adiprāṇapriyam S. Dearer than life (po.) Previous page Next page

anusaram, — raṇam S. Following, obedience. അനുസരം കൊണ്ടും പ്രിയവാക്യം കൊണ്ടും വശത്തിലാക്കി KR. by indulgence. അനുസരണവചനം Nal 2. conciliating word. അന്യായഭാഗം അ'ണമായി പ റഞ്ഞു MR. spoke for the plaintiff. അനുസരിക്ക to obey, acquiesce, imitate. നി ങ്ങള് കുന്പഞ്ഞിയില്‍ അ'ച്ചു TR. കല്പനപോ ലെ അ'ച്ചു നില്ക്ക be subject. അവനെ അ' ച്ചു വെക്കേണം Mud. employ him according to his prayer, വിധിക്കുന്ന വിധിപ്രകാരം Previous page Next page

apriyam S. 1. Odius. നമുക്കു വ ളരെ അ. ആകുന്നു TR. 2. dislike അ. കാട്ടുക.

kalaham S. (see കലക്കം & കലശല്‍) Uproar, quarrel. കലകം മുഴുത്തു കണ്ണു ചുവന്നു TP. in fight. കലഹക്കാരന്‍ turbulent person. കലഹപ്രിയന്‍ Nārada, also കലഹരസികന്‍ മുനിവരന്‍ ചിരിച്ചീടുന്ന CrArj. (on the battle-field). denV. കലഹിക്ക to make a disturbance, fight. CV. കലഹിപ്പിക്ക to spur to.

čeiγγa T. M. (T. ചേ = കൈ, C. ഗെയ്യു) 1. To do അറിയാതേ ചെയ്തു പോയതു Bhg. my mistakes. അവനെ എന്തു ചെയ്തൂ TR. what they did to him, how they punished him. 2. action in general. രാജാവെ നീക്കം ചെയ്ക, നാടടക്കം ചെയ്ക; KU. ചത ചെയ്ക = ചതെക്ക; ഉത്സവം മുടക്കം ചെയ്തു & ഉത്സവത്തിന്‍റെ Mud.; so with many nouns, which generally stand in the Ace., whilst poetry allows of Gen. or Dat. അവനെ കുല ചെയ്തു & ദേവകിതന്‍കുല ചെയ്വ തിന്നു CG. 3. auxV., chiefly to obtain a finite verb. കാണുക ചെയ്യുന്നു, ചെയ്തു, ചെയ്യും see, saw, will see. Mostly with ഉം as പോകയും ചെയ്തു, പോവൂതും ചെയ്തു also പുരുഷാരത്തെ അടുപ്പിക്കുന്നതും ചെയ്തു KU. Often with ഓ, താന്‍ & ഏ as: ചതിച്ചു വില്പിക്കയോ ചെയ്തതു‍ Mud. വില്ക്കുകയോ വാങ്ങുകയോ ചെയ്താല്‍ if he either sell or buy. കൊല്കയോ കൊണ്ടു പോയ്വില്ക്കയോ വല്ലതും ചെയ്യും അവര്‍ സീതയെ KR. അപ്രിയം ചെയ്ക താന്‍ ചൊല്ക താന്‍ ചെ യ്കില്‍ Bhr. കൊല്ലുക വെട്ടുക തല്ലുക താന്‍ ഇഹ വല്ലതും ചെയ്തു കൊള്‍ KR. പോകേ ചെയ്തു etc. Hence: ചെയി T. ricefleld In പുഞ്ച. VN. ചെയല്‍ T. aM. action ചെയല്‍മിക്കടല്‍ a fight full of exploits. ചെയലിടെ വന്പു Previous page Next page

ǰīrṇam S. (ജര്‍) 1. Worn, tattered; old വയസി ജീര്‍ണ്ണം എന്നാകിലും ദേഹികള്‍ക്ക് ഏററം പ്രിയം ദേഹം AR. (the body often compared to a cloth). ജീര്‍ണ്ണങ്ങളായുള്ളവ ഉപ ജീവിക്കയാലും ഗുന്മം ഉണ്ടാം a. med. old food, not fresh. 2. digested ആഹാരം ജീ'മാകാതേ അതിസാരിക്ക jud. ജീര്‍ണ്ണകുളം a bathing-tank with broken sides. ജീര്‍ണ്ണവസ്ത്രം rags. ജീര്‍ണ്ണോദ്യാനം a ruined garden. ചാക്കിന്നു കോ പ്പിട്ടു ജീ'ത്തില്‍ വന്നു Mud. for suicide. denV. ജീര്‍ണ്ണിക്ക to decay, to fall in ruins അ ന്പലം ജീ'ച്ചു പോയി.‍

1. a living being, man ദേഹികള്‍ക്ക് ഏററം പ്രിയം ദേഹം AR.; എന്ന് ഓര്‍ക്കുന്ന ദേ ഹികള്‍ മൂഢന്മാര്‍ UR.; ദേഹികള്‍ക്കൊക്ക പ്ര ധാനന്‍ Nal. the chief of those people. 2. the soul മേല്പെട്ടു മിന്നല്‍പോലേ പൊങ്ങി ദേഹി യും കീഴ്പെട്ടു ദാരുപോലെ വീണു ദേഹവും Bhr. II.

paṇam 5. S. (√ പണ്‍ to exchange, buy, bet) 1. Coin, fanam; chiefly of silver വെള്ളിപ്പ. 1/5 Rup. since 1730, (100 Billy fanam = Rs. 18 pice 4½ correct mint value, see Malabar Gazette 15th June 1867); formerly gold f. പൊന്‍പ. of which (പഴയപ.) 4, 3¾, (പു തിയ പ.) 3½ = 1 Rup. The mark of the gold f. /?/, thus ൫ /?/ ത്തിന്നു = അഞ്ചുപണത്തിന്നു CS. Other coins: രാശിപ്പ. (= 10 ചക്രം or 1/3 Rup.), കലിയന്‍ പ. (5. = ൨ രാശി), പുത്തന്‍ പ. Cochin fanam = 1½ ചക്രം. പ. അടിക്ക to coin. കള്ള പ്പ. etc. 2. money in general പൊന്നും പ ണവും ചെലവിട്ടു, പ'വും താരവും മുന്പേ കാ ണേണം vu.; വരുവാനുള്ള പണത്തില്‍ ഒരു പ. പോലും പിരിയുന്നില്ല, നികിതിക്കു മുതല്‍ പോ രാതേ കണ്ടു നാട്ടില്‍ പ. നിന്നു പോയി TR. the circulation of money is stopped. പ. കുററിയില്‍ ആക money to stand out, — ആക്ക to put out money on interest; to sell so much on credit as to become insolvent at last. 3. different taxes പുരപ്പണം, കത്തിപ്പ. TR. കുറിപ്പ., പതി വുപണം (formerly laid on Christians in Trav.). 4. S. a stake, bet, stipulation (C. Te. Tu. പന്തം, പന്ഥം), വില്‍മുറിക്കുന്ന പുമാന്‍ ഭര്‍ത്താവാകുന്ന തു മല്‍പുത്രിക്ക് എന്നൊരു പണം ചിത്തത്തില്‍ നിരൂപിച്ചു AR 1. പണക്കാരന്‍ 1. a wealthy man. 2. adj. പ. മുണ്ടു, രണ്ടു പ. തുണി TR. cloth sold for one, two fanam. പണത്തൂക്കം weight of a (gold) fanam (= 2 മ ഞ്ചാടി, 1/10 കഴഞ്ചി). പണപ്പലക a board to count fanams (Cochin). പണപ്രിയം = ദ്രവ്യാഗ്രഹം. പണമാത്രം = പണത്തോളം as much as 1 fanam. പണമാല a necklace of gold fanams. പണമിട CS. = പണത്തൂക്കം. പണം പിടിക്ക to be prized, ഏററം പ'ച്ച തു ണി TR. പണവക cash.

piṇyāγam S. (see foll.) An oil-cake ബദരമിശ്രമായിരിക്കും ഇംഗുദീതരുപി. ഉരുട്ടി പിതാവിനു പിണ്ഡം കഴിച്ചു KR. പിണ്ണാക്ക T. M., vu. പു —, (പിണ്ഡം) cakes of beaten seeds, oil-cake (എള്‍ — തേങ്ങാപ്പി ണ്ണാക്കിന്നു പ്രിയം വലിപ്പിക്ക prov.). പി'൦ കൂത്തും ഒപ്പം prov. മരത്തിന്‍ പി'൦ ഉരുട്ടി പിണ്ഡവും കഴിച്ചു KR. കാട്ടുപിണ്ണാക്കു a plant (= ഐരാണി).

prāṇaǹ S. (പ്ര, അന്‍). 1. Breath; also the other vital airs പ്രാണങ്ങള്‍ (5). 2. life പ്രാണനോടേ നിന്നു കഴികയില്ല TR.; പ്രാണനോടേ തന്നേ മൂടിക്കളഞ്ഞു Mud. buried alive. പ്രാനെ വിടുക TR. അവന്‍ പ്രാ. ഒഴി ച്ചതു VetC. died, ആ ഹേതുവായി പ്രാ. പോ യ്ക്കിടക്കുന്നു KR. life is forfeited. പ്രാ. നീക്കുക, എടുക്ക TR. to execute. അവരെ പ്രാ. ശേഷി പ്പിക്കേണം എങ്കില്‍ save alive. പ്രാ. കളക to commit suicide. എന്‍റെ പ്രാ'നെ കളഞ്ഞു കള യും vu. പ്രാണം id. പ്രാണേത്താളം till death — pl. പ്രാണങ്ങള്‍ 1. life, the totality of its organs ഞാനും എന്‍പ്രാ'ളെ ത്യജിച്ചീടുവന്‍, കളഞ്ഞീ ടുവന്‍ AR. 2. as dear as life തന്നുടെ പ്രാ' ളാകുന്ന കന്യക SiPu.; പ്രാ'ളായൊരു കാ ന്തന്‍ CG.; പ്രാ'ളാകും പശുവൃന്ദം CC. പ്രാണഗണം S. = പ്രാണങ്ങള്‍ CC. പ്രാണഛേദം, — നാശം S. loss of life, death. പ്രാണത്യാഗം S. giving up one's life. പ്രാ. ചെയ്യും KU. (see പ്രാണങ്ങള്‍). പ്രാണദാതാ S. granting life. VetC. നീ മമ പ്രാ. AR. my saviour. പ്രാണധാരണം S. preservation of life. Nal. പ്രാണനാഡി B. mombr. virile. പ്രാണനാഥന്‍, — നായകന്‍ Nal. the husband. പ്രാണപണയം jeopardy. പ്രാ'മായ പോരോട്ടം life & death struggle. പ്രാണപ്രയാണം S. death പ്രാ. അടുത്തു AR. പ്രാണപ്രിയ f. dear as life, the wife. പ്രാണബന്ധു the dearest friend. VCh. പ്രാണഭയം 1. fear of death പ്രാ. കൊണ്ടു കര ണം ചെയ്തു കൊടുത്തു TR. 2. danger to life (f. i. the കൂററുഫലം of ചിങ്ങ സങ്ക്രാന്തി is പ്രാ. to those born in Mithunam) astrol. പ്രാണവല്ലഭന്‍ PT. = പ്രാണനാഥന്‍. പ്രാമവേദന agony എലിക്കു പ്രാ. prov. പ്രാണസങ്കടം extreme jeopardy പ്രാ'ത്തിങ്കല്‍ ഉണ്ണാം Anach. ഊണികള്‍ക്കു രണം എന്നതു കേട്ടാല്‍ പ്രാ. ChVr. agony. പ്രാണസഞ്ചാരം extreme pain. പ്രാണസംശയം S. danger of life പ്രാ. പൂണ്ട Bhg. പ്രാ. വന്നു ഭവിക്കുന്നേരം Nal. പ്രാണസമ KR. = പ്രാണപ്രിയ. പ്രാണസ്ഥലം a dangerous spot (= മര്‍മ്മം).

priyam S. (Ge. philo, G. freien). 1. Dear എനിക്കു പ്രിയന്‍ m., പ്രിയ f. also the wife ഭരതനോടു നീ പ്രിയങ്ങളല്ലാതേ ഒരിക്കലും ഒ ന്നും പറഞ്ഞു പോകല്ല KR. 2. dear, high in price നെല്ലു പ്രിയമാകുന്നു V1.; പ്രി. വലിക്ക to praise an article for sale, തേങ്ങാപ്പിണ്ണാക്കിന്നു പ്രി. വലിപ്പിക്കേണ്ടാ prov. 3. wish മല്‍പ്രി. വരുത്തുക Bhr.; മല്‍പ്രി'മായതിച്ചെയ്തതു വിപ്രി യമല്ല CG. 4. affection പ്രി. കാട്ടുക to show love. പ്രിയാപ്രിയങ്ങളെ വിചാരിയാതേ KR. impartial. പ്രിയപ്പെടുക to be fond of. ചോ ററിനെ പ്രിയമാകുന്നു likes riceVl. പ്രിയതമം Superl. ( & പ്രേഷ്ഠം) dearest. പ്രിയ തമതന്നേ തിരഞ്ഞു KR. a wife. — Compr. പ്രിയതരം PT. പ്രിയകാരി, പ്രിയങ്കരം showing love. പ്രിയവാദി m., — നി f. speaking kindly. Nal. പ്രിയാളു Nal. a tree (=മുരള്‍). പ്രീണനം petting, caressing. Bhg. പ്രീതം part. pass. 1. delighted, contented അ തിപ്രീതയായി AR. എന്നേകുറിച്ചു പ്രീതന്‍ എങ്കില്‍ KR. അവനെ പ്രീതനാക്കണം PT. gain him. 2. loved. പ്രീതി 1. gratification ആയവണ്ണം ദ്വിജപ്രീ തിചെയ്തു SiPu.; ശിവപ്രീതിയായ്വരും = പ്ര സാദം contentedness. ധാത്രിയെത്തന്നേ കൊ ടുത്തുവെന്നാകിലും പ്രീതി വരാതവര്‍ക്കു Mud. they are not satisfied. പ്രീതിപൂണ്ട AR. തേഷാം പ്രീതി വരുത്തുക PR. to propitiate, പിതൃക്കളെ പ്രീ. വരുത്തുക Brhmd. 2. love നമ്മോടു പ്രീതി ഉണ്ടായിട്ടയച്ച കത്തു TR. a friendly letter (=പ്രേമം). പ്രീതികാരി as മമപ്രീ. AR. gratifying me. — പ്രീതിമാന്‍ gratified, affectionate. പ്രേക്ഷ S. (പ്ര, ൦രംക്ഷ). Seeing, spectacle പ്രേക്ഷകന്മാര്‍ക്കു കാട്ടിക്കൊടുത്തു Mud. to the spectators. പ്രേതം S. (പ്ര, ഇതം). 1. Dead പ്രേതകാര്യങ്ങള്‍ ചെയ്ക KR. പ്രേതകൃത്യങ്ങള്‍ AR. = ശേഷക്രിയ obsequies. പ്രേതനായുള്ളൊരു മന്നവന്‍ CG. പ്രേതം (or ശവം) വീണിരിക്കുന്നു vu. a violent death has occurred. 2. a ghost, goblin. പ്രേ തബാധ possession by demons. പ്രേതകോപം ശമിപ്പാന്‍ തിലഹോമം etc. PR. പ്രേതാധിപന്‍ S. Yama പ്രേ'നും വധിക്കയി ല്ലെന്നുമേ PatR. (he is so fair that etc.). അവരെ പ്രേതരാജാവിന്നു കാഴ്ചവെച്ചു Bhg. killed.

bhāvana S. (caus. of ഭു). 1. Effecting; power of representing to oneself, imagination. ഭാ. തന്നാലേ പുല്കി CG. not bodily, ഭാ. യാലേ വന്ദിച്ചു Bhr. inwardly. In Vēdānta ബ്രഹ്മഭാ. is the realization of the All One, അസംഭാ. its first enemy, the fancy of the difference of things, സംശയഭാ. want of implicit reliance on the Guru, വിപരീതഭാ. the thought of body, I, world, as if they were realities, etc. KeiN. ഭാ. കൊണ്ടു തന്നേ സര്‍വ്വവും ഉണ്ടാകുന്നു Bhg. 2. reflection, meditation മാമുനിമാര്‍ മൌലി യില്‍ ചേര്‍ക്കുന്നു ഭാ. യാലേ ഈ പാദപരാഗം, കേവലയായൊരു ഭാ. തന്നിലേ മേവി നിന്നു CG. confined himself to one meditation. ഭാവി S. (ഭൂ) 1. future; fut. tense (gram.).— ഭാ. വാക്യം.prediction. 2. (ഭാവം) holding & expressing a sentiment പ്രിയഭാവിയായി രിക്ക VCh. — ഭാവിനി S. a fine woman. denV. ഭാവിക്ക 1. to represent, exhibit, show കേട്ടില്ല എന്നു ഭാവിച്ചു Bhr.; കേട്ടതു ഭാവി യാതേ PT.; ശോകരോഷാദികളെ ഭാവിച്ചു Mud. (felt or feigned). കെട്ടി ഞാന്നു ചാവ തിന്നായി ഭാ. Mud. act as if you hanged yourself!; so neg. കാണാതേ ഭാ. to feign to believe yourself unseen. — കലശല്ക്കു ഭാ. MR. to show fight. രാജാവു ചിരിക്കുന്നതു പോ ലേ ഭാവിച്ചു കൊല്ലും though he appear to smile. 2. to assume (=അഹംഭാവം?). അ ന്യോന്യവാഞ്ഛിതം കൊണ്ടു ഭാ'ച്ചു ഘോഷി ച്ചു Nal. claimed each the preference for his choice. 3. to intend നാളെ സ്വയംവരം ഭാവിച്ചിരിക്കുന്നു Nal. സേവയും ഭാവിച്ചു Bhr. (a dog seeking a master). Chiefly Dat. ഊണിന്നു ഭാവിച്ചു KR. (=ഉണ്മാന്‍). ഭക്ഷണ ത്തിന്നു ഭാവിക്കുന്പോള്‍ TR. പടെക്കു Bhr. സന്ധിക്കു ഭാവിക്കില്‍ ChVr. resolve & prepare for. ഭാ. വേണ്ട അതിന്നിനി Sah. don't hope for it. ഭാവിതം part. pass, of prec. (also: got, mixed). ഇതിപ്പോള്‍ വന്നതും എനിക്കു ഭാ. KR. hoped for. CV. ഭാവിപ്പിക്ക f. i. അവര്‍ക്കു സങ്കടം മനതാ രില്‍ ഭാവിപ്പിച്ചീടും Nal. I should grieve them (al. സംഭവിപ്പി —). ഭാവുകം S. happy= ശുഭം, സുഖം.

bhōǰaǹ S. (ഭുജ്). Liberal; N. pr. a king of Ujjaini. ഭോജനം S. eating ഭോ. കഴിഞ്ഞൊഴിഞ്ഞാശു പോകരുതു Bhr. food; a meal of rice etc. ഭോജനപ്രിയന്‍ a glutton, gormand. ഭോജ്യം S. edible, victuals. അന്നാദിഭോ'ങ്ങള്‍ ഭുജിപ്പിച്ചു Bhg.

manam, Tdbh. of മനസ്സു. 1. Mind ഒരു മന മായിരിക്ക etc. മ. അഴിഞ്ഞു Bhr. melted by love, അവളില്‍ — VetC. he loves her. മ. മുറിഞ്ഞു we are no more friends. മ. പൊറുക്ക to have patience, to pardon. മ. ചേരുക to feel united. കളിവാക്കു മ. ചേരാതവരോടു പറകൊല്ല Anj. (also indisposed for it). മഹീപതിയുടെ മനവും ധരിച്ചാല്‍ VyM. have his opinion. മനമുളളവന്‍ resolute. മനമറിയാതേ without will or malice. മ. ചൊല്ലു B. supposition. കല്ലുകൊണ്ടോ മ. Bhr. the heart. 2. the stomach or appetite മ. കെ ട്ടു Mud. disgusted. മ. പിരിക, പുളിക്ക, മറിക nausea. മ. എടുക്ക = കാലുക. മനക്കരുത്തു fortitude മ. ഏറും മൌര്യന്‍ Mud.; മ. ഇല്ല V2. pusillanimous. മനക്കലകം perturbation of mind മനക്കാണ്പു CG. will = അക—, ഉള്‍ക്കാ—the mind. മനക്കാതല്‍ id. മ. മയക്കിനീ, മ. മദ്ധ്യേ വസി ക്കേണം CG. also മനക്കുരുന്നു. മനക്കേടു disinclination, aversion. V1. മനക്കോള്‍ (loc.) strong emotion. മനഗുണം = മനോഗുണം, as മ. ഉണ്ടായിരിക്കേ ണം (epist.) മനതണ്ടു RC. the mind; so ചിന്തിച്ചു മനതാ രില്‍ KR., മനതളിര്‍ Bhr. മനദോഷം V1. malice മ. കാട്ടുക (opp. മന ഗുണം. — മനദോഷക്കാരന്‍ No. മനന്തിരിച്ചല്‍, — ന്തിരുത്തല്‍ conversion, Nasr. മനപ്പകര്‍ച്ച change (also distemper) of mind. മനപ്പൊരുത്തം congeniality, harmony. മനപ്രിയം V1. tender love. മനമാടുക the heart to fail, cowardice. മനമിടുക്ക് V1. firmness of mind. മനന്പിരിച്ചല്‍, — ന്പിരള്‍ച, — ന്പുളിപ്പു, — മ്മറി ച്ചല്‍ nausea, met. aversion. മനന്പോതം? Elsholzia paniculata, Rh. മനയില MM., മനയോല GP 75. = മനശ്ശില S. red arsenic. മനവിശ്വാസത്തോടേ SiPu. devoutly.

mal S. (mat = from me). My മല്‍ക്കൈകള്‍ RS. മല്‍പ്രിയന്‍, മദര്‍ത്ഥമായി KR. for me. മല്‍കുണം S. = മക്വണം.