anδaḥ, anδar S. (Entos; intus) Inside, in comp. f. i. അന്തഃശുചാ AR. with inward grief. അന്തഃകരണം 1. the inner organ, heart, mind (including മനഃബുദ്ധി അഹങ്കാരം ചിത്തം) അ'ത്തിന്നുണ്ടായി രണ്ടു നാമം viz. മനസ്സ്, ബുദ്ധി KeiN. അ'ത്തില്‍ ചിന്തി ച്ചാന്‍ Mud. അ'ത്തില്‍ വരുത്തിക്ക consider അ'ത്തില്‍ നിശ്ചയമായിട്ടു ബോധിക്കും TR. you will surely perceive (hon.) 2. favor. (= മനസ്സ്) ഗവര്‍ണര്‍ സായ്പവര്‍കളെ അ. വ ര്‍ദ്ധിച്ചു വരെണം TR. അന്തഃപുരം women's appartment in palace. അന്തഃപുരികമാര്‍ females of the palace. അന്തഃപുരങ്ങളില്‍ വിശ്വാസം Nal 4. faith in women.

anδaṇaǹ T. M. (beautiful, cool?) A Brahman. അന്തണോത്തമ SG. അന്തണന്മാ രില്‍ വിശ്വാസം SiP 3.

anyōnyam S. (അന്യഃ അന്യം) 1. One another, mutually. അന്യോന്യാശ്രയം mutual dependence. അന്യോന്യവിശ്വാസം TR. 2. friendship, അ. വരുത്തുക to be friend V1. ചാവടിക്കാര്‍ കളളന്മാരെ അന്യോന്യമായി പാര്‍പ്പിച്ചു TR. lived on good terms with. അ വരെ അ. ആക്കി gained over TR. 3. an ആ യുധാഭ്യാസം (= മുഷ്ടിയുദ്ധം) V1. അന്യോന്യക്കേടു enmity V1. (2).

avišvāsam S. Distrust. അവിശ്വാസ്യം not to be relied on; also ആ വാക്കു വളരെ അവിശ്വാസമാകുന്നു MR. അവിശ്വാസി unbeliever.

āṇa 5. (Tdbh. ആജ്ഞ) 1. Command. നമ്മുടെ ആണയും ആജ്ഞയും ലംഘിച്ചു, കുന്പ ഞ്ഞി ആണ തിക്കരിച്ചു TR. 2. oath, adjuration. വിശ്വാസം വരുവാന്‍ ആണ സത്യവും ചെയ്തു തരാം TR. പൊളിയാണ perjury. ആണയിടുക 1. to swear പളളിയെ പിടിച്ച്, അപ്പനെ പിടിച്ച് ആണയിടുക V1. also with Acc. ഗുരുവിനെ ആണയിട്ടാന്‍ swore by. CV. ആണയിടുവിക്ക to put on oath. 2. to adjure, also cite, arrest. കുന്പഞ്ഞിപേര്‍ക്ക് ആണയിട്ടു തടുത്തത് അവര്‍ കൂട്ടാക്കാതെ TR. അവന്‍റെ മേല്‍ തിരുവാണയിട്ടു (formula: വീരകേരളന്‍ പുറത്താണ, പൊന്തന്പുരാനാ ണ etc.) 3. by, f. i. കണ്ണാണ, ഗുരുവാണ, എന്നാണ നിന്നാണ നേരാങ്ങളേ TP. തന്നാ ണ ഞാന്‍ എന്നുടെ കണ്ണു രണ്ടാണ ന്യാദൃശ ന്മാര്‍ക്കറിയിക്കയില്ല CC. നിങ്ങളാണ, ശിവന്‍ തന്‍ പാദത്താണ CG. രാമപാദാബ്ജങ്ങളാണ AR 2. — often shortened നിന്നാണെനിക്കി ല്ല (po.) I swear by thee, I have it not. Previous page Next page

eǹǹụ (C. T. എന്‍റു √ എ) What day? when? ഞാന്‍ ഒളിച്ചവാറ് എന്നു കണ്ടു AR. എന്നിനികാണുന്നു Bhr. എന്നു പോല്‍ യൌവനം ആളുന്നുതു CG. എന്നു, എന്നെക്കും always. എന്നെന്നും വരിക യില്ല, വിശ്വാസമായി നില്ക്കുന്നത എന്നെ ന്നേക്കും നന്നു TR. for ever and ever. II.

ghāδam S. (ഹന്‍) 1. Stroke, killing as പക്ഷഘാതം = ദ്രോഹം. 2. product of multiplication ഘാ. എന്നും സംവര്‍ഗ്ഗം എന്നും ഗുണന ത്തിന്നു പേര്‍, രണ്ടും ഏഴും തങ്ങളിലുള്ള ഘാ. പ തിനാലു Gan. 3. = കാതം f. i. മുപ്പതു ഘാ. AR. ഘാതകന്‍ 1. destroying (വിശ്വാസഘാതകം treachery). 2. executioner, also ഘാത ന്മാര്‍ & ഘാതുകര്‍, f.i. കഴുവേററുവാന്‍ ഘാ തുകന്മാര്‍ തുടങ്ങുന്നു Mud. Previous page Next page

naṇiččụ So. (C. നണ്‍, T. നള്‍ cold; prh. fresh?) Recently പൊരുത പോര്‍ പോലേ ന. കണ്ടുതില്ല Bhr.; നണിച്ചുണ്ടായ കാര്യം V1. occurring lately. ന. വിശ്വാസത്തില്‍ പുക്ക വന്‍ V2. a new convert. നണിച്ചിട്ടു = പുത്തനാ യി; നണിച്ചതു V2. recent. നണ്ടു = ഞണ്ടു, (T. C. also നള്ളി) A crab.

naṇṇuγa (T. Tu. to be close, നള്‍= നടു) 1. To remember with love & gratitude നണ്ണിവിശ്വാസമോടേ Anj. — നണ്ണാര്‍. 2. to consider അതു നണ്ണിപ്പൊറുക്കേണം Swarg. Kaly.; വീരത ഇതെന്നു നണ്ണി CG.; എന്നുള്ളില്‍ ന. Bhr. thought; (see നെണ്ണുക).

parišu T. M. aC. (Te. parasu, fr. പരി II.). 1. Nature, manner. ഇപ്പ. in signing 'thus' കൊണ്ടാല്‍കൊണ്ട prov.; വിശ്വാസം ഉണ്ടാം പരിചറിയിക്ക AR. = വണ്ണം so that. 2. proper manner. പരിചിനോടു, പരിചോടു in good style, decently. പരിചുപെട Pay. nicely. പരിചുകെടുക്ക 1. to defeat, rout തച്ചു തച്ചാട്ടി പ'ത്തു Bhg 4. 2. to illtreat, torture പണ്ട ങ്ങള്‍ ഒക്കയും പിടിച്ചു പറിച്ചു തച്ചു പ'ത്തു TR. (robbers). — പരിചുകേടു = തോല്വി; also want of character. (I. പരി): പരിഛ്ശദം. S. (പരി) all about one, train, baggage പ'ങ്ങളാല്‍ ഫലം എന്തുള്ളതു എനിക്കും ഇപ്പരിജനങ്ങള്‍ക്കും KR. പരിഛ്ശേദം S. 1. a section, chapter. 2. clear distinction, decision. 3. vu. പ. വന്നു പോയി quite destroyed. denV. പരിഛ്ശേദിക്ക 1. to define, decide ഭഗവാന്‍റെ മഹത്വം പ'ക്കാവതല്ല Bhg.; പുരുഷസാരത്തെ പ'ച്ചീടും ഒരിക്കല്‍ കാ ണുന്പോള്‍ KR. he will be voted the finest man. 2. to cut off കാലപാശം പ Bhg. പരിഛ്ശേദ്യം definable, അപരിഛ്ശിന്നനാ യി Bhg. (past part.) പരിജനം S. people about one, attendants; see പരിഛ്ശദം. പരിജ്ഞാനം S. knowing by experience or exercise, അക്ഷരപ. etc. പരിഞ്ഞു, (T. പരിഞ്ചു) the hilt of a sword V1. പരിഞ്ഞില്‍ (പരു II.) roe of fish = പനിഞ്ഞില്‍. (I. പരി): പരിണതം S. (നമ്) turning round, changed, old; part. of പരിണമിക്ക to assume other shapes. പലവായി പ'മിച്ചൊരജ്ഞാനം KeiN. ignorance in various disguises. പരിണയം S. (നീ) marriage, ദമയന്തിയുടെ പ' യമഹോത്സവം Nal. denV. പരിണയിക്ക to lead around the fire, to marry. പരിണേതാവു the husband. പരിണാമം S. (നമ്) change — ആറു ധാതുക്കളു ടെയും പ'മത്വം ശുക്ലം Brhmd. denV. ഉദരത്തില്‍ ദഹിച്ചു രസമായി പരി ണാമിച്ചീടുന്നു VCh. of chemical changes through digestion, etc. (compare പരി ണമിക്ക). പരിതപിക്ക S. v. n. to grieve, പറഞ്ഞതിന്നേ തും പ'ക്കേണ്ടാ KR. — part. പരിതപ്തം AR. പരിതാപം inward heat; grief, sympathy. CV. സുഹൃത്തുക്കളെ പരിതപിപ്പിക്കാം KR. give pain to. പരിതോ S., — തഃ, all round പരിതോ വിള ങ്ങും CC. പരിതോഷം S. inward satisfaction, പ. പൂണ്ടു Mud. CV. പരിതോഷയാം ചകാര CC. gave joy to. പരിത്തി, see പരുത്തി.

pūrvam S. (പുര & പുരാ). 1. The forepart, front, East. 2. former, old. 3. In Cpds. accompanied or preceded by: നമസ്കാര പൂ. ചൊന്നാള്‍ SiPu. with a bow. മതിപൂ'മ ല്ലാഞ്ഞാല്‍ ക്ഷമിക്കേണം KR. ആദരപൂ. Mud. (മനഃ —, ബുദ്ധി — intentional). പൂ൪വ്വകം S. id. — (2) പൂ൪വ്വകന്മാര്‍ (So. പൂ൪വ്വിക ന്മാര്‍) V1. predecessors. — (3) ഭക്തിപൂ. വീ ണു VilvP. വിധിപൂ'മായി KR. according to law. വിശ്വാസപൂ. VetC. trustingly. പൂ൪വ്വകാലം S. old time. പൂ൪വ്വകാലേ once; lately. പൂ൪വ്വഖണ്ഡം S. the eastern, hilly part of Malabar. പൂ൪വ്വജന്‍, — ജന്മാവു S. an elder brother. ത്വല്‍പൂ൪വ്വജന്മാര്‍ CC. പൂ൪വ്വജന്മം S. a former birth പൂ'ന്മസ്നേഹബ ന്ധേന മേവിനാര്‍ SiPu. a love that seems the effect of having belonged to eaoh other in former births. പൂ൪വ്വദേവന്‍ S. an original God; Asura പൂ'ന്മാ രോടു ദേവകള്‍ നിരക്കേണം Bhg. — പൂ'വാ രതി AR. Rāma. പൂ൪വ്വധനം the capital (money) പൂ'മായി വെ ച്ചുകൊണ്ടു Arb. പൂ൪വ്വന്മാര്‍ the ancestors, predecessors. പൂ. വാ ണു Bhr. MR. പൂ൪വ്വന്മാര്‍ കാലമേ from generations. പൂ൪വ്വപക്ഷം S. the fortnight of the increasing moon (opp. അപര — ). പൂ൪വ്വപദം S. the first member of a compound word. gram. പൂ൪വ്വവല്‍ S. as before VetC. പൂ൪വ്വവൈരം S. old hatred (കുടിപ്പക) പൂ. ഉ ദിച്ചു നൃപനു Brhmd. പൂ൪വ്വശത്രു S. a hereditary enemy, sworn enemy. പൂ൪വ്വശിഖ S. the forelock of the Kērala Brahmans, മങ്കുടുമ KM. പൂ൪വ്വാംഗം S. the face. പൂ. വീണു Vil. prostrated himself. പൂ൪വ്വാചാരം S. ancient customs. പൂ൪വ്വാചികം V1. fate? (prob. പൂ൪വ്വാര്‍ജ്ജിതം S. obtained by former works). പൂ൪വ്വാനുഭവം S. time-sanctioned possession (VyM. limited to 3 generations = 105 years). പൂ൪വ്വാപരം S. 1. East & West, Brhmd. 2. the former & latter പൂ'രവിരോധം പറക V1. to contradict oneself. പൂ൪വ്വാഹ്നം better — ഹ്ണം S. forenoon (6 Nā/?/iγa after പ്രാഹ്ണം). പൂ'ത്തിങ്കല്‍ സാക്ഷ്യം ചോ ദിക്കേണം രാജാവു VyM.

praδi S. (G. pros). 1. Towards, against മാം പ്ര. വിശ്വാസം AR., കാരുണ്യം Brhmd.; ആശ്രമം പ്ര. പോയാന്‍ Bhr.; എന്നെ പ്ര. വ ര്‍ത്തിക്കില്‍ PP. come to me. ഇതിന്‍ പ്ര. പറവാന്‍ പലതുണ്ടു Nasr. objections. പക്ഷിയെപ്ര. ചൊ ല്ലിനാന്‍, അവനെ പ്ര. നിന്ദിച്ചു. Bhr. സ്വസാ രം പ്ര. ചൊല്ലുന്ന കാര്യം Brhmd. about. ഓര ശ്വം പ്ര. തമ്മില്‍ വാദം ഉണ്ടായി Bhr. 2. for, in exchange of ശ്വാക്കള്‍ പാലനെ പ്ര. മരിച്ചു Nasr.; ക്ഷണത്തില്‍ കഴിയുന്ന കാര്യം പ്ര. മോ ക്ഷം ത്യജിക്ക Nasr.; എന്നെ പ്ര. V1. for my sake. അതിന്നു പ്രതിയായിട്ടു വല്ലതും ചെയ്യേ ണം TR. in revenge of. 3. each by each. ദിനംപ്ര., ദിവസന്പ്ര. daily. 4. an opponent

bhāġam S. (ഭജ്). 1. Part, portion എ ന്‍റെ ഭാ. my lot. മക്കളും അനന്ത്രവന്മാരും കൂ ടി ഭാ. ചെയ്തതു, തമ്മില്‍ ഭാ. ചെയ്തു MR. divided the property = പകുതി. 2. side ഒരു പാ ത്തുന്നു TP. on one side; chiefly party അന്യായ ഭാഗമായി എഴുതിക്കാണുന്നു MR. savors of partiality for the plaintiff, അന്യായഭാഗമായി കല്പി ച്ചു; also അന്യായഭാഗം പറഞ്ഞു, ആ ഭാഗം തീര്‍പ്പു കൊടുത്തു MR. in favor of. പ്രതിഭാ. നിന്നു jud. എന്‍റെ ഭാഗമുള്ള രേഖകള്‍, പ്രതിഭാഗം സാ ക്ഷിക്കാര്‍ MR. adj. = പക്ഷം . 3. fathom (T. പാ കം) ൨൦ പാകം നീളം Mpl. = ൨൦ മാര്‍. (പാവു). ഭാഗക്കാര്‍ (൨). എന്‍റെ ഭാ., ഇരുഭാ. MR. = പ ക്ഷക്കാര്‍. ഭാഗധേയം S. 1. a share. 2. fortune ഭാ'ത്തെ വിശ്വാസം ഉണ്ടാകേണ്ടാ Bhr. ഭാ. കൊണ്ടു കാണ്മാന്‍ കഴിവന്നു Nal. ഭാ. പാരം ഉണ്ടു Bhg. = ഭാഗ്യം. 3. B. royal revenue. ഭാഗവതം S. referring to ഭഗവാന്‍ (Višṇu); esp. N. pr. of the Purāṇa, Bhg. ഭാ'തധര്‍മ്മം (ദ്വൈതഭ്രമം ഒക്കയും മിത്ഥ്യ എന്നും etc.). Bhg. — ഭാ'ന്മാര്‍ക്ക് ആനന്ദാമൃതോദയം SitVij. ഭാ'ന്മാരായ ഭഗവത്ഭക്തര്‍ Bhg. worshippers of Bhagavāǹ. ഭാഗി S. 1. sharing; partner തന്‍റെ ഭാഗിയാ യ N. = കൂറുകാരന്‍ MR. 2. = ഭാഗക്കാരന്‍. denV. ഭാഗിക്ക B. = വിഭാഗിക്ക. ഭാഗിനേയന്‍ S. (ഭഗിനി) sister's son. ശൂദ്രനു ഭാ. പിണ്ഡകര്‍ത്താവു Bhr. ഭാഗീരഥി S. (ഭഗീരഥ). Ganga ഭാ. ക്കായി പ റന്നു പോയി Sah.

manam, Tdbh. of മനസ്സു. 1. Mind ഒരു മന മായിരിക്ക etc. മ. അഴിഞ്ഞു Bhr. melted by love, അവളില്‍ — VetC. he loves her. മ. മുറിഞ്ഞു we are no more friends. മ. പൊറുക്ക to have patience, to pardon. മ. ചേരുക to feel united. കളിവാക്കു മ. ചേരാതവരോടു പറകൊല്ല Anj. (also indisposed for it). മഹീപതിയുടെ മനവും ധരിച്ചാല്‍ VyM. have his opinion. മനമുളളവന്‍ resolute. മനമറിയാതേ without will or malice. മ. ചൊല്ലു B. supposition. കല്ലുകൊണ്ടോ മ. Bhr. the heart. 2. the stomach or appetite മ. കെ ട്ടു Mud. disgusted. മ. പിരിക, പുളിക്ക, മറിക nausea. മ. എടുക്ക = കാലുക. മനക്കരുത്തു fortitude മ. ഏറും മൌര്യന്‍ Mud.; മ. ഇല്ല V2. pusillanimous. മനക്കലകം perturbation of mind മനക്കാണ്പു CG. will = അക—, ഉള്‍ക്കാ—the mind. മനക്കാതല്‍ id. മ. മയക്കിനീ, മ. മദ്ധ്യേ വസി ക്കേണം CG. also മനക്കുരുന്നു. മനക്കേടു disinclination, aversion. V1. മനക്കോള്‍ (loc.) strong emotion. മനഗുണം = മനോഗുണം, as മ. ഉണ്ടായിരിക്കേ ണം (epist.) മനതണ്ടു RC. the mind; so ചിന്തിച്ചു മനതാ രില്‍ KR., മനതളിര്‍ Bhr. മനദോഷം V1. malice മ. കാട്ടുക (opp. മന ഗുണം. — മനദോഷക്കാരന്‍ No. മനന്തിരിച്ചല്‍, — ന്തിരുത്തല്‍ conversion, Nasr. മനപ്പകര്‍ച്ച change (also distemper) of mind. മനപ്പൊരുത്തം congeniality, harmony. മനപ്രിയം V1. tender love. മനമാടുക the heart to fail, cowardice. മനമിടുക്ക് V1. firmness of mind. മനന്പിരിച്ചല്‍, — ന്പിരള്‍ച, — ന്പുളിപ്പു, — മ്മറി ച്ചല്‍ nausea, met. aversion. മനന്പോതം? Elsholzia paniculata, Rh. മനയില MM., മനയോല GP 75. = മനശ്ശില S. red arsenic. മനവിശ്വാസത്തോടേ SiPu. devoutly.

manukka M. (Te. മനുചു to revive, preserve?). To pat, caress, soothe an elephant V1. മനോകര്‍ണ്ണിക (manō = മനസ്സ് S.) Mind, Bhg. = മനതാര്‍, (S. മനഃകര്‍ണ്ണിക). മനോഖേദം inward grief = മനോദുഃഖം ChVr. മനോഗതം S. thought, wish നിന്മ. Bhr. മനോഗുണം S. kindness, benignity V2. മനോഗോചരന്‍ S. mere object of the mind. VilvP. മനോജന്‍ S. = മനസിജന്‍ Kāma. മനോജയന്‍ S. overcoming himself. മ'നാ യൊരു ശിഷ്യന്‍ SidD. abstemious; also മനോജയം Bhg. മനോജവം S. swift as thought. മനോജ്ഞം S. pleasing, fine. മനോദോഷം S. malice; മ. വെക്ക V1. to keep anger. മനോനിഗ്രഹം subduing one's own soul, Bhg. മനോപാഠം learning by heart (opp. ഏടുപാഠം). മനോപൂജ ചെയ്തു Bhg. inward worship. മനോബലം S. strength of mind. മനോഭവന്‍ S. Kāma = മനോജന്‍, f. i. മനോഭ വക്ലേശം സഹിച്ചു Nal. മനോഭീതന്‍ a coward നീ ഇത്ര മ. ChVr. മനോമയം S. spiritual. മനോരഞ്ജന S. friendliness, agreeableness മ. രഞ്ജന എങ്കില്‍ ചാണകക്കുന്തിയും സ മ്മന്തി prov. മനോരഞ്ജിതര് TR. (complimentary style) loved by all, popular, agreeable. മനോരഥം S. heart's joy, wish മ. ചിന്തിക്ക (=മനോരാജ്യം), മ. സന്തതിക്കാകാ PT. to indulge in forming wishes & hopes മനോരമം S. delightful. മനോരമേ Voc. f. Mud. മനോരമ്യം winning, pleasing. മനോരാജ്യം S. building air-castles മ. ചിന്തി ക്ക, വിചാരിക്ക; മൃഗങ്ങളും തന്‍റെ മ. കഥി ക്കും PT. വില്ക്കാം എന്നൊരു മ. ഉണ്ടായി MR. ഉളളില്‍ ഓരോ മ. നിറെച്ചു SiPu. മനോല No. = മനയോല, മനശ്ശില. മനോവികാരം S. changing emotion. മ'മില്ലാ തേ V2. unbiassed. മനോവിശ്വാസം S. self-confidence ൦രംശ്വര ന്മാര്‍ക്കുപോലും തന്‍ മ. കൊണ്ട തപസ്സ് ഒക്ക വേ പോയീടുന്നു Bhg5. മനോവൃത്തി volition, Chintar (ഏകീകരിക്ക 166 App. മനോവേഗം S. quick as thought. മനോസംശയം Bhg 11. = മനസ്സംശയം. മനോഹതന്‍ S. disappointed. മനോഹരം S., മനോരം, മനാരം vu. 1. charming, captivating, lovely; f. മ'ര & — രി V1.; പത്മജാമനോഹരന്‍ AR. 2. elegance, cleanliness — മനോരക്കേടു slovenliness. മനോഹാനി S. id. മ.യാം കടാക്ഷം Nal. a ravishing look. മന്തം = മന്ദം as മ. മറിച്ചല്‍ B. forgetfulness. മന്തല്‍മീന്‍ the sole fish. മന്താരം see മന്ദാരം. മന്തി T. M. A blackfaced monkey, (see മന്തു 3.)