unmēšam S. (മിഷ്) 1. Opening of eyes, twinkling. ഉന്മേഷനിമേഷങ്ങള്‍, പങ്ക ജന്‍ തന്നുടെ ഉ. CG. (opp. സങ്കോചം). 2. cheerfulness = പ്രസാദം f. i. of bright prospects. അതിന്ന് ഉ. ഇല്ല the business does not look up. കൃതികളുള്ളില്‍ ഉ. കുറഞ്ഞു Bhr. bad omen. വാക്കുകൊണ്ട് ഉള്ളത്തില്‍ ഉ. പൊങ്ങിച്ചാ ൯ CG. gladdened her. den V. ഉന്മിഷിക്ക f. i. വിരാള്‍പുമാന്‍ നമ്മുടെ ഹൃദയത്തില്‍ ഉന്മിഷിച്ചീടുംവണ്ണം Bhg. to expand, shoot up. mod. ഉന്മേഷിക്ക f. i. എന്മനം തന്നിലെ പണ്ടു ന്മേഷിച്ചുള്ളവ ഉണ്മയോ CG. are my feelings of old truth?

ēr̀u = ഏര്‍ T. Tu. Bullock; hence: ഏറാടു, ഏറനാടു the province of Calicut, with the original chief place നെടിയിരിപ്പു (Jew. Syr. doc.) ഏറാട്ടുകരേ, ഏറനാട്ടുകരക്കാര്‍, ഏ റനാട്ടുകരേയുള്ള മാപ്പിള്ളമാ൪ TR. ഏറനാടും പെരിന്പടപ്പും പണ്ടു തമ്മില്‍ പടയുണ്ടെല്ലോ KU. ഏറാടിമാര്‍ (in S. Ker. Mah. called ഗോപാലര്‍ cowherds) the family of the Calicut rulers, their palace called ആയന്പാടി KU. the 5th & 6th prince of the dynasty are called മൂത്ത, ഇളയ ഏറാടിതിരുമുല്‍പാടു. ഏറാട്ടുമേനോന്‍ Sāmūri's secretary with 5000 Nāyers KU. ഏരാളന്‍ (T. hero) in ഏ. കത്തി a war knife, also ഏറാട൯ കത്തി & ഏറാട്ടരക്കത്തി (see ആയുധം) inhabitant of the ഏറാളനാടു; ഏ റാള്‍പ്പാടു രാജാവ് TR. one of Sāmūri's family (ഏറാള്‍ മുല്പാടു the junior Rāja V2.) II.

oru 5. (√ ഒ) 1. One, the same ഒരു അമ്മ പെററവര്‍. 2. No. Indef. Num. = കുറെ some ഒരുമുളകു പറിക്കാനുണ്ടു vu. 3. Indef. Article. പണ്ട് ഒര്‍ ആള്‍ പറഞ്ഞപോലെ prov. 4. (in po.) Def. Art. അങ്ങനെ ഇരിപ്പൊരു ശങ്കരാചാര്യന്‍ KU. ബോധമില്ലാത്തൊരെന്നേ Vil.—Even with pl. മറെറാരു പരിഷകള്‍ Bhr. m. ഒരുവന്‍. ഒരുത്തന്‍, f. ഒരുത്തി, ഒരുവള്‍, n. ഒന്നു. ഒരുക്കാല്‍, vu. ഒരിക്കല്‍ once. ഒരുച്ചെന്നിക്കുത്തു headache on one side (megarim). ഒരുച്ചെവിയന്‍ a med. plant. ഒരുത്തി 1. f. one woman. 2. one & the same place ഞാനും അവനും ഒ'യില്‍ അല്ല പാര്‍ക്കു ന്നതു MR. 3. any place കല്പന. ഒ'യില്‍ ത റെച്ചു, മറെറാരുത്തിയില്‍ സങ്കടം പറവാനും ഇല്ല TR. കളളന്മാര്‍ക്ക് ഒരുത്തിന്നും (abl.) കഞ്ഞി വെളളം വെച്ചു കൊടുത്തു — also ഒരുത്തയി ലും കാണുന്നില്ല TP. അകത്തൊരുത്തയില്‍ നി ന്നു പോയി KU. ഒരു നാളും ഇല്ല never. ഒരു നില, ഒരു കൈ. ഒരു പോലെ 1. alike (po. ഒന്നുപോലെ) സന്നി ധാനത്തിങ്കലേക്കു പ്രജകള്‍ എല്ലാം ഒരുപോ ലെ ആകുന്നു MR. 2. as sure as possible ഒന്പതു കൊളളും എനിക്ക് ഒ.. Anj. ഒരുമനമായിരിക്ക 1. to be of one mind. 2. to be determined, fully resolved. VN. ഒരുമ 1. union അവനോട് ഒ'യോടു വാ ഴുന്നു Mud. 2. harmony ഒരുമ ഉണ്ടെങ്കില്‍ prov. അതില്‍ ഒ'യോടു കണ്ടു Mud. saw it tally with. ഒ. കലര്‍ന്ന ഉടല്‍ Anj. well proportioned. ഒരുമപ്പാടു 1. = ഒരുന്പാടു f. i. പോവാന്‍ പുറപ്പാ ട് ഒ.. TP. got ready for starting. 2. agreeing. denV. ഒരുമിക്ക T. M. Te. 1. to join ഒക്ക വന്ന് ഒരുമിച്ചാര്‍ AR. ശ്രുതിയിങ്കല്‍ ഒരുമിക്കുന്ന പോലെ HNK. —adv. part. ഒരുമിച്ചു = ഒന്നിച്ചു together ചി തറി പോയതങ്ങൊരുമിച്ചു കൂട്ടി KR. with Previous page Next page

kalpanaS. 1. Plan, fabrication. 2. M. command, order ചില കല്പനകളും കാര്യങ്ങളും നാട്ടില്‍ നടത്തി TR. introduced a new order of things. എന്‍റെ ക. my fate! V1. — കുന്പഞ്ഞി ക. ക്കീഴില്‍ നില്ക്കുന്ന കടിയാന്മാര്‍ TR. faithful subjects. — കല്പനെക്കു according to order. കാര്യക്കാരന്‍ ക'ക്കു by order of the minister, കന്പഞ്ഞി ക'ക്കു തന്നെയല്ലോ നാം രാജ്യം വി ചാരിക്കുന്നതാകുന്നു TR. I govern under the Company. തങ്കല്‍ ഒരു ക'യും ഉണ്ടവനു പണ്ടേ ChVr. he has always been a self-willed boy. 3. leave, permission ഒരു മാസത്തേക. വേണം; ക. കഴിഞ്ഞു leave has expired. 4. Government = കോയ്മ f. i. ഒരു നാട്ടില്‍ മൂന്നു നാലുക. ആയാല്‍; രാജ്യത്തു കുന്പഞ്ഞി ക. ഒരു ക. യാ യിട്ടു നടപ്പാന്‍ TR. sole Government. Hence: കല്പനകത്തു letter of a superior, also കല്പനയായി വന്ന കത്തു TR. കല്പനകാര്യം duties നമുക്കുള്ള ക'ത്തിന്നു TR. കല്പന നടക്ക TR. to be obeyed. കല്പനപ്പണം an old tax. N. വീട്ടില്‍ കോയില കത്തു കൊടുക്കേണ്ടും ക. രണ്ടും (doc.). രാജാ വിന്നു പറന്പത്തുനിന്നു കൊടുത്തു കൊണ്ടുവ ന്ന ക'ത്തിന്‍റെ തരകുകള്‍ TR. കല്പനയാക to be granted, sent ക'യ മരുന്നു TR. വേണ്ടുന്നതിന്നു ക'യാല്‍ if an allowance be made. മലയാളത്തേക്കു പാളയം ക'യ്വരേ ണം; ഒരു കുപ്പണിബലം കൂടി ക'കാതേ ക ണ്ടു TR. if troops be not sent. കല്പനയാക്ക to grant, മരുന്നു കല്പനയാക്കി ത രിക TR. to give gunpowder. കല്പനയില്ലാത്ത unauthorized, unlawful വല്ല ക. കാര്യം ചെയ്താല്‍ TR.

kur̀aḷ T. aM. (കുറു) Shortness പന്ന ഗശായി ചെറുക്കുറളായിപ്പണ്ടുലകേഴും അളന്ത പുരാന്‍, ചൊല്ലെഴും കുറളായി RC. dwarf. 2. = കുരള്‍ f. i. എന്‍റെ കുരളെ പിടിച്ചു MR. throat. കുറള്‍മാന്‍ B. a certain deer (perhaps കുരാ ല്‍മാന്‍). കുറള T. aM. = കുരള backbiting കു. ചൊല്ലുന്ന ഭരതമാതാ KR. കുറളന്‍ dwarf. = കുള്ളന്‍.

čaṇṇāδam (Tdbh.; സംഘാതം) 1. Convoy, guard; responsible Nāyar guide through foreign territories. ച. പോരുക to accompany as such. ച. പോന്ന വാരിയര്‍, എന്നെ ച'വും കൂട്ടി അയച്ചു TR. 2. income of Rājas from granting such guides; grant of land to persons liable to such service ച. കൊടുക്ക. 3. companion പന്നിയും കാട്ടിയും ച'മായി CG.—met. കംസനെ കൊന്ന ഗോപാലനെ കംസനു ച'മാ ക്കുവാന്‍ CG. to send him along, to kill likewise. ചങ്ങാതി (C. Te. സ —) companion, തുണക്കാ രന്‍; friend വീണാല്‍ ചിരിക്കാത്ത ച. ഇല്ല, ച. നന്നെങ്കില്‍ കണ്ണാടി വേണ്ട prov. ച. യായുള്ളു പണ്ടുപണ്ടേ CC.—also fem. ച ങ്ങാതിമാരായുള്ള അംഗനമാര്‍ CG.; vu. എ ന്‍റെ ചങ്ങായിച്ചീ TP. (Voc.) ചങ്ങാതിക്കുറി an entertainment to receive contributions from friends, who repay themselves by similar invitations, = പയററു. ചങ്ങാതിത്വം, ചങ്ങായ്ത്തം friendship കുലമല്ലാ ത്തോന്‍റെ ച. കെട്ടി prov. ച. പിടിക്ക to separate & reconcile disputants. ചങ്ങാളന്‍ V1. & ചങ്ങാള്‍ V2. a friend.

čariδam S. (ചരിക്ക I.) 1. Walk, behaviour. 2. രാമചരിതം etc. the history of Rāma RC. ചരിത്രം S. conduct; history പണ്ടുണ്ടായ ച. എല്ലാം വദിച്ചു KR.

nāsti S. (ന + അസ്തി) 1. Is not നിദ്ര യോ ഞങ്ങള്‍ക്കു നാ. പണ്ടേ തന്നേ Nal.; ആസ്തി യോ നാസ്തിയോ hast or hast not? vu. 2. nonexistence വൈരം നാ. യായി Nal.; ദുര്‍ബ്ബോധം നാ. യായ്വന്നു Si Pu.; പാപം നാ. യാം, നാ. യാ യ്ചമഞ്ഞു Bhg.; നീര്‍ ചോര്‍ന്നു നാ. യായ്വരും PT. will be destroyed. നാസ്തം 'a place where of old all went naked' V1., (see നസ്തമേ).

paṇḍụ T. M. (√ പഴ Te. paṇḍu to ripen, be accomplished) Antiquity. — പണ്ടു കീ ഴേ or പ. കഴിഞ്ഞതും പടയില്‍ ചത്തതും പറയേ ണ്ടാ No. — പണ്ടേ adv. ഈ മര്യാദ പണ്ടു പണ്ടേ

praǰāġaram S. Awaking, watching. പ്രജാഗരസേവ ചെയ്ക AR2. = പള്ളിക്കുറു പ്പുണര്‍ത്തുക. — also പ്രജാഗരണത്തിന്നവകാശം Bhr. the reason of ray sleeplessness. പ്രജ്ഞ S. (ജ്ഞാ) sense, wisdom പതിനാറോളം പ്ര. എന്നിയേ കളിച്ചുപോം VCh. the first 16 years are trifled away. പ്രജ്ഞാവാന്‍ & പ്രജ്ഞന്‍ intelligent. പ്രജ്ഞാനം S. intelligence രാമന്‍ വാനരസ മക്ഷത്തില്‍ പ്ര. ചെയ്താന്‍ ഏവം KR. information. പ്രണതം S. bent (part. pass. of നമ്). പ്രണതി & പ്രണമനം reverence, hence: denV. മാരാരിയെ പ്രണമിച്ചു SiPu. സ്വാ മിയെ പ്ര'ച്ചു PT. bowed to, adored. — gen. പ്രണാമം. പ്രണയം S. (നീ) affection, familiarity നിങ്ങ ളില്‍ അന്യോന്യം പ്ര. പെരുതു Mud.; പ്ര ണയകലഹം പൂണ്ടു ChVr. affectionate reproof. പ്ര'തരഹൃദയം Bhr. പ്രണയി a lover, beloved; fem. a wife or mistress ശൃംഗാരപ്രണയിനിമാര്‍ CC; പ്രണയിനിയില്‍ കനിവു PT. പ്രണവം S. (നു) the syllable do; ഓങ്കാരം (ഒ ന്നത്രേ വേദംപണ്ടു മുഖ്യമാം പ്ര. പോല്‍ Bhg.) പ്രണാമം S. (see പ്രണതി) respectful salutation അവളെ വരുത്തി പ്ര'വും ചെയ്തു Si Pu. പ്രണിധി S. spying; a spy, Mud. = ഓട്ടാളന്‍. പ്രണിപാതം S. prostration പ്ര. പതിക്ക V1. പ്രതാനം S. spreading; a tendril. പ്രതാപം S. heat; majesty പെരിങ്കരങ്ങിന്‍ പിരതാപം RC; പുഷ്കരപ്ര'ത്തെ ശങ്കിച്ചു Nal. severity, തങ്ങളില്‍ ഉള്ള സ്നേഹപ്ര. കൊണ്ടു TR. through the influence of their friendship. പ്രതാപിയാം രാമന്‍ RC. majestic. denV. പ്രതാപിക്ക V1. to live pompously. പ്രതാരണം S. crossing over; deceit. പ്രതാരകന്‍ a deceiver V1.

pramāṇam S. (മാ). 1. Measure ആ യുസ്സിന്‍റെ പ്ര. ഇല്ലാത്തതു GnP. life is uncertain. മഞ്ചാടിപ്ര. ഗുളിക med.; ആ മര്‍മ്മം മണിപ്ര'മായി ഉരുണ്ടിരിപ്പിതു MM.; നാലാള്‍ പ്ര. വെള്ളം കാണാം. 2. norm, authority ബലം പ്ര'മായി ചെയ്തു TR. achieved it by sheer force. സകല കാര്യത്തിന്നും തന്പുരാനെ പ്ര'മാക്കി made the Rāja responsible for all the administration. എടുക്കേണ്ടത് എടുപ്പാന്‍ N. നെ പ്ര'മാക്കി TR. entrusted him with the revenue. രാജ്യത്തു പ്രമാണായിരിക്കുന്ന ആള കള്‍ & നാട്ടില്‍പ്രമാണപ്പെട്ടആള്‍ TR. persons of authority. അനന്ത്രവസ്ഥാനത്തനിന്ന് ഒക്കയും പ്ര'മായിട്ടുള്ള നമ്മെ നിരസിച്ചു എത്രയും ചെറു തായിട്ട് ഒരു കിടാവിനെ പ്ര'മാക്കി വെച്ചു TR. made him joint king instead of me, the lawful heir. ഇതിന്നൊക്കയും പ്ര'മായിട്ടു chief instigator. അതു പ്ര'മല്ല you are not bound by it. ശാസ്ത്രപ്രമാണേന വിധിക്ക KU. according to law. ൦രംശ്വരന്‍ പ്ര. എന്നോര്‍ക്കാത്ത ജനം ഇ ല്ല Nal. (=പ്രധാനം); ദൈവം പ്ര. നമുക്ക് എ ന്നു ചൊല്ലി ജീവിക്ക നല്ലു ChVr. to live religiously. ദൈവം പ്ര'മല്ലെന്നു ചിന്തിച്ചിതോ SiPu. lost sight of religion. 3. proof ലിഖി തസാക്ഷ്യാദിപ്ര'ങ്ങള്‍ (മാനുഷപ്ര., ദിവ്യപ്ര. oath, ordeal) VyM. — esp. a bond കള്ളപ്ര'ങ്ങള്‍ എഴുതിച്ചു, പറന്പിന്‍റെ പണ്ടുപണ്ടേയുള്ള ജന്മ പ്ര. TR. title-deed. കടംവായ്പപ്ര.; ചരക്കു പ്ര. contract. നൂറുറുപ്യക്ക് ഒരു പ്ര. എഴുതി TR. a cheque for etc. പ്രമാണി a chief, headman; influential person മുഖ്യസ്ഥന്മാരും പ്ര. കളും (= പ്രാ പ്തിയുള്ളവര്‍), കാര്യസ്ഥന്മാരില്‍ പ്ര. കള്‍ TR., MR. denV. പ്രമാണിക്ക to consider as rule, take for proved or granted, believe രേഖ പ്ര. ത്തക്കതല്ല MR. അതു പ്ര'ച്ചു തന്നേ TR. relying on, attending to. പ്രമാണീകരിക്ക to regard as authority ദൈവം പ്ര'ക്കുമവര്‍കളെ കേവലം മൂ ഢര്‍ എന്നറി Mud.

bhaṇḍ/?/āram (S. ഭാ — ). 1. A treasury as of kings ഭ'ത്തിന്‍ പണം ഇട്ട പോലേ prov., or of temples ഭ. പുക്കു പെരുക്കി TP. gave a present. ഭ. പെരുക്കാല്‍ തുടങ്ങിയോ, കഴിഞ്ഞോ? 2. treasure പണ്ടേതിന്‍ ഇന്നു പതിന്മടങ്ങുണ്ടു രാജഭ. AR. 10 times richer, അവനുള്ള ഭ. എല്ലാം, ഭ. ഒക്കക്കവര്‍ന്നു Mud. minister's & merchant's property. 3. smallpox (see പണ്ടാരം) ഭ'മായി പോയി ഭ. താഴ്ത്തിയോ. ഭണ്ഡാരക്കുററി V1. the treasure of a king or church or (No. & So.) temple. ഭണ്ഡാരപ്പിള്ളര്‍ lower servants of the Cochi Rāja; soldiers. ഭണ്ഡാരമഞ്ചി 1. ഭ. യില്‍ വെക്ക Mud. royal treasury. 2. Trav. temple treasury. ഭണ്ഡാരമോഷണം Mud. embezzlement. ഭണ്ഡാരി, see പണ്ടാരി.

višṇu വി. അവതാരം ചെയ്വ തിനായേ, AR. വിശ്വംഭര all-sustaining, f. the earth; വി'ന്‍ Višṇu, Sah. വിശ്വരൂപം taking all forms, transmigration in all shapes; വി'ന്‍ Višṇu. വിശ്വാത്മാവു S. Brahma as the world-soul, (വി ഷ്ണുവി. AR.) വിശ്വാമിത്രന്‍ S. N. pr. a famous Muni, AR. = കൌശികന്‍. വിശ്വേശ്വരന്‍ Lord of all; Siva. വിശ്വൈകം =ലോകൈകം, f. i. വി'നാഥന്‍ Sah., വി'ധനുര്‍ദ്ധരന്‍ Bhr., വി'മനോഹരം Mud. a paragon of —. (വി) വിശ്വസിക്ക 1. to trust, confide എന്നെ വി'ച്ചാലും KR., Brhmd. വി'ച്ചുറങ്ങിനാര്‍ Bhr. made bold to sleep. നമ്മെ വി'ച്ചവര്‍, — ച്ചു നില്ക്കുന്ന ആളുകള്‍ TR. my adherents. കുന്പ ഞ്ഞി ആശ്രയം വി. or കുന്പഞ്ഞിക്കു വി'ച്ചു TR. relied on. കുന്പഞ്ഞിയില്‍ വി'ക്കുന്നതു നന്നു‍ to be faithful to the H. C. കടം വി'ച്ച വര്‍ത്തകന്‍ who trusted me with the loan. നമ്മുടെ കാര്യ ത്തിന്ന് ഒക്കയും അവനെ തന്നേ വി'ച്ചു TR. entrusted him with all my concerns. വി'ച്ചിട്ടു ചതിക്ക treachery. നിന്നെ വി'ച്ചു പുറപ്പെട്ടു on thy account. 2. to believe, with Acc. Loc. എന്നു. 3. to take refuge in കാടു വി'ച്ചു TR. = ചേര്‍ന്നു retired to. 4. to form a connexion, marry താമൂതിരിസ്വരൂപത്തില്‍ വി'ച്ചു KU. CV. വിശ്വസിപ്പിക്ക to give confidence, make bold or secure രാജാവിനെ വി'പ്പാന്‍ Nal. വി'ച്ചു PT. gained his confidence. വി'ച്ചു ചതിപ്പാന്‍ PT. to mislead. part. വിശ്വസ്തന്‍ 1. trusted വി'രായ വീരന്മാര്‍ KR.; a confidant നീ അവനു വി'നായല്ലോ പണ്ടേ ഉളളു CG. വി'രായി തങ്ങളില്‍ ചൊ ല്ലി; also confident, bold. 2. = വിശ്വാസ്യന്‍ trusty, faithful. വി'നായ വിദുരര്‍ & വിശ്വാ സമുളള വിദുരര്‍ Bhr. വിശ്വസ്തതtrustiness, faithfulness (Christ.). വിശ്വാസം S. 1. trust. വി'ത്തോടുറങ്ങുക Nal. securely, confidingly. 2. faith, belief. 3. faithfulness, devotion ഗുരുദ്വിജാതിയില്‍ ഒരു വി'വും KR. 4. love, intimacy, Nāyar's connection. നാരീവി. amour. വി'വീടു the house of a mistress. അവള്‍ അവനുമായി വി. തുടങ്ങി vu.; നീചവി. Nal. വിശ്വാസകാരി convincing. ജനവി. ChVr. Višṇu as gaining men's faith & devotion. വിശ്വാസക്കാരന്‍ (1) a trustworthy agent as of a Rāja നമ്മുടെ വി. TR.; (4) a lover (loc.). വിശ്വാസക്കേടു (3) unfaithfulness സര്‍ക്കാരില്‍ വി. കാണിച്ചു, ഞാനും കെട്ടിയവളുമായി വി. ഉണ്ടായിട്ടും ഇല്ല TR. വി. ഉണ്ടാക്കി Mud. committed treachery. വിശ്വാസഘാതകം treachery, also വിശ്വാസ പാതകത്തെ കരുതുന്നു GnP. വിശ്വാസപാത്രം,— ഭൂമി proper object of trust. വിശ്വാസയോഗ്യം (1) reliable; (2) credible വി. അല്ല MR. വിശ്വാസവഞ്ചനം breach of faith, perfidy വി' ങ്ങള്‍ ചെയ്ക VCh. വി. സിംഹത്തിന്നില്ല PT. വിശ്വാസി trusting; a believer. വിശ്വാസ്യന്‍ trustworthy; reliable. ഭക്തന്‍ അതീവവി. AR. faithful. വിശ്വാസ്യതയോടേ എല്ലാം നടത്തി vu. trustily, with fidelity. വിശ്വൈക, see under വിശ്വം.