anubhavam S. 1. Enjoyment, experience, പ്രത്യക്ഷ അനുഭവം ഉളള കോല്ക്കാര്‍ MR. the peons who see it daily, നരകാനുഭവം suffering hell-punishment. 2. produce, all advantages arising from possession, ഏറിയ കാ ലം അനുഭവം പ്രമാണമാകകൊണ്ടു TR. as his possession is proved. വൃശ്ചികമാസം നെല്ല് അ. തുടങ്ങും TR. the rice harvest. കായനുഭവം the produce of a tree (one of the 4 ഉഭയം‍) ഫല ങ്ങള് അനുഭവക്ഷയം വന്നാല്‍ MR. when they bear less. അ.ഏറേ ചെന്നതു tree in full bearing. 3. fruit tree. അനുഭവങ്ങള് വെച്ചു MR. planted the parambu. 4. grant of a land at a pepper corn rent in reward of service, also symbolical present of a betel or cocoanut at the time of executing a deed W. അനുഭവിക്ക 1. v. a. to enjoy or suffer, possess. മുറി ഏററത് ഏതുപ്രകാരം അനുഭവിച്ചു MR. how did you come by it? പണംപോലും കി ട്ടി അനുഭവിപ്പാന്‍ സംഗതി വന്നില്ല TR. 2. v. n. മര്യാദയായി വെച്ചിരുന്നത് ഒക്കയും നമുക്ക് അനുഭവിച്ചു വന്നു TR. enjoyed all the rights. അനുഭവിപ്പാറാക്കി തരേണം TR. put us into possession. നിയോഗം പാലി ക്കുന്ന ജനത്തിന്നു നാശങ്ങള് ഒന്നും അനുഭ വിക്ക ഇല്ല Bhr. ജീവനു ദുഃഖം വന്നനുഭവി ച്ചീടും ChR. C. V. അനേക സേൗഖ്യങ്ങള് അനുഭവിപ്പിച്ചു make to enjoy, പുരാ ചെയ്തതെല്ലാം അവനെ അനുഭവിപ്പിക്കും KR. render to, avenge on him.

alēbaġaǹ S. Indesoribable, or all-pervading പരമാത്മാവ് or ജീവന്‍ ആകാ ശതുല്യന്‍. AR 4.

ādhāram S. (ധര്‍) 1. Support, prop, base ആ. പിടിക്ക V1. to take refuge. കഴിവാന്‍ ആ. ഇല്ല TR. the country is too insecure. ബോധിപ്പിപ്പാന്‍ ആധാരം ഇല്ല TR. we have not the means to pay. 2. the 6 or 12 chief regions of the human body, 'location' of the വായു (= നില) ആ. ആറിന്‍റേയൂടെ വിളങ്ങും ജീവന്‍ Anj. 3. M. document, bond, deed (also ആധാരിക, പ്രമാണം, കണക്കോല) എ ന്‍റെ തെളിവ് ആധാരരൂപേണ ആകുന്നു MR. I prove my case altogether by documents. കീഴാധാരം, അടിയാധാരം documents of former transfer of property.

ābhāsam S. (√ ഭാസ splendour, deceptive appearance). M. Low, vulgar സം സ്കൃതമൊഴിയുടെ ആഭാസം Arb. corruption (= തത്ഭവം) ആ. ആയപുര MR. mean building. സാക്ഷിക്കാര്‍ ആഭാസന്മാര്‍ MR. കുലഹീനനാ യുള്ളോരാഭാസന്‍ എതിര്‍ക്കാമോ Bhr. ആഭാസ കുലത്തിങ്കല്‍ ജനിച്ചു KR. — In phil. the individual soul is ആഭാസജീവന്‍.

ubādhi S. (= ഉപധി) 1. Fraud, condition, supposition. ഇങ്ങനേ ഉ. വശാല്‍ പ്രമാ ണഫലങ്ങള്‍ അതതായിട്ടു കല്പിക്കാം Gan. according to the case put. — Acc. to Vēdāntists കാര്യോപാധി ആകുന്നു ജീവന്‍, ധന്യകാരണോ പാധി ഈശ്വരന്‍ KeiN. 2. Māyā, disguise of spirit, body കന്പിതോപാധി പോയാല്‍ ജീ വ൯ ആത്മാവില്‍ ചേരും KeiN. God is നിരുപാധികന്‍ CC. സ൪ വ്വോപാധി AR. den V. മൂന്നു പാത്രത്തില്‍ ഉ'ച്ചുവെച്ച ദ്രവ്യം കൊണ്ടു പൂജിക്ക Bhg. Previous page Next page

kammaǹ 1. (കമ്മു 3.) Worker, warrior കമ്മരുടെ മാ൪വ്വിടത്തില്‍ തച്ചു RS. (in battle). അക്കമ്മന്‍റെ ജീവനും പോയിതു CG. said of an Asura. ആനക്കമ്മന്മാരേ രാക്ഷസരേ RS. (call of Hanumān) you men of elephant strength! 2. loc. = ചെന്പന്‍ a reddish poor soil found here & there under the sand of the coast.

čaṇṇala (Tdbh.; ശൃംഖല) Chain. അ വനെ ച'യിലിട്ടു TR. had him hand-cuffed, also ച. യിട്ടു, ച'ക്കിട്ടു, ച'ലെക്കാക്കി old. മൂന്നുകൊ ല്ലം ച. വിധിച്ചു, കൊടുത്തു imprisonment.—met. ൩ ച. തളെക്കുന്ന ജീവനെ GnP. (= ൩ കര്‍മ്മ ങ്ങള്‍, gold-, iron-& mixed chain). ചങ്ങലപ്പുറത്തഴി N. pr. mouth of കന്നെററി river, boundary of Middle Kēraḷa KU. ചങ്ങലംപരണ്ട (T.— പി —) Cissus quadrangularis GP 64. ചങ്ങലമരം loc. = ചവിട്ടുമരം&ഊര്‍ച്ചമരം q. v. ചങ്ങലവട്ടക brass lamp. ച'ട്ടയും കത്തിച്ചു TP. also വെള്ളിച്ചങ്ങലവിളക്കു TR. ചങ്ങു V1. a small chain to which to hang keys etc.

čil S. 1. (to mind) Mind, intelligence, also ചിത്തു; esp. in comp. ചിഛ്ശക്തി KeiN.— അവി ദ്യാരൂപത്തിലേ ചിഛ്ശായയല്ലോ ജീവന്‍ KeiN. has only the appearance of mind. — നിന്‍റെ ചിത്തകതാരിങ്കല്‍ KR., VCh.— ചില്‍ഘനനാ യോനെ വാഴ്ത്തി CG. who is solid mind, nothing but mind = ചിന്മാത്രന്‍; (നിത്യാഭ്യാസ ത്തില്‍ ഏവം ചിന്മാത്രനായിവരും KeiN. mere spirit); so ചില്‍പുമാന്‍, ചിന്മയന്‍, ചില്‍സ്വ രൂപന്‍ AR. of Vishṇu, ചില്ക്കാതല്‍ RS. 2. S. ചിദ് (ച + ഇദ്) also, event in കിഞ്ചില്‍ etc.

čīmaǹ (Tdbh., ജീവന്‍) TP. ചീമത്തു vu. bodily strength (ശ്രീമത്തു ?) Previous page Next page

čīvūri (ജീവന്‍?) Breath, vu. ചീ. ക ഴിച്ചില്ല gave no sign of life; had his mouth stopped.

ǰīvaǹ S. (G. zaō, L.vivo) 1. A living being, pl. പല ജീവന്മാര്‍ GnP.; ഇജ്ജീവന്മാര്‍ we men.; also വനത്തിലേ ജീവങ്ങള്‍ നന്ദിച്ചു CG. 2. life, individual soul. ഇപ്പോള്‍ ജീവ നോടു കൂടേ ഇരിക്കുന്നവര്‍ MR. the now living. കണ്ടൊരു വാതില്‍ പുറപ്പെട്ടു ജീവനും മണ്ടിന ടന്നു പുറത്തുമായി CG. — met. ശ്രംഗാരത്തിന്‍ ജീ. തിങ്കള്‍ CG. ജീവകം living; a foreign med. root GP 60. one of the അഷ്ടവര്‍ഗ്ഗം, named with ഇടവകം (= തിരുനാമപ്പാല). ജീവജാലം (1) host of living creatures, ജീ'ങ്ങള്‍ MC. ജീവത്ത് (part.) living; ജീവഛ്ശവം a corpse whilst alive (അവര്‍ ജീവശവങ്ങളായി vu.) Bhg. ജീവധാരണം sustentation of life ജീ. എനി ക്കിനി വേണ്ട CC. അപ്പുകള്‍കൊണ്ടു മാത്രം ജീ. ചെയ്തു Nal., so ജീവനെ ധരിച്ചു Nal. maintained life. ജീവനം 1. life എന്നുടെ ജീ. നിന്നുടെ കയ്യില്‍ CG.; സ്വാമികാര്യം തന്നെ ജീ. എന്നു നടക്കു ന്നു TR. counting it our life. ഗോവിന്ദന്ത ന്നുടെ ജീ'മായല്ലോ കേവലം മേവുന്ന പാ ണ്ഡവന്മാര്‍ CG. ജീവനകാംക്ഷ KR. = മൃത്യുഭ യം in war. 2. means of life (= ജീവനോ പായം), livelihood ജീ'ത്തിന്നു ഉപായം ഇ ല്ലാതേ ജീവനവൃത്തി എങ്ങനേ കഴിച്ചു വരു ന്നു jud. TR. ജീവനാശം death; ജീ. വരുത്തി കളയും MR. kill. ജീവന്മുക്തന്‍ (ജീവത്ത്) emancipated whilst alive, as a ബ്രഹ്മവിത്തു KeiN. ജീവന്മുക്ത യായിനാള്‍ AR. (without first dying). — ജീവന്മുതന്‍ AR. dead whilst alive, as an ungrateful son. ജീവനില = Marmam; station of life. ജീവന്തി a. med. root GP 60. = അടപൊതിയന്‍. ജീവരക്ഷചെയ്ക KN. സ്ത്രീയുടെ to preserve alive. ജീവരാശികള്‍ = ജീവജാലങ്ങള്‍. ജീവലംഘന death, ജീ. വിധിക്ക CC. ജീവസ്ഥാനം (= മര്‍മ്മം) a joint. ജീവഹിംസ ചെയ്ക to destroy life. ജീവാക്ഷരം a vowel (gram.). ജീവാത്മാവു KeiN. the individual soul (പരമാ ത്മാ the soul of the world). ജീവി a living being; (ഗോജീവി living by cattle). denV. ജീവിക്ക 1. to live ജീവിച്ചാല്‍ മതി എ ന്ന് ഓടുക KR.; താതനു ഞാന്‍ ജീ'ച്ചിരിക്ക വേ AR.; ജീ'ച്ചേന്‍ ഇത്രനാളും Bhg.; ജീ'ച്ചു കൊള്‍വാന്‍ എന്തിനി നല്ലതു Bhr. to save our lives. 2. to come to life ജീ'ച്ചെഴുന്നീ ററു Bhr., പെണ്ണും ആ നേരം തന്നേ ജീ'ച്ച ങ്ങെഴുനീററു VetC. — രാഘവന്മാരെ ജീ'ച്ചി രുത്തുവാന്‍ AR. to resuscitate. 3. to live upon വൈദ്യന്‍ വ്യാധിതങ്കല്‍. Bhr. CV. ജീവിപ്പിക്ക to quicken പോരില്‍ മരിക്കും അസുരരെ ജീ'ച്ചീടും Bhr.; മരിച്ച ജനങ്ങളെ വാമനേത്രംകൊണ്ടു ജീ'ച്ചു SitVij.; ഇന്ദ്രനാല്‍ വധിച്ചാശു ശുക്രനാല്‍ ജീ'ച്ച മഹാബലി Bhg. കഞ്ഞിയിലും പാലിലും ജീ'ച്ചു TP. nursed the patient most tenderly. ജീവിതം (part.) 1. living; quickened. 2. life ജീവിതകാലം lifetime. ഗമിക്ക നീ ജീവിത കാമന്‍ എങ്കില്‍ CC. if you wish to live, ജീ വിതാശയും വിട്ടു Bhg. — ജീവിതേശന്‍ husband, Previous page Next page

taiǰasam S. (തേജസ്സ്) Consisting of light & power, ഇക്കായം മേവും ജീവന്‍ തൈ ജസനാകുന്നതു KeiN.

nirūbaṇam 1. Determining. 2. consideration. എല്ലായ്പോഴും നി'ത്തിന്നു സം ഗതിയാകും TR. grateful remembrance. മന്ത്ര ശാലയില്‍ പുക്കു തുടങ്ങി നി. Bhr. began to consult. നിരൂപം T. Te. V1. (see നിരൂപം) a royal letter. denV. നിരൂപിക്ക, (നിരീക്ക TR.) 1. to consider. അവരുമായി നി. TR., കൂടിനി. V1. to consult. ഡീപ്പുമായി കണ്ടു നി'ക്കേണ്ടതിന്നു പോകുന്നു TR., മന്ത്രശാലയില്‍ ഇന്നു നി'ച്ചു വന്നിങ്ങറി വിച്ചാര്‍ KR., വിദ്വാന്മാരോടു. Bhr., ഗ ണിതക്കാരോടു നി. Mud., സഭയായി നി. 2. to think. നിന്നേ പിരിഞ്ഞതു നിരൂപിച്ചു ദു:ഖിച്ചു AR. about the separation (=വി ചാരിച്ചു). ആയതു നി'ച്ചു TR. on account of that. നിരൂപിച്ചാല്‍ VCh. well considered (=ഓര്‍ത്താല്‍, അല്ലോ). നിരൂപിച്ചേക്കേ ണം ChVr. keep in mind. 3. to meditate on, pray to അച്ചനെ നി. etc. TP. CV. ഈ വര്‍ത്തമാനം തങ്ങള്‍ക്കു പരമാര്‍ത്ഥമായി നിരൂപിപ്പിപ്പാന്‍ സംഗതി ഉണ്ടു TR. I must lay this case fully before you. സാക്ഷിക ളെ നിരൂപിപ്പിക്കാതേ VyM. (=ഓര്‍മ്മപ്പെടു ത്താതേ). (നിര്): നിരൃണം S. undeserved, നിരൃണാ തവകരുണ CG. നിരൃതി S. dissolution, & its genius, who rules the SW. quarter നി. കോണ്‍, നി. മൂല Gan. നിരെക്ക see നിര —. നിരോഗശരീരന്‍ S. (നിര്‍) Healthy. Brhmd. നിരോധം S. (നി) 1. Confinement, മലമൂത്രനി രോധങ്ങള്‍ Nid. obstruction. 2. suppression. denV. നിരോധിക്ക, f.i. അന്യദാരങ്ങളെ കോ ട്ടയില്‍ നി'പ്പാന്‍ KR. to shut up, (see നി രുദ്ധം). (നിര്‍): നിര്‍ഗ്ഗതി S. destitution നി. ആക്കി Nal. നിര്‍ഗ്ഗന്ധം S. scentless V1. നിര്‍ഗ്ഗമം S. going out. നി. തുനിഞ്ഞു Bhr. set out. denV. നിര്‍ഗ്ഗമിപ്പതിന്നു കഴിവു Mud. a way to get out. നിര്‍ഗ്ഗുണം S. 1. without qualities — നിര്‍ഗ്ഗുണ ധ്യാനം Bhg. absolute — നിര്‍ഗ്ഗുണന്‍ Bhr. God. 2. useless അരക്കരില്‍ സാമം നി. KR.; നി'ന്‍ PT. (opp. സല്‍ഗുണന്‍). നിര്‍ഘൃണന്‍ S. unfeeling. നി'നായ്തീര്‍ന്നു Nal. cruel. നിര്‍ജ്ജനം S. withoutmen. നിര്‍ജ്ജനദേശം Bhg., Mud. നിര്‍ജ്ജയം S. conquest; also = തോല്വി. (മമ നി. വന്നു KR 6.) നിര്‍ജ്ജരം S. not growing old. നിര്‍ജ്ജരന്‍ God AR. നിര്‍ജ്ജലം S. waterless. കൂപനി. കണ്ടാന്‍ Bhr. = പൊട്ടക്കിണറു. നിര്‍ജ്ജിതം S. conquered വീര്യനിര്‍ജ്ജിതയായു ള്ളൊരു പ്രീതി KR. നിര്‍ജ്ജിതേന്ദ്രിയന്‍ Bhr. = ജി — നിര്‍ജ്ജീവന്‍ S. lifeless. ഒരു നിര്‍ജ്ജീവദേഹം CG. നി'നാക to become breathless. നിര്‍ജ്ജീവ ഭാവം നടിച്ചു നിന്നു Nal. stood aghast. നി' ഭാവേന മേവി SiPu. (from grief). നിര്‍ഝരം S. a cascade നിര്‍ഝരവാരിതന്‍പൂരം, നി'മായൊരു കണ്ണുനീര്‍ CG. നിര്‍ണ്ണദ്ധം S. unbound? പുത്രന്‍റ നി. കൊണ്ടു CC. നിര്‍ണ്ണയം S. (നിര്‍ + നീ) 1. Decision, decree, resolution കര്‍ണ്ണനാസികാഭാഗം നി. ചെയ്തീടേ ണം KR. aim at it. 2.certainty. ആ ബോധം അ മ്മെക്കു-എന്നുടെ പൈതല്‍ എന്നൊരു നി'മായ്ച മഞ്ഞു കൂടി CG. the thought of his divinity

nēδāvụ S. (നീ) A leader = നായകന്‍. നേത്രം S. the eye = നയനം, as നേത്രഗോച രം Bhg. within reach of the eye. നേത്രന്‍ = കണ്ണന്‍ having eyes, f. i. അര്‍ണ്ണോജ—, അംബുജ —, ഉല്പല —, പുഷ്കര —, etc. AR. Lotus-eyed; സഹസ്ര—AR. = സഹസ്രാക്ഷ ന്‍. — m. pl. രാജീവനേത്രന്മാരാം രാജനന്ദ നന്മാര്‍ AR.; f. pl. നാളീകനേത്രന്മാര്‍ Bhg. നേത്രപഥം 'the way of the eye.' എന്‍ നേ'ത്തി ങ്കല്‍ വന്നാല്‍ KR. if my eye light on him. നേത്രരോഗം eye-disease, ophthalmia etc. (97 in all, Nid. 24). നേത്രവാതം,— വായു eyes awry V1. നേത്രസാഫല്യം ലഭിച്ചു SiPu. saw at last something worth seeing. നേത്രാഗ്നി പൊട്ടിച്ചിതറുമാറു Bhg. with naming eye. നേത്രാന്തം = കടക്കണ്ണു, f. i. നേ. കൊണ്ടു നിയോ ഗിച്ചു Brhmd. നേത്രാഭിരാമം Nal. delightful sight, so അ വള്‍ കാണുന്നവര്‍ക്കു നേത്രാമൃതം Si Pu. നേത്രാംബു a tear. നേ. ധാരകൊണ്ടാര്‍ദ്ര Nal.; നേത്രകീലാലാകുനനായ താപസവരന്‍ AR.

paγaruγa T. M. (fr. T. പെയരുക, C. ഹെസരു), Tu. 1. v. n. To change in place, colour, etc.; to be exchanged, പകരാ തേ നില്ക്ക V2. to persevere. കുതിച്ചു തേരില്‍ പ കര്‍ന്നു Bhr. jumped back. കൊല്ലം പകര്‍ന്നിട്ടു TR. on account of the change of the year. മാസ ന്തോറും പകര്‍ന്നു പകര്‍ന്നു നാരിയായും പുമാനാ യും വാഴുക Brhmd. കാളിന്ദി ഒന്നു പകര്‍ന്നു & വേഷം പകര്‍ന്നു കാണായി കാളിന്ദിയും SiPu. the river looked stormy. ഭാവം പകര്‍ന്നു, വേ ഷം പ., പ്രകൃതി പ. Brmd. of passion, wrath, ബുദ്ധി പ. Nal.; സ്വരം പകരും VyM. will falter. പകര്‍ന്നു പോയി it has been exchanged. തങ്ങളില്‍ പകര്‍ന്നു ഭോഗിച്ചു Bhr. promiscuous intercourse. അന്യജന്മേ പകര്‍ന്നുത്ഭവിക്ക Bhg. transmigration. തെങ്ങോട്ടു തെങ്ങന്മേല്‍ അ ണ്ണന്‍ പകരരുതു KU. the trees at such distance, that squirrels cannot jump from one to the other. Of sickness പ. to be infectious. (പകരുന്ന വ്യാധി, ദീനം). മറെറാരുത്തനുപകര്‍ന്നീടുകയില്ല SiPu. (a secret) not to be communicated. തീ പകര്‍ന്നുപിടിച്ചു. 2. v. a. to exchange. പകര്‍ന്നു മാറുക to barter; to translocate യാതനാദേഹ ത്തിങ്കല്‍ ജീവനെപ്പകര്‍ന്നുടന്‍ VCh. To distribute, ചില സ്ഥാനങ്ങള്‍ അങ്ങോട്ടും ഇങ്ങോ ട്ടും പകര്‍ന്നുവെച്ചു KU. both kings honoring each other's officers with titles. വസ്ത്രങ്ങള്‍ വര ്‍ണ്ണമായാല്‍ മറെറാന്നു പകരുന്ന പോലേ VCh. changing clothes; മായാമൃഗമായ വേഷം പകര്‍ന്നു KR. ( = എടുത്തു) put on. പൂണുനൂല്‍ പ. to renew by washing daily (& rubbing with വാക bark). പകര്‍ന്നു വെക്ക to pour from one vessel into the other. പകരാതേ നിറെച്ചാല്‍ കോരാതേ ഒ ഴിയും prov. without shedding it. VN. പകര്‍ച്ച 1. change as of place, kind, weather ഋതുപ്പകര്‍ച്ച 153., mind മനോപ. q.v., infection ഭാവപ്പകര്‍ച്ച, പ. വ്യാധി; what may be exchanged, synonym. 2. exchange; pouring out. പ. കഴിക്ക to take out or send provisions; (also പ. കൊടുക്ക). രക്തം പ. shedding. പകര്‍ച്ചക്കാരന്‍ So. who attends at meals; a carver, വിളന്പുന്നവന്‍. പകര്‍ക്ക, (So. പകര്‍ത്തുക). To transcribe, copy, f.i. ഗ്രന്ഥത്തില്‍നിന്നു ഓരോലയില്‍ പക ര്‍ത്തെടുക്ക, പകര്‍ത്തെഴുതുക. VN. പകര്‍പ്പു & പേര്‍പ്പു, (T. പെയര്‍പ്പു) a copy, നേര്‍ പ. a true copy. ആയ്തിന്‍റെ പ. കള്‍ MR. — CV. പകര്‍പ്പിക്ക MR. to get copied. പകല No. vu., see പയ.