായ്ക കൊണ്ടു TR. inconsiderately; so ബു. അറി യ്യ്ക V1.; ബു. വെക്ക prov. to grow wiser. ബു. യില്‍ കൊള്ളിക്ക V1. to comprehend. മനസ്സു സംശയിക്കും ബു. നിശ്ചയിച്ചീടും Bhg. 2. advice. ബു. ചൊല്ക, കൊടുക്ക, also ബു ദ്ധികളെ പറക No. ഏവരോടു നിങ്ങള്‍ ബു ദ്ധി പറഞ്ഞിട്ടുള്ള vu. to warn, admonish, etc. 3. mind അവനു മുന്പിലേത്തു ബു. പോ ലേ അല്ല TR. he is somewhat deranged. ഭൂപതിക്കു ബു. പകര്‍ന്നു Nal.; also ബു. മറി യുക, അറിയായ്ക V. 4. feeling ബു. താപ മാംവണ്ണം വിളിച്ചു SiPu. in a way to move compassion. വിനാശകാലേ വിപരീതബു. prov. രാത്രിയില്‍ പിടിപെട്ടു ബന്ധിച്ച തസ്ക രനു രാത്രി ശേഷത്തിങ്കല്‍ തോന്നീടിന ബു. പോലേ KR. ത്യജ രാക്ഷസബു. യേ AR. abandon the Rāxasas' way of thinking & feeling, the Rā.s' religion. ബുദ്ധികെടുക to become stupid, ബു. യും കെട്ടു നിന്നു AR. (in consternation). ബുദ്ധികേടു foolishness. ബുദ്ധിക്രമം the right way of proceeding ഞാന്‍ നടക്കേണ്ടുന്ന ബു'ങ്ങള്‍ക്കു കല്പന എഴുതുക TR. ബുദ്ധിക്ഷയം id. ബു. പൂണ്ടു Si Pu. bewildered. ബു. വരുത്തുക V., also to offend one to the quick. എത്രയും ബു. നമുക്കുണ്ടു Nal. = ബുദ്ധി മുട്ടു. ബുദ്ധിതിരക്കു (3) madness. ബുദ്ധിപാകം humility. രാജാവിന്നു ബു. വരേ ണ്ടതിന്നു TR. to sober him down. ബുദ്ധിപൂര്‍വ്വം S. intentionally. ബു'മായി മരിച്ചു KU. committed suicide. ബു'ര്‍വ്വേണ ചെയ്ത തല്ല TR. without bad intention. ബുദ്ധിമതി S. 1. perfect understanding. ബു. പറക to admonish, warn. 2. f. of foll. ബുദ്ധിമാന്‍ S. intelligent, wise, ബു'ന്മാര്‍, — മത്തുകള്‍ pl. Bhr.; also ബുദ്ധിശാലി. ബുദ്ധിമാന്ദ്യം S. folly ബു'ത്തിന്നു നന്നു a. med. against insanity; so ബുദ്ധിഭ്രമം. ബുദ്ധിമുട്ടു 1. perplexity, embarrassment. അ വര്‍ക്ക് എത്രയും ബു'ട്ടാക്കിനാന്‍ Nal. made them jealous. 2. distress കടക്കാരുടെ ബു. കൊണ്ടു വ്യസനം dunning. ബു'ട്ടി distressed, dispirited. ബു'ട്ടിക്ക to harass. ബു'ച്ചീടുക യോഗ്യമോ Si Pu. to drive out of one's wits. ബുദ്ധിമോശം So. = ബുദ്ധിക്ഷയം. ബുദ്ധിയുത്തരം (2) letter of a superior കൊടു ത്തയച്ച ബു. വായിച്ചു, ബു. കല്പിച്ചെഴുതി TR. ബുദ്ധിയോട്ടം quick sense. ബുദ്ധിവിലാസം = foll., sagacity Mud. ബുദ്ധിവിസ്താരം genius അവന്‍റെ ബു. KU. ബുദ്ധിസമ്മതം assent; also ബുദ്ധിസന്പാതം വരുത്തുക V1. to make to fall in with one's views = ബുദ്ധി ഒപ്പിക്ക. ബുദ്ധിഹീനന്‍ = മൂഢന്‍; ബു'നത folly. ബുദ്ധ്യതിശയം genius — ബു'യയുക്തന്‍ V1. very intelligent.

maγam 1. Tdbh. of മഘ. The 10th constellation (Regulus). മകമാം നാളന്നു KR. മകം പിറന്ന മങ്ക prov. 2. a feast shortly after ōṇam. 3. T. aM. Tdbh., of മഖം a sacrifice മകോദരന്മുടിവിനാലേ മകങ്ങള്‍ നൂറുടയവാ നോര്‍ RC. pleased as with 100 sacrifices.